TULIT

01742471

—

&

^

"PATROLOGLI/E

CURSUS COMPLETUS,

BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA , UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA

OUMUM SS. PATRUM, DOCTORUM, SCRIPTORUXQUE ECCLESASTICORLM,

SIVE LATINORUM, SIVE GR/JECORUM, QUI AB EVO APOSTOLICO AD .ETATEM INNOCENTII III (ANN.1216) PRO LATINIS ET AD PHOTII TEMPORA (ANN. 865) PItO GILUECIS FLORUERUNT :

RECUSIO CHRONOLOGICA

OMNIUM QUAE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLIC/E TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA ECCLESLE S/ECULA ET AMPLIUS, JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA ; DISSERTATIONIRUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OMNIBUS OPERIDUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QU.E TRIBUS NOVISSIMIS SJECULIS DEBDENTUR. ADSOLUTAS DETECTIS AUCTA ; INDICIBUS PARTICULARIBU& ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUDSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD. TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIDUS, AMPLIFICATA ;

DUCENTIS ET AMPLICS INDICIBUS LOCUPLETATA; SED PR.ESERTIM DUOBUS IMMENSIS ET GENERALIDUS, ALTERO sci.icer RERUM, Qvo CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, ADSQUE ULLA EXCEPTIONE, IN QUODLIDET TIIEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU. CONSPICIATUR ; ALTERO SCRIPTURE SACRE, Ex QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURE VERSUS,

A PRIMO OS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT.

EDITIO ACCURATISSIMA, CJETERISQUE. OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR. CIARACTERUM NITIDITAS, CHARTJE QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGLE DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETI] EXIGUITAS, PR.ESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METIIODICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS ΠΙῸ ILLIC SPARSORUM ,

PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES ETATES,

LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM.

SERIES GR/ECA AN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLE GIUECAE À S. BARNADA AD PHOTILM,

AGCURANTE J.-P. MIGNE,

Bibliotheco Cleri universa, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIE ECCLESIASTICJE RAMOS EDITORE

PATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESLE, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GIUECO-LATINA 5; LATINA, JAM INTEGRE EXARATA, ViGINTI ET DUCENTIS VOLUMINIBUS MOLE SUA STAT, CENTUMQUE ET VILLE FRANCIS VENIT. GRAECA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. FRIOR GILECUM TENTUM CUM VERSIONE. LATINA LATERALIS COMPLECTITUR, ET FORSAN CENTUM VOLUMINUM EXCEDET NUMERUM. POSTERIOR AUTEM VERSIONEM LATINAM TANTUM EXIHBET IDEOQUE IN- TRA QUINQUAGINTA CIRCITER. VOLUMINA RETINEBITUR. UNUMQUODQUE. VOLUMEN GI,ECO-LATINUM OCTO, UNCMQLODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETII HUJUS BENEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM INTEGRAM SIVE GR.ECAM SIVE LATINAM COMPARET NECESSE ERIT ; SECUS ENIM, CUJUSQUE VOLUMINIS. AM- PLITUDINEM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA PRETIA -EQUADUNT.

———— MEER —

PATROLOGILEX GRAEC/E TOMUS. X.

ROMANI PONTIFICES SECULI IV INEUNTIS. S. GREGORIUS TIAUMATURGUS, S. rHIPPOLYTUS PORTUENSIS, DIONYSIUS ALEXANDRINUS, JULIULS AFRICANUS, ALII. "τ -- —M TET lr a --- EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, . die IN VIA DICTA D'AMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM SEU PETIT-MONTROUGE,

1851

ih doy 4 ΟΠ ΠΛ. re / 1 ΓΑ YAT ^ ἂν p wem ᾿ d t P. L yu ov a AL" ΤῊΝ 60 * vnm Ls

) à uM

S.ECULUM HI.

TOY EN ATIOIX ΠΑΤΡῸΣ HMON

I PHI OPIO

TOY OAYMATOYPTlOY

TA EYPIXKOMENA IHANTA.

S.P. N. GREGORII,

COGNOMENTO THAUMATURaGI,

OPERA QUJE REPERIRI POTUERUNT OMNIA.

ACCEDUNT

S. ZEPHIRINI, S. CALLISTI I, S. URBANI I, PONTIANI, ANTERI, S. FABIANI, PONTIFICUM ROMANORUM, S. HIPPOLYTI PORTUENSIS, S. DIONYSII ET S. THEONJE ALEXANDRINORUM, 5. ALEXANDRI HIEROSOLYMITANI, S. ANATOLII LAODICENSIS, S. PHILEJ.E THMUITANI, EPISCOPORUM; S. ARCHELAI MESOPOTAMLE EPISCOPI; S. PAMPHILI ECCLESLE CJESARIENSIS PRESBYTERI ET MARTYRIS, MALCHIONIS ECCLESLF NTIOCHEN.E PRESBYTERI, CAII ROMANI PRESBYTERI, PIERII CATE-

CHIST.E ALEXANDRINI, THEOGNOSTI ALEXANDRINI,

JULI AFRICANI, ASTERII URBANI MACARU MAGNETIS ,

SCRIPTA VEL SCRIPTORUM FRAGMENTA QU/E SUPERSUNT ; ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE,

BIÍBLIOTHEC/E CLERI UNIVERS, SIVE

CURSUUM COMPLKTORUM IN SINGULOS SCIENTIA KCCILESIASTIC/AE RAMOS. EDITORE,

A y c REESE TOMUS UNICUS. ác a) ὡὩ....»ϑ...-- - -----------.-- I ,» eM

3e

vENIT. 11 FRANCIS GALLICIS,

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J -P. MIGNE EDITOREM , ἥ IN VIA DICTÀ D'AMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAY,, * SEU PETIT-MONTIOUGE.

1851

ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUZE IN HOC TOMO X CONTINENTUR.

S. ZEPHIRINUS PONTIFEX ROMANUS. Epistole. 1 CAIUS PRESBYTER ROMANUS.

Fragmenta ex Dialogo sive. Disputatione adversus Proclum, secte Cataphrygarum patronum. 25. — Fragmenta ex Parvo Labyrirthosive ex libroadversus Artemonis haresim, 25. — Fragmentum acephalum de Canone sacrarum Scripturarum, 53.

JULIUS AFRICANUS.

Epistola ad Origenem de historia Susannze et Ori- genis responsum, 51. — Epistola ad Aristidem, super genealogia qux in sacris Evangeliis est, 51. — Fra-

gmenta ex quinque libris Chronographiz, 65. - Pas- sio S. Symphoros:e et septem filiorum ejus, 95. —— Sevmn. -- Narratio de iis qux» Christo nato in Persia acciderunt. 97 S. CALLISTUS I, PONTIFEX ROMANUS ET MARTYR. Epistolz. 191 S. URBANUS 1, PONTIFEX ROMANUS. Epistola ad omnes Christianos. 155

ASTERIUS URBANUS.

Fragmenta ex libris πὶ contra Montanistas ad Abercium Marcellum. 145 PONTIANUS PAPA.

Epistolz. 159 ANTERUS PAPA. Epistola de mutatione episcoporum. S. FABIANUS PAPA. Epistole, 185. -- Decreta, 199. S. ALEXANDER HIEROSOLYMITANUS EPISCO- PUS ET MARTYR. Fragmenta epistolarum. 205 S. ANATOLIUS ALEX., LAODICENSIS IN SYRIA EPISCOPUS.

107

Canon paschalis. 209 Fragmenta ex libris Arithmeticorum. 951 THEOGNOSTUS ALEXANDRINUS. Fragmenta. 959 PIERIUS CATECHISTA ALEXANDRINUS. Fragmenta. 245 MALCHIO ECCLESUE ANTIOCHENZE PRE-

SDBYTER.

Epistola ex persona Antiochens synodi scripta, adversus Paulum Samosatenum. 249 S. HIPPOLYTUS PORTUÜENSIS EPISCOPUS, MARTYR ET ECCLESLE DOCTOR.

Orrnuw pans I. — Exegetica. ἄμ Ὁ ἜΣ Ξ : 1ragmenta ing "meron, 585. — Fragmenta in Genesim, 585. — BE oo et Reges, 605. — In

Psalmos, 607. — In Proverbia, 615. — In Canticum canticorum, 627. — In Isaiam prophetam, 629. — In Jeremiam et Ezechielem, 651. — la Danielem, 655.— Scholia in Danielem, 669. — Fragmenta in Susan- nam, 689.— Fragmenta alia, 697.—1n Matthzeum, 699. —ln Lucam, 699. — In Joannis Evangelium et Apo— calypsin, 701. — Fragmenta dubia in Pentateuchum, 101.-— In Psalmos, 711. — Fragmenta alia in Psal- mos, 721.

Orrnvew rans II. — Dogmatica et historica.

Demonstratio de Christo et Antichristo, 725. — Demonstratio adversus Judzos, 787. — Liber adver- sus Griecos, 795. — Contra hxresin Noeti cujusdam, 805. — Contra Beronem et Heliconem, 829. — Sermo insancta Theophania, 851. Fragmento sermonumsive homiliarum, 861. — Fragmenta ex aliis scriptis, 867. —Apostolica de charismatibus traditio, 869. — Nar- ratio. de virgine Corinthiaca et de quodam Magis- triano, 871. — Canon paschalis et catalogus operum ejusdem S. Pais, 871.

Appendix ad partem II Opp.S. Hippolyti, dubia et supposititia complectens. 904

Oratio S. Hippolyti de consummatione mundi , de Antichristo, et secundo adventu Domini nostri Jesu Christi, 905. — De duodecim apostolis, 954. — De Lxx apostolis, 955. — Capita canonum Abulidis sive Hippolyti quibus /Ethiopes utuntur, 957.— Canones Ecclesie Alexandrinz, 959. — Chronicon cujusdam anonymi, 961.

S. GREGORIUS NEOC.ESARIENSIS EPISCOPUS, COGNOMENTO THAUMATURGUS. OpznUw pans I. — Genuina.

Expositio fidei, 985. — Metaphrasis in Ecclesiasten Salomonis, 987. — Epistolze Canonicze, 1019. —Ora- lio prosphonetica ac panegyrica in Origenem, 1049.

Orrnrw rans II. — Scripta nonnullis dubia.

Expositio fidei, qux:e Fides secundum partem dicta est, 1105. — Fragmentum ejusdem expositionis fidei, 1125.— Fragmentum ex sermone de Trinitate, 1123. — Capitula duodecim de fide, 1127. — Disputatio de anima ad Tatianum, 1157. —Homiliz quatuor, 1145. — Fragmentum in Evangelii secundum Matthzeum cap.vi, vers. 99, 25, 1169.

OrznvM conowis. — Sermo in omnessanctos , 1191.

S. DIONYSIUS ALEXANDRINUS EPISCOPUS.

Fragmenta ex libris τι De promissionibus, 1957. — Fragmentaexlibris De natura, 1249 — Fragmenta ex librisadversus Sabellium, 1269. — Fragmentaex qua- tuorlibris ad Dionysium Romanum pontificem, 1271. —Epistole, 1271. — Exegetica in sacram Scrip- turam, 1545.

MACARIUS MAGNES. Notitia et Fragmenta. 1545 S. ARCHELAUS MESOPOTAMLE EPISCOPUS.

Acta disputationis S. Archelai cum Manete, 1429

S. PAMPHILUS ECCLESUE CJESARIENSIS PRE- SBYTER ET MARTYR. S. Pamphili expositio capitum 'Actuum apostolo- rum, 1549. — Apologia pro Origene, 1557.

S. PHILEAS THMUEOS EPISCOPUS ET MARTYR.

Excerptum ex epistola ad Thmuitas, 1561.— Epis- tola ad Meletium episcopum Lycopolitanum, 1565.

S. THEONAS EPISCOPUS ALEXANDRINUS. Epistola ad Lucianum cubicularium. 1569 ADDENDA.

Commentarium Dionysii Alexandrini in principium Eeclesiaste , 1577. — Interpretatio ejusdem Ins Evangelii secundum. Lucam cap. xxu, vers. 42-48. 1589. — Fragmenta duo, 16035. — Versio nova Aclo- rum S, Hippolyti, 1605.

ERE Ed

Ex Typis MIGNE, au Petiz Montrouge.

ANNO DOMINI CCI-CCXIX.,

S. ZEPHYRINU

PONTIFEX RO

ANUS

NOTITIA EX LIBRO PONTIFICALI DAMASI PAPE.

fMassi, Concil., I, 727. — Varias lectiones ad hunc iom libri pontifiealis vide Patrologie Latine tom. CXXVII, col. 1303.)

Zephyrinus (1) natione Romanus, ex patre Abundio, sedit annos octo, menses septem, dies decem (2). Fuit autem temporibus Antonini et Severi, a consulatu Saturnini et Gallicani, usque ad Pr:esentem et Stri- gatum consules. Hic constituit, ut praesentibus clericis et laicis fidelibus, sive clericus, sive Levita, sive sacerdos ordinetur. Et fecit constitutum de ecclesia, ut. patenas vitreas (5) ministri ante sacerdotes por- tarent, dum episcopus missam celebraret, et ut sacerdotes omnes astarent, dum sic missae celebrarentur. Hic fecit. ordinationes quatuor per mensem Decembrem, presbyteros xin, diaconos vi, episcopos per loca xiu. Qui sepultus est in ecemeterio suo, non longe a caemeterio Callisti, via Appia, septimo Kalendas

Septembris. Et cessavit episcopatus dies sex.

(1) Zephyrinus. Anno. Severi imperatoris nono, A lib. vi. Hist. eccles., eap. 15, neque plures neque

qui fuit Christi redemptoris nostri 205, octavo die Augusti, postquam sedes pontificia undecim diebus vaeasset, Victori Zephyrinus pontifex, natione Ro- manus, succedit. Euseb. lib. v Hist. eccles., cap. 27. Sub hoc quinta Christianorum generalis persecutio edicto imperatoris decreta est : cujus s:evitiam ca- tholici quidam subterfugientes, a Montano ejusque sectatore Tertulliano immerito redarguuntur. Per hunc pontificem Cataphrye:e, disputatione publica, cui Caius vir apprime disertus ac plus pr:eerat, convicti, una cum Marcione, Praxea, Sabellio, Va- lentino, et c:eteris anathemate damnati suüut. Hic- ronym. De scriptor. eccles. in Caio; Euseb. lib. v1 Hist., cap. 14; Optat. Milevit. Natalius confessor in Tuüeodoti Coriarii. heresim. largitione. pecunize inductus, postquam ad resipiscendum frequenter admonitus, et ab angelis graviter c:sus fuisset, iandem cilicio indutus, cineribus conspersus , magno eum mterore ac lacrymis ad pedes Zephy- rini pontilicis eL ad genua clericorum ac laicorum devolutus, supplex in ecclesiam et ad peenitentiam recipi petens, ab hoc eodem pentilice benigne acceptatur. Euseb. lib. v Zlist., cap. 27. Hujus tempore, Agrippino Carthaginensi episcopo auctore, hareticorum. rebaptizantium secta exorta, et con- cilio Africano reprobato, de quo infra, comprobata est, ut constat. ex Cypr. epist. 71. Edictum, quod adversus Montani hiresim: aliorumque pseuidopa- racletorum lapsis penitentiam denegantium, aucto- ritate pontificia edidit ( quo lapsos, etiamsi m«echi ac foruicarii fuissent, ad poenitentiam invitat ac recipit), Tertullianus Christianus trausfuga lib. 1 De pudicit. recitat et impugnat. Verba edicti, quie ibidem exstant, hzec sunt : Pontifex. maximus, cpi- scopus episcoporum, dicit : Ego et mechie et [orni- ealionis. delicta, panitentia. [unctis dimitto. Plura vide apud Baron. ab anno Chrisuü 205 usque ad 221. Skv. δὲν.

(2) Sedit annos 8, menses 7, dies 10. Annis 18 et diebus Lotidem sedisse auctor est. Euseb. in. CAro- nic., quam sententiam, tanquam Vaticanis iudici- bus magis conformem, sequitur Baroa. anno 221, num. 1, et recte, quia ab anno Severi. imperatoris nono, quo pontilicatum ingressus est, usque ad se- cundum Antonini Elagabali, cujus anuo secundo για et pontificatu defunctum esse Euseb. testatur

PATROL. GR. X.

pauciores computari possunt. Martyrem obiisse Martyrologium refert, fortasse ex ea. causa quod Elagabalo omnium etiam Christianorum religionem sub cultu. Dei sui referre. volenti, contradixerit, Baronius priedicto anno num. 2. Ip.

(9) Ut patenas vitreas. Sicut his temporibus vi- {085 patenas in usu. fuisse hine constat, ita etiam calicem vitreum, ligneum, atque etiam argenteunt, hoc tempore usitatum fuisse, aliunde probatur. De calice vitreo. scribit S. Greg. papa lib. 1. Dial., c. 7, sanctum Denatum Aretini Ecclesi: in Galliis episcopum ac martyrem, vitreum calicem a paga- nis fractum orando instaurasse. Hieron. epist. 4 ad Rusticum : Nihil, inquit, illo ditius, qui corpus Do- mini canistro vünineo, sanguinem portat in vitro. De eodem Cyprian. Gallus in. Vita (δον episcopi Arelatensis : Annon, inquit, in vitro habetur sanguts Christi? Epiphanius in Panar., hiresi 54, refert Marcum hiresiarcham, apostolorum temporibus proximum, calice vitreo, quo in suis sacris pera- gendis utebatur, populum dementasse sic, ut colo- rem vini albi, qui foris apparebat in vitro, populus arte magica et proestigiis illusus rubrum judicaret, atque ità vinum in sanguinem conversum esse cre- deret, Hisce etiam temporibus ante Christianos imperatores fuisse in Ecclesia sacra vasa argentea, constat ex. Vita S. Urbani apud librum Pontilicalem infra : et ex epistola 165 Sancti Augustini , ubi ex actis proconsularibus refert, Christianos temporibus Diocletiani habuisse calices aureos duos, argenteus sex, elc. Gregorius Turonensis De gloria mart. , cap. 38, scribit sub eodem Diocletiano vasa sacra ministerialia argentea e eryplis, in. quibus sancii nmarlyres sacra peragzentes delitescebant, etfossa esse. Ligneum calicem usurpatum esse expresse dicitur can. Vasa, de consecrat. dist. 1, idemque aperte colligitur ex concilio Triburiensi, cap. 15, ubi prohibentur sacerdotes, ne inm ligneis vasculis ullo modo conficere presumant. Quia tamen propter fragilitatem vitri, usus vitrei calicis periculosus est, Landem c.rca tempora Caroli Magni, in concilio Remensi statutum est, ut calix Domini cum patena , δὲ non ez auro , omnino ex argento fiat. Si quis au- tem (am pauper est, additur, saltem vel stanneum calicem habeat, Vide Baron. in notis ad Martyrolog. Rom. die 7 August. I».

1

11 S. ZEPHYRINI PAPAE 13

NOTITIA ALTERA,

(D. Cousrawr, Epistolae Rom. Pont., tom, I et unic., p. 107.)

Licet hujus pontificis nomen in Bucheriano eata- A anno re ipsa idem Eusebius in. Chronico Callistum logo desideretur, in eo tamen tempus, quo illum οἷ successisse notat, illiganda sit. Sed in hoc ipso Ecclesie profuisse arbitratus est catalogi hujus ^ Chronico primus Heliogabali imp. annus ad annum scriptor, sub Victoris nomine indicatur, scilicet α΄. Christi 918 refertur. Et eum quidem 7 die Junii consulatu Saturnini et Galli usque Presente et Extri-.— priedicti anni 218 imperatorem renuntiatum fuisse cato, hoc est ab anno Christi 198 ad 217, Eadem — aliunde notum est. Denique Zephyrini mors in Hlie- consulari nota. mendose expressa initium ac finem — ronymi aliisque antiquioribus Martyrologiis Decem- pontificatus Zephyrini liber Pontifiealis designat. In — bris 20 die, in cxteris 26 Aucusti, quo nunc cele- antiquo Corbeiensis codicis catalogo annos xvir, —bratur ipsius festivitas, recolitur. Si igitur ipsum menses vit, dies x, sedisse adnotatur. Eusebius vero — eum Euscbio Antonini Heliogzabali imp. primo anno, lib. v Hist., c. 28, eum Severi imperatoris anno cir- οἱ eum. vetustioribus Martyrologiis 20 Decembris citer nono, hoc est Christi circiter 202 ordinatum — die obiisse ponamus, sub xit anni 918 mors scribit: tum lib. vi, c. 21, eumdem, cum per annos — ejus consignanda erit. octodecim. sacerdotium. obtinuisset, primo Antonini Ad ejus epistolas quodattinet, nihil in eis est cur a Heliogabali imp. anno vita functum tradit. Undese- — reliquis Isidori mercibus separentur. quitur, ut mors ejus anno Christi 219 aut 220, quo B

S. ZEPHYRINI PAP/E EPISTOLJE.

! EPISTOLA. PRIMA. € impletores appareatis. Patriarehze vero vel. primates, accusatum discu-

tientes episcopum *, non ante sententiam proferat De judiciis episcoporum, et majoribus Ecclesie causis — &nitiyam, quam apostolica fulti auctoritate, aut in sede apostolica terminandis. z i 2

reum seipsum confiteatur, aut. per innocentes et

Roman: urbis archiepiscopus ZEPmyniNUS, Oomni- — regulariter examinatos convincatur testes ^; qui bus per Siciliam constitutis episcopis in Domino — minori non sint numero, quam illi discipuli fue- salutem. runt, quos Dominus ad adjumentum apostolorum Divinz circa nos grati: memores esse debemus?, — eligi pricepit, id. est, septuaginta duo. Detracto- qua nos per dignationis suze misericordiam, ob hoe — res quoque **?, qui divina auctoritate eradicandi ad fastigium sacerdotale (4) provexit, ut mandatis — sunt, et auctores inimicorum, ab episcopali sub- ipsius inh:rentes, et in quadam sacerdotum ejus — movemus accusatione vel testimonio : nec. sum- speculatione constituti, prohibeamus illicita et se- — morum quispiam minorum accusationibus impeta- quenda doceamus. Sicut stellas celi non exstinguit — tur aut dispereat ^, Neque in re dubia ἢ, certa nox ?, sie mentes fidelium, firmamento inherentes * — judicetur sententia ; nec ullum judicium, nisi ordi- sanetze Seripture, non obsceurat mundana iniqui- D payiliter habitum teneatur. Absens vero 15 nemo tas ". Idcirco meditari vos oportet, et Scripturas et — judicetur, quia et divin: et humana hoe prohi- precepta divina quie in Seripturis continentur dili- — bent leges. Aceusatores autem eorum, omni ca- genter attendere, ne transgressores legis Dei, sed — reant suspicione *?, quia columnas suas Dominus

AD EPISCOPOS OMNES SICILIENSES.

* [ec eum seq. Ant. Aug. aliisque viris eruditis supposititia habetur. — ? Hilari. pap: sancti. Leonis successoris ep. 5. ? Distinct. 58 : Sieut stellas cceli. — * Adhorentes. ^ Prosperi sentent. 120 , ex S. Aug. in Ps. χα. 9 9. q. 4 : Primat. accusat. ; et in Felicis 1 ; et in decr. lvon., lib. 1v. 7 Anianus jin const. 1, tit, 40, lib. 1x Cod. Theod. 5:9. Adrian., coll. 68 ; 5. q. 4: Detractores quoque. 19 De- speret. 1: Greg. ep. 50, lib. vii, et 52, χι. 15 5. q. 9 : Absens vero. !? Adrian. coll. 15.

(4) Ad. fastigium sacerdotale. Pontificatum sum- — hic recte pontificatum suum sacerdotale fastigium mum intelligit, cui simul oves et agni (id est, epi-— nominat, cujus sacerdotium , dignitate et oflicio si- scopi, utPates exponunt), cum reliquis clericis et — mul, supra omnium sacerdotum eL episcoporum iota plebe commissi sunt, Joan. cap. xxi. Ideoque — longe emineat. Sv. Bix.

15

firmiter stare. voluit , Nullsm. namque eorum sententia, non suo judice dieta !*, constringat, quia et leges swculi idipsum Duodecim enim judices "5, quili-

non a quibuslibet agitari. A

fieri pr:ecipiunt. bet episcopus aecusatus ^, si. necesse fuerit, eli- gat, a quibus ejus causa juste judicetur. Nec prius audiatur, aut excommunicetur, vel judicetur, quam ipsi per se eligantur, et rezulariter vocato, ad suo- rum primo conventum episcoporum, per eos ejus causa juste audiatur, et. rationabiliter discernatur. Finis vero ejus caus ad sedem apostolieam dgfe- ratur, ut ibidem terminetur. Nec antea finiatur, Sicut ab apostolis vel successoribus eorum olim Sslatutum est, quam ejus auctoritate fulciatur. Ad eam quoque ab omnibus ", maxime tamen ab op- pressis, appellandum est, et concurrendum quasi ad matrem, ut ejus uberibus nutriantur, auctori- tate defendantur, et à suis oppressionibus releven- tur, quia non potest nec. debet. mater. oblivisci fi- lium suum "^, Judicia. enim episcoporum, majores- que Ecclesi causs, ἃ sede apostolica, et non ab alia, sicut. apostoli et sancti successores eorum statuerunt, cum aliis episcopis '? sunt terminand:e : quia lieet in alios transferantur episcopos, beato tamen apostolo Petro dictum est : Quecunque liga - veris super terram, erunt ligata et in calis ; et qua- cunque solveris super terram, erunt soluta et in ciblis *?. Et reliqua privilegia, qui soli huic san- cte sedi coneessa sunt, et. in'constitutis apostolo- rum (5), eorumque successorum, aliisque. quani- plurimis cum eis concinentibus, habentur inserta. Septuaginta ?'* enim apostoli sententias profixe- runt (6), cum aliis quamplurimis episcopis, et ser- vandas censuerunt. De occultis enim alieni cordis temere judicare ?*, peccatum est; et eum cujus non videntur opera nisi bona, iniquum est ex suspi- cione reprehendere, cum eorum, qui hominibus sunt incognita, solus Deus judex sit. lpse vero novit abscondita cordis??, et non alius. Injusta enim judicia ab omnibus cavenda sunt; maxime tamen a servis Dei. Servum autem Dei non oportet litigare ?**, nec quemquam damnare. Episcopi nam- que a plebibus et clero, et domini a servis ferendi sunt ?*, ut sub exercitatione toleranti:, sustinean- D tur temporalia, sperentur :eterna. Auget enim me-

'** Cod. const. unica, 1. iv, tit. 106. 15. 5. quaest.

261 Ad Romanam Ecclesiam. [18 Isai. xt 19. ?' Al.sexaginta, utin ms. Just. ; sent. a ex S. Aug. in Ps. ὌΝΥΠΙ: ?? Ps. xri, 929. in Ps. αἴχιν. 36 Job XXIX Dorensis consult. 2 , syn. Later. an. 198, vivente adhuc Victore. in Ps. cxxi.

X545.

sub Martino 1. 39

(5) Et in constitutis apostolorum. Ὁ Canonem apostolorum intelligit, quo constitutum est, ut epi- scopales caus: non nisi ab episcopis superioribus, conciliis, aut. Romano pontilice dijudicentur. Vide qui diximus ibi in notis ad. predictum. canonem 75. Sgv. Bis.

(6) Septuaginta enim apostoli sententias prafixe- runt. Alia quidam lectio habet, sexaginta, alia

quinquaginta; quovis modo legatur, verum est,

4 : Duodecim judices.

al. quinquaginta, dist. 16 : Sexaginta. sententias. ὅν " Tim. 1, 15 seqq. ex vers. vulgata.

33 S. Leo, ep. 24. 88 Effectu.

EPISTOLA. E

rita virtutis, quod propositum non violat religionis. Satagendum est vobis, rum

ne aliquis fratrum vestro-

graviter. laceretur. vel pereat. Suceurrere ergo vos oportet oppressis, et liberare eos de manu persequeptium, ut. cum! beato Job dicatis : Dene- dictio perituri super me veniebat, et cor vidue con- solatus sum. Justitiasindulus sum, et vestivi me ve- stimento et diademate, judicio meo.Oculus [ui cmco, et pes claudo. Pater

quam nesciebam, diligentissime investigabam. Con-

eram pauwperuim, et causam,

lerebam molas iniqui , οἱ de dentibus illius aufere- bam predam ?* : et reliqua. Vos ergo, qui in spe- cula a Domino estis positi, comprimere et repellere eos summopere debetis, qui fratribus insidias prze- parant, aut in eos seditiones et scandala exci- tant **, Facile est enim verbo fallere hominem, non tamen Deum ?*, Ideo hos repellere, et ab his vos cavere oporlet, quatenus exstincta. funditus hujvs- modi caligine, Lucifer eis resplendeat ?*, et letitia oriatur, sanctissimi fratres. Data duodecimo Ka- lend. Octobris, Saturnino et Gallicano 39. viris cla- rissimis consulibus ?!' «

EPISTOLA II.

AD /EGYPTI PROVINCIE EPISCOPOS,

Charissimis fratribus. per. Egyptum | Domino militantibus Zremvuvus Romans urbis archiepi- Scopus.

Tantam à Domino, hujus sanct; sedis et aposto- lice. Ecclesie fundatore, et beato Petro principe apostolorum, accepimus fiduciam ??, ut pro univer- sali Christi sanguine redempta Ecclesia, impigro laboremus affectu 5, tibus suceurramus, et cunctis pie viventibus aposto- lica. auctoritate. opem feramus. qui in Christo volunt pie vivere **, necesse est ut ab im- piis et. dissimilibus patiantur opprobria, et despi- ciantur tanquam stulü et insani, ut meliores et purgatiores efficiantur qui bona temporalia per- dunt, ut percipiant :eterna. Eorum vero despectio eL irrisio in ipsos retorquebitur qui eos affli- gunt et contumeliis afficiunt, cum et abundantia eo- rum in egestatem, et superbia transierit in confu- sionem.

et omnibus Domino famulan-

Omnes

ΤΟ 75:17:99

*0 Matth. xvi, ?? Prosperi ex S. Aug.

39 Steph. fuerunt Aug.

τον Carth,

'" Vox, episcopis, abest a ms.

94. 7 Nutriunt.

?! Saturninus ** $. Prosperi sent. 52,

3 Prosperi sent. 54. 38. Sixti sent. 176. hie. et Gallus coss. ex S.

Callo.

quod per has sententias , canones apostolorum in- tellizat; quorum numerus, licet quinquagenarius lantum fuerit, ut supra in nolis nostris ibidem ostendimus, tamen, quia uno canone quandoque plures sententize comprehenduntur, 60 aut. 70 scü- tentiarum apostolicarum numerus, quinquagenario apostolorum canonum numero, nihil obstat aut przejudicat. Ip,

15 S. ZEPHYRINI PAP/£ EPISTOL.E. 16

l. A tem ἐπι Nos enim qui liec patimur, judicio Dei hzc De episcopis rebus spoliatis, vel a sede pulsis. reservare debemus, qui reddet unicuique secundum Nuntiatum est enim sedi apostolice per apocri- — 9Pera ejus **. Qui etiam per ministros suos into- sarios vestros ?^ (7), quosdam fratrum nostrorum, nuit, dicens : Mihi vindicta, ego. retribuam "ἢ. Vos episcoporum videlicet, ab Ecclesiis et sedibus pro- enim in recta fide , et opere, ac bona voluntate priis pelli, suaque eis auferri supellectilia, et. sic succurrite vicissim, nec aliquis a supplemento fra- nudos et exspoliatos ad judicia vocari; quod omni υ15. subtrahat manum, quoniam in hoc, ait Domi- ratione caret, cum constituta apostolorum, eorum- — Ps; cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si di- que successorum, et pracepta imperatorum ? ac — lectionem habueritis adinvicem . Unde et ipse per constitutiones legum, idipsum prohibeant, et apo- Prophetam loquitur, dicens: Ecce quam bonum et stolicze sedis auctoritas idipsum fierivetet, Prace- — ("4m jucundum, habitare. fratres in unum ?*. Spiri- ptum est ?? ergo in antiquis statutis, episcopos eje- tali dico habitaculo et concordia ??, quie in Deo est ctos ?*, atque suis rebus exspoliatos, Ecclesias pro- et unitate fidei, hujus delectabilis secundum veri prias reeipere, et primo sua omnia eis reddi : et latem habitaculi, quae videlicet in Aaron magis de Qum demum, si quis eos juste accusare voluerit, corabatur, atque sacerdotibus ** induentibus digni- zquo perieulo facere, judices esse decernentes, epi- " tatem , sieut unguentum super caput, principalem scopos recta sapientes, et in ecelesia convenientes, — !tellectum irrigans, et usque ad ipsam extremam ubi testes essent singulorum, qui oppressi videban- scientiam deducens. In hoc enim habitaculo bene- tur: nee prius eos respondere debere ?, quam dictionem et eternam. vitam promisit Dominus. Omnia sua eis et ecclesiis eorum legibus integer- Mujus igitur prophetice vaticinatonis meritum rine restituantur. Nec mirum, fratres, si vos per- amplectentes, onem fraternam syllabam EXpOS sequuntur, cum caput vestrum Christum Domi- suimus, nostra propter charitatem minime quzren- num nostrum usque ad mortem sint persecuti. les, aut quizsituri, Non enim detrahentibus bonum Ipse tamen persecutiones patienter portandze sunt, Sev epe IO Vea SESICRL es uL ejus dicipuli esse cognoscamini, pro quo et pa- lam ) excutere palam, Absit! Non SumbIsta nostra. Üümini. Unde et ipse ait : Beati qui persecutionem Hiec enim avertat Divinitas. Justo judicio Dei datur patiuntur propter justitiam *^, His fulti suffragiis, plerumque peccatoribus potestas "*, ἀπ. SELDSURO non multum debemus timere opp obrium homi- ipsius persequantur, ut qui Spiritu Dei Juysneur num *', neque eorum exprobrat onibus vinci, quo- et ΡΠ fiant per laborum exercitia clariores. niam hoc nobis Dominus jubet per Isaiam prophe- C eam i persequuntur, et exprobranto tam, dicens : Audite me qui scitis judicium, popu- — 8!que detrahunt, erit procul dubio vie, Vze, vie illis lus meus , in quorum cordibus lex mea est. Nolite qui detrahunt servis θεῖ , quia detractio eorum ad timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum. €U' pertinet "^, cujus ministerium agunt et vice ne limealis "3, considerantes quod in Psalmo funguntur. Oramus autem, ostium cireunistantize, scriptum. est : Nome Deus requirat ista? Ipse “"" Mood. IAS ci labiis suis pollui volumus, enim novit abscondita. cordis'^, et. cogitationes («- COrum oribus imponi, et verbum minime nocivum lium hominum, quoniam vang sunt **, Vana autem concipere, aut Ur proferre. Unde ret Dominus locuti sunt. unusquisque ad. proximum suum, labia Dor Prophetam loqunuts dicens: Dir CUBLOG TUI, dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. Sed dis- ὍΠΩΣ Me ᾿ en ΠΟ LUI E DEUS rd T perdet Dominus universa labia dolosa, et linguam ME ou az εἴ ὍΣ EULEUOIL US. e magniloquam. (wi dixerunt ; labia nostra a nobis sunt ; Salvator noster Jesus Uhristus : hoc vobis {ρα quis nosler Dominus est. ** ? Nam si hac in memo- JOH meant, i ΡΟ ΤΕ UECDA quiDUSCURUUS ria retinerent, minime ad tantam prosilirent ini- tribulationum πλεῖ Ae Vans epus quitatem. Non enim probabili et paterna. doctrina Rea Suec e Cd iut gisnam EE) lioc faciunt *^, sed ut suam exerceant in servos Dei D SDJUTJaS ὙΕΘΙΣΩΒ eu M μα ce ng vindictam. Seriptum namque est : Via stulti recta e VETE e iactis QOEM A EIUS αἰδοίου ar in oculis ejus. Et: Sunt vie, quae videntur homini Em. 3eno «ui ganexs usos I MHETe justg, novissima autem earum deducunt ad mor- pec.

ὅ5 In decr. Ivonis, l. 1v. ?* Ethnieorum utique et Ecclesi: persecutorum. — ?? 2, quist. 2 : Prieceptum 681. *5 Adr. coll. 15, ex Trip. vn, e. 42. — ?? Adr. cell. 5, ex syn. m, Hom., sub Symmacho. *9 Matth. v, 10. *! Martinus consult. 5, conc. Lateranensis. 55. ISat: CD, 02:5 V IPsalz ΧΡ 9» ** Psalm. xci, 14... “Ὁ Psxlm. 11, 5, 4, ὃ. 55 Idem Martinus." Prov. xit, 45, 28. *5 Matth. xvi, 97. ὁ Rom. xii, 19. ? Joan. xir, 55. ! Psalm. cxxxu , 1. "* Pauli ep. CP. epist. consult. 4, conc. Later. sub Martino 1. 5* Sacerdotalem ; ita et ms. ?* S. Prosperi sent. 25, ex S. Aug. in Ps. cxvin. *! Greg. ep. 92, lib. xit. * Psalm. xxxvi, 1.

(7) Apocrisarios vestros. Apocrisarii dieuntur le- — id est, respondeo. florum fit mentio in capite Si- 4au episcoporum, et velut eorum locum tenentes, — gnificasti , de elect., et apud Justinianum. Novell. qui res Ecclesi gubernant, negotia singulorum au-.— Quomodo oporteat episcopos, cap. 12, et de sanctis- diunt, ct ad episcopos referunt. Dicuntur igitur — simis episcopis ὃ Reverendiss. Albericus per apo- apocrisarii, id est, responsales, ab &zoxgívoyat, —crisarios nuntios pap: intelligit, Sev. Bi.

11 CAIUS PRESBYTER ROMANUS. — ΝΟΤΙΤΙΛ. 15

II. mento plurimum gaudeatis. Ponite indesinenter

De ordinatione presbyterorum atque diaconorum. ? corda vestra in virtute. Dei ^, et enarrate haec et Ordinationes vero presbyterorum "' et Levitarum, cetera divina verba in progenies alteras, quoniant t mpore congruo et multis coram astantibus, so- lemniter agite, et probabiles et doctos viros ad hoc

opus provehite ^, ut de eorum societate et. adju-

hic est Deus. noster in e'termun , et ipse reget nos in secula 9». Data 7 Idus Novenibris, Saturnino. et Gallicano δ᾽ viris clarissimis consulibus.

eisunet 73. Ordinationes presbyterorum. 5* Constituite. — *? Gelasius, ep. 9. — ? Psalm. xzvii, 15. *! Gallo. )

ANNO DOMINI CCXIV.

CAIUS PRESBYTER ROMANUS

NOTITIA.

(Garrawp, Biblioth. Patrum, tom. II, Proleg., p. xxviiJ.)

I. Caius, sancti Irenei contubernalis, an domo Corinthius ? Ecclesie Romana presbyter et episcopus gen- tium. De Caii presbyteratu et episcopatu. Dodwellus οἱ Fabricius minus belle opinati esse videntur. Rectius DBacchinius.

IL. Quo tempore claruit auctor, vir disertissimus. Disputationem scripsit adversus. Proculum Cataphry-

garum seclalorem. Ex veterum οἱ recenliorum. sententia opus eidem asseritur , Parvus Labyrinthus inscriptum.

lll. Scripsissequoque Caius De Canone sacrarum Scripturarum existimatur Σ in ea. fortasse disputatione quam habuit: adversus Proculum. Montanistam. IHujusce argumenti fragmentum acephalum, haud ita pridem pou adducitur; ipsique variis conjecturis tribuitur ab editore Muratorio V. €., cujus monitum exlilbetur.

1V. Observationes nonnulla tum. in allatum fragmentum, tum in monitum Muratorianum subjiciuntur.

1. Caius, vel Gaius, una eum sancto Ireneo νῶν : adeo ut, hac lectione fidenter admissa, fuisse conversatus fuisse, ὃς xa συνεπολιτεύσατο τῷ Ei- — Caium Atheniensem episcopum securus pronun- ρηναίῳ, ex subseriptione Actorum martyrii S. Po- — tiet. Quis porro nesciat ab initio rei Christianze l;carpi existimatur **. Ex qua quidem subscriptione — in more positum iustitutoque majorum fuisse, ut fuisse ipsum domo Corinthium , et cum Irenzo D episcopi crearentur qui nulli certe Ecclesi: prosi- Romam profectum conjieit Movnius?? : sed prater — derent? « In Ecclesiis ex. gentibus tantum fundan- rem, ut censent eruditi Historie litterarie Gallice — dis (verba sunt Bacchinii V. C.**) Petrum successo- auctores **, Illud certius ex Photio **, fuisse Caium — resque pontifices priores, id servasse compertum, Roman: Ecclesie presbyterum', ordinatumque et αἱ episcopi crearentur, antequam | gentiles. quibus gentium episcopum. Τοῦτον τὸν Γάϊον πρεσύύτερόν illi presse debebant, converterentur. Id ex vete- φᾶσι γεγενῆσθαι τῆς χατὰ Ῥώμην Ἐχχλησίας " yst- — ribus et sincerioribus Ecclesiarum monumentis li- pocowmüTya. δὲ αὐτὸν τῶν ἐθνῶν ἐπίσχοπον. Mirum — quido constat. Missi sunt plures episcopali chara- sane Dodwellum conjectasse , Caium Romana Ec- — ctere insigniti a Petro ct successoribus in ltalie clesi:z presbyterum, propter ipsas traditiones quas — Mispaniarum , — Britanni , — Afric:e, — Galliarum conservari, appellatum : eum preter Photii testi- — regiones, qui Ececlesins sibi constibuerent, geütili- monium, Eusebius quoque virum ecclesiasticum, — bus ad veritatis lumen conversis. lta. in Oriente ἐχχλησιαστιχὸν ἄνδρα, illum nominet . Neque mi- — ubi Judai frequentes degebant, conversis ex cir- nus mirari subit visum fuisse Fabricio **, apud — eumcisione et przputio dati sunt episcopi : in Oc- Photium pro ἐθνῶν ἐπίσχοπον legendum esse 'A0z- — cidente, ubi Judzi vel rari vel eorum nullus, epi-

9?' Vide tom. V nostr. Biblioth. 53 Moyn. ad Var. sacr. pagg. 957, 940. ον [list. littér. de la France, tom. I, part. r, pag. 856. — *5 Phot. Bibl., cod. 48. δ᾽ Dodw. Dissert. 5 Iren. ὃ 51, p. 284. S Euseb. Hist. 600}... lib. 1, cap. 25. 68 Fabric. Bibl.Gr., tom. V, pag. 267, 59 Dacchin., De eccl. Vierarch. origin., part. 1, cap. 5, $ 19, pag. 266.

13

scopi creati qui gentiles converterent. Ibi Ecclesi: episcopos receperunt : hie episcopi, quas regerent Ecclesias fundarunt. Ordinatos propterea primis Ecclesise temporibus in Occidente, non modo certze cenüs qu:e in fide erudiri deberet, sed etiam crea- tos non cert: gentis nec cert:e regionis episcopos novimus, qui gentibus pr:edicantes, ubi eonsisterent ibi certam sibi sedem fundarent. Ejus rei, et post apostolica tempora in moribus posite, et ab aposto- lis procul dubio fluentis, certum documentum ex- libet Photius 7?...1d nempe ab initio obtinuerat, ut hujusmodi Evangelii emissariis, orbis gentilium ad Christum. converteretur, qui Roman: [sedis tan- quam metropolis colonias fundarent in Occidente, de quibus Innocentius 1 epist. ad. Decentium Eugubi- num hze habet : Legant si in his provinciis alius apostolorum invenitur, aut. legitur docuisse. (Quod si non legant, quia nusquam invenitur , oportet eos hoc sequi quod Romana Ecclesia custodit, a qua eos ini- üum accepisse non dubiwm est. » Hactenus vir do- ctus. Sed hae de re Tillemontium quoque consulas ?* velim.

II. Claruit Caius, vir disertissimus , λογιώτατος ἄνήρ ^", sub Zephyrino Roman: urbis episcopo, ut post Eusebium 7? tradit sanctus Hieronymus ?*, An- tonino Caracalla imperante, id est, seculo. nr in- eunte, sive circa zerze vulgaris annum 212. Inter ejus scripta celebratur Disputatio adversus Proculum Montani sectatorem, quam valde insignem. Doctor maximus; accuratam, σπουδαίαν, Photius appellat ?* : cujus fragmenta ex Eusebio descripsimus.

Stylum item suinxisse Caius adversus Artemo nis hieresim, suamque lucubrationem parvum. La byrinthwm. inseripsisse, ex veterum monumentis perhibetur. Hujus quidem scripti tria insignia fra- gmenta nobis servavit Eusebius 7^; qui tamen tum auctoris nomen, tum operis titulum reticeet. Hinc nonnulli apud 'Theodoretum 7? Origeni opus perpe- ram tribuisse noscuntur. Sie enim. ille: Κατὰ τῆς τούτων αἱρέσεως ὁ σμικρὸς συνεγράφη Λαδύρινθος,

ὅν τινες Ὠριγένους ὑπολαμόάνουσι πόνημα ἀλλ᾽ ὁ οντας. « Contra istorum (Artemonis et Theodoti. coriarii) h:eresim conscri-

ptus est parvus Labyrinthus, quem nonnulli Origenis

χαραχτὴρ ἐλέγχει τοὺς

opus esse pulant: sed eos qui hoc dicunt, stylus re- darguit. » Neque aliter Photius. Plerique tamen re- ceniiorum genuinum fetus parentem Caium agnos- cunt. Jamque rem confecisse videlur Pearsonius his verbis *: « Quin scriptor quiadversus Artemonis heresim sub Zephyrino scripsit, idem fuerit cum eo qui sub Antonino Severi filio disputationem cum Proculo Montanista iniit, nempe Caius, dubi-

τὸ Phot. Bibl. cod. 48, ubi de Caio, cujus tom. :l, pag. 255 , art. b*, sur la persécut. 90. 72 1. ibid. lib. 11, cap. 25. 7 Hieron., De vir.

lib. v, cap. 28. Dissert. 2, cap. 1, $5, pag. 148. |l. e. *? Tillem., Mém., t. Hl, pag. 176. Wesseling., lib. Probabil. cap. 21, pae. 175, 177. 5044. 5 Phot., Bibl. cod. 49.

CAIUS PRESBYTER ROMANUS. 3)

C

D

7 "Dheodor., Hxret. fab. lib. i, cap. 5, p. 200. 59» Niceph., Hist. eccL lib. 5^ Hist, littér. de

A tari non debet. Quamvis enim Eusebius nec nomen auctoris nee libri titulum ex quo excerpta verbatim transcripsit, commermoret, titulum tamen libri co- gnoscimus 4uxpów Λαξύρινθον fuisse. Nam non tantum Nicephorus affirmat 55, τὸν μεκρὸν εἰρημένον Λαδύρινθον redarguisse absurditatem Artemonis et Theodoti, quam beatus Vietor depugnavit; sed et Tlieodoretus ** trium perieoparum apud Eusebiuin summam ex parvo Labyrintho deducit, de Theodoto agens. Parvum autem hune Labyrintlum Photius Γαΐου πόνημα agnoscit 9? , τῇ ἀληθείᾳ αὐτοῦ συντε- ταχότος, quod re vera ille composuit, qui et. διάλε- £v contra Proculum Montanistam edidit. » Hacte- nus vir eruditus. flaud velim tamen omittas quz in eamdem sententiam observant doctissimi viri, Til-

B lemontius **, Historie litterarie Gallice auctores **,

nec non Wesselingius 55.

IH. Tribus hujusce operis excerptis Eusebianis qui cum notis Valesii et Coutantii protulimus, fra- gmentum acephalum de Canone sacrarum Scriptura- rum addidimus, haud ita pridem a cl. Muratorio evulgatum : cujus proinde monitum hic apponere oper:e pretium existimamus. Sic autem se habet 88: « Asservat. Ambrosiana Mediolanensis bibliotheca membranaceum codicem, e Dobiensi acceptum, cu- jus antiquitas pene ad. annos mille accedere mihi visa est. Scriptus enim fuit Litteris majusculis et quadratis. Titulus. prlixus omnia tribuit Joana Chrysostomo,sed immerito. Mutilum in principio co- dicem deprehendi.... Ex hoc ergo codice ego de- cerpsi fragmentum antiquissimum, ad Canonem di- vinarum Seripturarum spectans. Nulli diligenti: pe- perci uL ejus auctorem deiegerem , simulque re- scirem num hactenus editum fuerit. Nisi me fefel- lerunt oculi, aut. complurium librorum defectus quem non semel doleo, nusquam deprehendi evul- gatum; ac propterea spes mihi superest, fore ut li- bentius ἃ lectoribus excipiatur, ac pr:ecipue quod antiquitatem redoleat maxime venerabilem. Si con- jecturam meam exserere fas est, in illam opinionem feror, tribuenda hic esse. Caio Ecclesie Romane presbytero, qui sub Victore et Zephyrino pontificibus, teste Photio *", hoc est, qui circiter annum Chri- 811 196 floruit. Disputationem Caii istius, disertis- sini viri, habitam Rome temporibus Zephyrini ad. versus. Proclum. quemdam Cataphrygarum haresis propugnatorem, memorat Eusebius Coesariensis δὸς in qua ille dum adversariorum in componendis no- vis Scripturis temeritatem et audaciam sugillat, τῶν τοῦ ἱεροῦ ᾿Αποστόλου δεχατριῶν μόνων ἐπιστολῶν μνημονεύει, τὴν πρὸς 'E6paíouc μὴ συναριθμήσας

ταῖς λοιπαῖς" ἐπεὶ xat εἰς δεῦρο παρὰ Ῥωμαίων τι-

τι Tillem., Mém. eccl. lib. vr, cap. 75Euseb., Hist. ecc. 7? Pearson., opp. post. ἵν. cap. 202/51 7T heodors 1-020 NES PhOL. li France, tom. Ll, part. r, pag. 959. *5 *5 Murat., Antiqq. Hal. med. ev., tom. IIl, pag. 854

modo retulimus.

7? Euseb. dist. 75 Phot. ].. ὁ.

78 Phot.. 1. c.

loci ^ verba d'Adrien. illusir., cap. 59.

* Euscb., Hist. eccl, lib. v1, cap. 20.

91

σὶν, o) νομίζεται τοῦ ᾿Αποστόλου cim. tantum divini Apostoli recenset. Epistolas, eam qua ad Hebraos inscripta est, cum reliquis non ad- numerans. Sane hac epistola Etiamnum a quibusdam Romanis Apostoli esse non creditur. Sanctus Hiero- nymus totidem fere verbis, de Caio isto loquens ^", reddidit sententiam Eusebii : nisi quod addit, dispu- tationem a Caio habitam sub Zephyrino Romane ur- bis episcopo, id est sub Antonino Severi [ilio ; ac pro- pterea secundum illum Caius hze scripserit circiter annum vulgaris epochze 212. Addit etiam de eadem epistola: Sed et apud Romanos usque hodie quasi Pauli Apostoli non habetur; eum tamen Eusebius tan- tum scripserit apud quosdem Romanos, Photius quo- que 1. c. auctor est, Caium tredecim duntaxat beati Pauli Epistolas enumerasse, non. recepta in censum que est ad. Hebraeos. Mle quoque hxe ab Eusebio hausit, C:eterum non est hujus loci recensere, qui- bus auctoribus et rationibus in Canonem sacrarum Scripturarum merito recepta deinde ab omnibus fuerit Epistola ad Hebreos, de qua idem sanctus Mieronymus ad Evagrium seribens, dicit: Quam omnes Greci recipiunt et nonnulli Latinorum. lta qua- stionem hanc jam diu versarunt ac illustrarunt viri doctissimi, ut rursus eamdem agitare velle, super- vacaneum foret.

« lllud quod ad me spectat, arripio. Hippolytus quo- que Portuensis episcopus, Caii supra laudati zequa- lis, Photio teste *?, sensit Epistolam ad Hebreos non esse Pauli apos'oli. lino ne temporibus quidem sancti Hieronymi Romana Ecclesia illam inter cano- nieas Apostoli Pauli Epistolas receperat. Cum ergo eam omiserit Caius presbyter Romanus, scriptor antiquissimus, exteras recensens; veri videtur si- mile eidem Caio tribuendum esse fragmentum infra evulgandum, in quo pr:etermissam plane videas Epi- stolam ad Hebrzos?!, Accedit. et alterum robustius argumentum.Memorat hie scriptor?? celebrem Hermae librum, titulo Pastorisinscriptum, his verbis : Pasto- rem vero NUPERRIME TEMPORIDUS NOSTRIS i urbe Roma Herma conscripsit, sedente in cathedra urbis Rome Ecclesie Pio episcopo, [ratre ejus. Jam inter erudi- ios constat, Hermam | floruisse ad. dimidium seculi a Christo nato secundi. Et certe si tunc Romanam cathedram tenuit Pius I papa, illius frater, is librum Pastoris scripsisse dicendus est circiter annum Christi 150. At nos supra vidimus, Caium Roma- num presbyterum vixisse circiter annum | 496, et nihil obstat, quin antea. h:ec scripserit. At quando fragmenti auctor testatur, Hermam nuperrime tem- poribus nostris librum Pastoris conscripsisse, quem- nam opportunius quam eumdem Caium fragmenti ipsius parentem | fuisse conjicias? Tandem scribit fragmenti auctor ?* : Apocalypsim. etiam. Joannis et Petri, tantum recipimus, quam quidam ez nostris legi in Ecclesia nolunt. Recte hzc in Cali tempora con-

** [Tieron.. De vir. illustr., cap. 59.

NOTITIA. τυγχάνειν : trede- A veniunt. Eusebius enim Apocalypsim Petri inter du»

B

D

*? Phot., Bibl. cod. 121.

ὅτ Grab., Spicil. tom. I, p. 84. ** Tertull., lib. De carn. Chr., cap. 20.

oo --

bios quidem libros recenset ^*, non tamen abjicit velut hzereticorum fetum. Eodem quoque testante, Clemens Mexandrinus eadem. Apocalypsi est usus, non secus ac Epistola Barnab:e. Sozomenus pari- ter nos monuit "ὅς, hane Apocalypsim in quibusdam Ecclesiis Palestine usque adhuc. singulis annis se- mel legi.

« Temporibus etiam Caii ipsius cireumferebatur epistola spuria Pauli apostoli ad Laodicenses, a san- cto Hieronymo οἱ Theodoreto explosa, quam Mar- cion hxresiarcha in subsidium sui delirii adhibuit, uti nos docet sanctus Epiphanius *^. At przeter hanc ex ipso fragmento nunc discimus, alteram Paulo suppositam fuisse, nempe ad Alevandrinos, cujus nescio an quisquam alius meminerit. Cum vero Apo- calypsim Pauli, ab Augustino et Soz0meno memora- tam, scriptor hic nequaquam recenseat; confirma- tur sententia Joaunis Ernesti Grabii, qui. censuit ?7 erupisse hanc imposturam sceulo duntaxat Eccle- si; Christiane rv. Hie quoque videas memorari. [i- brum. Psalmorum ἃ Valentino hzeresiarcha elabora- tum. Unus Tertullianus, quod sciam, istos indica- vit, scribens "ὃ: Nobis quoque ad hanc speciem Psalmi patrocinabuntur, non quidem apostata et haretici et Platonici Valentini, sed. sanctissimi et receptissimi prophete David. Quis vero fuerit Miliiades 1116 hze- reticus, sive Miltiades eujus est mentio in hoc frag- mento, divinent alii. Profecto non. fuerit Miltiades rhetor, ab Eusebio ac Hieronymo laudatus, qui sub Antonino Commodo multa scripsit pro catholica Ec- clesia. Age vero jam proferamus fragmentum ipsum e vetustissimo codice Ambrosiano decerptum, atque illud eruditorum omnium examini subjiciamus, nul- lum demendo ex erroribus, quibus librariorum im- peritia scripturam saturavit atque [ἀρ ἀν}, quanquam nihil itobstent quominus pretium rei intelligamus. » Huc usque doctissimus Muratorius.

IV. Post tanti viri judicium liceat et nobis non- nullas observationes adjicere, quibus ejus sententia magis iuagisque firmetur. Et primum quidem illud advertimus, fragmenti auctorem ex eo quod haud recenseat inter Seripturas canonicas Epistolam ad Hebrzos, apprime referre sive sodalem sive disci- pulum Irenzi, Caium nimirum Ecclesi: Romane presbyterum, ut superius jostendimus. Siquidem sanctus ille Lugdunensis antistes, teste. Stephano Gobaro tritheita apud Photium ?*, eamdem Episto- lam perinde non admittebat. Hic tamen haud omit- iendum edicere, a primis Christianz religionis tem- poribus Clementem Romanum Pauli apostoli συνερ- yóv !, adeoque Romanam Ecclesiam, canonicam il- lius Epistolie auctoritatem agnovisse ?: quod miror

acrosinterpretes hactenus priteriísse, Si ejusmodi fragmentum ineunte hoc seculo in lucem fuisset editum, nullus dubito quin illud in suos usus con- *t Vid. infr. eol. 55, $ 5: ?? Ibid. $ 4.

*5 Sozom., Hist. eccl. lib. vir, cap. 19, ** Epiph., ?^ Phot., Bibl. cod.

? bid. $ 4. ?* Euseb., Hist. eccl. lib. rr, cap. 93. Hr. 492. 252. 'Philip. 1v, 5. — * Clem. Rom., epist. 1 ad Corinth., 36

935 CAII ROMANI PRESBYTERI 4:

vertisset eruditus Humfredus Hodius, dum librorum A consignavit Pastor inscriptum. Docet igitur Fonta- biblicorum numerum ac ordinem juxta ssculorum — ninus ex Catalogo Bucheriano , Anastasio aliisque, seriem pertexere studebat *. » Hermetem Pii fratrem librum scripsisse, nunc de-

Illud quoque animadversione dignum occurrit, — perditum, de Paschate die Dominico celebrando, ut modo monebat noster editor, quod fragmenti — in quo mandatum continebatur quod ei praceperat scriptor 8 IV Miltiadis hwretici mentionem injiciat. — Angelus, cum venit ad eum in habitu pastoris. Unde ut propterea z:quum fuerit existimare, excerptum — illi ab angelico Pastore cujus visum in suo de Pas- istud ad illam disputationem pertinere, quam ad- cate libro enarravit, postea cognomentum adhze- versus Proculum Cataphrygarum sectatorem Caius — sit, dictusque inde instituit. Asterius enim Urbanus apud Eusebium * Angelicus Pastor, quia tradita verba locutus , sub ipsum initium operis quod adversus Cataphry- — ut canit vetustissimus scriptor poematis in Marcio- gas composuit, Miltiadis h:eresim nominat. Unde — nem sub finem libri nr. Hzc aliaque plura in eam- confirmatur Eusebii lectio, 'ut et Nicephori eam — dem sententiam laudatus vir eruditus. Habemus exscribentis ὅ, a Valesio et Lango sollicitata, qui — igitur Hermem Pii I fratrem, cognomento Pastorem, loco Miltiadis substituendum Alcibiadem existi- — qui librum de Paschate scripsit. mant. Neque aliter Dodwellus δ, licet aliam hujus D At enim fragmenti auctor non Hermam cui no- loci causam et rationem ineat. men inditum Pastor, sed Hermam Pastoris scripto-

Sunt praterea notatu plane dignissima, qu:? eo- — rem appellat. Cui quidem objectioni ut fiat satis , dem ὃ IV, memorie prodidit fragmenti auctor : illud unum reponimus quod de Herm:e Pastore nos PasronEM, inquit, nuperrime temporibus nostris in — alibi dixisse meminimus. Nimirum , quemadmodum urbe Roma Herma conscripsit , sedente cathedra ur- — vivi apostolici opus antiquis Patribus Pastor seu bis Rome Ecclesie Pio episcopo fratre ejus. Quibus — liber Pastoris appellatus fuit, inde fortasse derivata verbis vim inesse maximam jure censuit eruditis- — denominatione hujusmodi, quod in toto ferme simus editor. Sed, ut vere dicam, est in loci hujus opere Pastor inducitur Hermam alloquens et infor- interpretatione Muratoriana, quod non satis asse- — mans : ita quoque contigerit, ut οἱ Hermetis liber quor. Videtur enim ipse allata verba de lMerma de Paschate fuerit, nonnullis saltem, Pastor nomina- ὙΠῸ apostolico accepisse, ejusque respexisse opus — tus ; quia illius auctor de iis scripsit, que ei prece- quod etiamnum superat, titulo Pastoris inscriptum. — pit Angelus , cum venit ad eum in habitu Pastoris , 1n hanc autem sententiam ex eo potissimum addu- ut habet Catalogus Il Henschenianus : unde non cor, quod V. C. illum Herm: librum celebrem vo- c; Solum scriptori , sed ejus etiam libro Pastoris no- cet, ut vere est Pastoris opus cujus auctor Hermas, — men inhiserit. Hzec tantum in przesentiarum habe- antiquis Patribus summis laudibus celebratum. Si — mus, quibus propositze Mifficultati oceurramus. Ve- ejusmodi sit Muratorii sensus et opinio, in nihilum — rum eruditorum arbitrio rem definiendam dimilti- abit ejus argumentum robustius : siquidem aposto- — mus. licus Hermas neque Pii I frater exstitit, neque ad C:terum. doleo equidem ejusmodi fragmentum dimidium seculi a Christo nato secundi floruit; qui — esse feedis deformatum erroribus. Sed , ut cum ma- nimirum centum ante annos sub Clementis Ro- — gno Baronio loquar ὃ, quidquid antiquitas offert , mani pontificatu. vixisse comperitur, ut ad volu- sive corrosum mendosumwve sit, accipi tamen. grato men 1 Bibliothecze nostr przafati sumus ". Alius — animo solet. igitur qu:zerendus Hermas vel Hermes, qui 5ῳ- De alio autem opere Περὶ τῆς τοῦ παντὸς οὐσίας, culo t clarus, Pii E frater fuerit, quique librum — quod ἃ se scriptum in fine Labyrinthi testatur Caius Pastoris titulo scripserit: quo semel posito, frag- apud Photium loco superius citato , praeter ea quie menti acephali auctorem Caium esse constet. Jam — infra dicenda sunt ubi de Hippolyti scriptis, con- vero vir eruditione przstaus Justus Fontaninuslu- sulas velim pre ceteris Tillemontium "5, nec non culenter ostendit 5, Hermetem sancti Pii fratrem D auctores Historic litterarie Gallice ν᾽, sed in pri- plane diversum esse ab Herma, qui opus litteris — mis Dodwellum "ἢ,

* Hod., de Biblior. textib. origin. lib. 1v, cap. 4, pag. 644, seqq. “ Euseb. , Hist. eccl. lib. v, cap* 96. * Niceph., Hist. eccl. lib. 1v, cap. 25. * Dodw. Dissert. 4. Iren. , $38, paz. 574. 7 Prolegom. ad Bibl. PP. tom. 1, cap. 2, $81 et 2, pagg. 20, 98 (Patr. Gr. , t. ll). 5 Fontan., Hist. litt. Aquil.,

lib. 11, cap. 1, 884 et 2, pagg. 99 seqq. ? Baron., ad ann, 451, 8 27. 190. Tillem., Mém., tom. I,

pag. 176. ?* Hist. litt, dela France, tom. 1, part. 1, pag. 559. 1? Dodw. Dissert. 6 Iren., ὃ 18, pag. 465 seqq.

25 FRAGMENTA. 26

CAII ROMANI PRESBYTERI FRAGMENTA

Ex Dialogo sive Disputatione adversus Proclum, sect: Cataphrygarum patronum.

(Gattawp. Biblioth. vet. Patr., II, 205.)

Apud Eusebium Hist. eccl. lib. n, cap. 25. Ἐγὼ δὲ τὰ τρόπαια τῶν ᾿Αποστόλων (1) ἔχω δεῖ- A Ego vero apostolorum trop:a possum ostendere.

Eat. Ἐὰν γὰρ θελήσῃς ἀπελθεῖν ἐπὶ τὸν Baxixavby (2), ἣ ἐπὶ τὴν ὁδὸν τὴν Ὠστίαν, εὑρήσεις τὰ τρόπαια τῶν ταύτην ἱδρυσαμένων τὴν Ἐχχλησίαν.

Nam sive in Vaticanum, sive ad Ostiensem viam pergere libet, occurrent tibi tropea corum, qui Ecclesiam illam fundaverunt.

Idem, lib. ni, cap. 98.

᾿Αλλὰ xaY Κήρινθος ὁ δι᾿ ἀποχαλύψεων ὡς ὑπὸ

᾿Αποστόλου μεγάλου γεγραμμένων, τερατολογίας

ἡμῖν ὡς δι᾽ ἀγγέλων αὐτῷ δεδειγμένας ψευδόμενος,

ἐπεισάγει λέγων, μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐπίγειον εἶναι τὸ βασίλειον τοῦ Χριστοῦ" καὶ πάλιν ἐπιθυμίαις xol ἡδοναῖς ἐν Ἱερουσαλὴμ τὴν σάρχα πολιτευομένην δουλεύειν. Καὶ ἐχθρὸς ὑπάρχων ταῖς Γραφαῖς τοῦ Θεοῦ, ἀριθμὸν χιλιονταετίας ἐν γάμῳ ἑορτῆς, θέλων

πλανᾷν (5), λέγει γίνεσθαι.

Sed et Cerintlius per revelationes quasdam a se tanquam a magno quodam apostolo conscriptas, portenta quiedam quasi ab angelis sibi ostensa commentus nobis introducit, affirmans post resur- rectionem. regnum Christi in terris futurum, ac rursus homines Jerosolymis degentes cupiditatibus et voluptati corporis obnoxios fore. Additque ho- slis ille divinarum Scripturarum, mille annorum spatium in nuptialibus festis transactum iri, quo

D facilius imperitos homines decipiat. ΠῚ.

1υ14., cap. 51.

Μετὰ τοῦτο (4) 65 προρήτιδες τέσσαρες αἱ Φιλίππου γεγένηνται ἐν Ἱεραπόλει τῇ κατὰ τὴν ᾿Ασίαν" ὁ τά- φος αὐτῶν ἐστὶν ἐχεΐ, καὶ ὁ τοῦ πατρὸς αὐτῶν.

Quatuor posthzec Philippi ΠῚ. prophetides fue- runt Hierapoli Asi: eivitate, ubi etiam earum et patris Philippi sepulerum visitur.

CAII ROMANI PRESBYTERI

UT VIDETUR

Fragmenta ex Parvo Labyrintho sive ex libro Adversus Artemonis hiresim.

Apud Eusebium Hist. eccl. lib. v, cap. 98.

Paci γὰρ (5) τοὺς μὲν προτέρους ἅπαντας, xo αὶ

αὑτοὺς τοὺς ᾿Αποστόλους παρειληφέναι τε χαὶ δεδι-

(D Τὰ τρόπαια cov 'Axocc.Wieronymus in epistola ad Marcellum : Est quidem ibi sancta Ecclesia; sunt tropea apostolorum εἰ martyrum, Vargs. in. Ad- dend.

(2) Ἐπὶ τὸν Baczixavér. Mirum est in omnibus nostris codicibus unó consensu haberi Bastzavóv : nec aliter lezitur in. Chronico Georgii Syncelli. In sequentibus verbis | ἐπὶ τὴν ὁδὸν τὴν ᾿Ὡστίαν, om- nes nostri codices "Oszíxv habent. Verum in hoc dissentiunt, quod Mazarinus quidem et Mediccus codex eum leni spiritu habent. ὨὩστίαν : Regius au- lem. οἱ Fuketianus asperum adhibent spiritum. Porro Vaticanus quidem ad B. Petrum referri de- bet, qui sepultus est in. Vaticano. Ostiensis autem via Paulum denotat, qui sepultus est in via Ostiense.

Affirmant enim priscos quidem omnes, et ipsos apostolos, ea quie ab ipsis nune dicuntur, et acce-

(5) Θέλων czAaràr. Sic in editione Rob. Ste- phani, nescio quo casu, exeusum est : quem Lypo- graphorum errorem secuti sunt postea Genevenses. Nos vero ex manuscriptis codicibus, et ex Nice- phori libro veram hujus loci scripturam restituimus, θέλων πλανᾷν.

(4) Μετὰ τοῦτο. Hic locus excerptus quidem est ex Caii disputatione ; sed sunt Procli verba, ἃ Caio litteris consignata. Sic enim Éusebius l. c. : « Prie- terea in dialozo Caii, Proclus adversus quem insti- tuta est disputatio, de Philippi ejusque liliarum exitu, sic ait : Quatuor posthac, » etc. )

(3) Φασὶ γὰρ, x. *. X. Nicephorus in lib. rv, cap. 91, hunc librum auctoris ignoti inscriptum esse dicit : Μιχρὸν λαθύρινθον. Photius autem in

97

CAII ROMANI PRESBYTERI

28

pisse et docuisse; ac praedicationis quidem verita- A δαχέναι ταῦτα, ἃ νῦν οὗτοι λέγουσι" xol τετηρῆσθα!

lem esse eustoditam usque ad Victoris tempora, qui tertius decimusa Petro Romanz urbis episcopus fuit ; a Zephyrini autem temporibus qui Victori successit, slulteratam fuisse veritatem. Ac fortasse id quod dieunt, eredibile videretur, nisi eis refragarentur primum quidem divin:e Scripturze, deinde fratrum quorumdam scripta, Victoris zetate antiquiora, quz illi adversus gentes et contra sui temporis h:reti- cos pro veritatis defensione scripserunt : Justinum intelligo, et Miltiadem, et Tatianum, ae Clementem, aliosque quamplurimos : in quorum omnium libris Christi divinitas astruitur.. Nam irenzi quidem et Melitonis et reliquorum scripta quis est qui igno- ret, in. quibus Christum Deum simul atque homi- nem pradicarunt? Psalmi quoque et cantica fra- trum jam pridem a fidelibus conscripta, Christum Verbum Dei concelebrant, divinitatem ei tribuendo. Cum igitur tot abhinc annis ecclesiastica docirina pradicata sit, qui fieri potest, ut omnes usque ad Vietoris tempora eam quam isti dicunt. doctrinam promulgaverint ? Quomodo eos non pudet hujusmodi calumniam adversus Victorem concinnare, cum certo sciant, Theodotum coriarium, qui defectio- nis illius Deum abnegantis parens et auctor fuit, primusque Christum nudum esse hominein asse- ruit, per Victorem à communione Ecclesiz ejectum

«Xv ἀλήθειαν τοῦ χηρύγματος μέχρι τῶν. Βίχτορος χρόνων, ὃς ἣν τρισχαιδέχατος ἀπὸ Πέτρου ἐν Ῥώμτ ἐπίσχοπος" ἀπὸ δὲ τοῦ διαδόχου αὐτοῦ Ζεφυρίνου, παραχεχαράχθαι τὴν ἀλήθειαν. "Hy δ᾽ ἂν τυχὸν πι- θανὸν τὸ λεγόμενον, εἰ μὴ πρῶτον μὲν ἀντέπιπτον αὐτοῖς αἱ θεῖαι Γραφαί: xa ἀδελφῶν δέ τινων ἐστὶ γράμματα πρεσθύτερα τῶν Βίχτορος χρόνων, ἃ ἐχεῖ- vot πρὸς τὰ ἔθνη ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, χαὶ πρὸς τὰς τε αἱρέσεις ἔγραψαν" λέγω δὲ Ἰουστίνου xal Μιλ- πιάδου xa Τατιανοῦ χαὶ Κλήμεντος xa ἑτέρων πλειό-

νων, ἐν οἷς ἅπασι θεολογεῖτα!: (0) ὁ Χριστός. Τὰ γὰρ Εἰρηναίου τε χαὶ Μελίτωνος χαὶ τῶν λοιπῶν τίς

ἀγνοεῖ βιόλία, Θεὸν χαὺ ἄνθρωπον χαταγγέλλοντα τὸν Χριστόν; Ῥαλμοὶ δὲ ὅσοι χαὶ ᾧδαὶ ἀδελφῶν ἀπαρ- χῆς ὑπὸ πιστῶν γραφεῖσαι (7) τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ τὸν Χριστὸν ὑμνοῦσι θεολογοῦντες. Πῶς οὖν ἐχ τοσ- οὐτων, ἐτῶν χαταγγελλομένου τοῦ ἐχχλησιαστιχοῦ φρονήματος, ἐνδέχετα!: τοὺς μέχρι Βίχτορος οὕτως ὡς οὗτοι λέγουσι χεχηρυχέναι; Πῶς δὲ οὐχ αἰδοῦνται ταῦτα Βίχτορος χαταψεύδεσθαι" ἀχριδῶς εἰδότες, ὅτι Βίκτωρ τὸν σχυτέα Θεόδοτον τὸν ἀρχηγὸν χαὶ πατέρα ταύτης τῆς ἀρνησιθέου ἀποστασίας, ἀπεχήρυξε τῆς χοινωνίας, πρῶτον εἰπόντα Ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χρι- στόν ; Εἰ γὰρ Βίχτωρ χατ᾽ αὐτοὺς οὕτως ἐφρόνει, ὡς

ἂν ἀπέθαλλε

,

Θεόδοτον τὸν τῆς αἱρέσεως ταύτης εὑρετήν ;

ἡ τούτων διδάσχει βλασφημία, πῶς

fuisse? Nam si, ut aiunt, Vietor eadem sentiebat quie illorum. docet impietas, cur Theodotum opi-

nionis illius auctorem ab Ecclesia removit?

m

Ip. 1014. Facinus nostra state gestum, multis fratrum C

nostrorum in memoriam revocabo : quod quidem si Solomis admissum fuisset, ipsos , ut arbitror, incolas ad poenitentiam provocare potuisset. Erat quidam Natalis nomine, confessor, qui non ita pri- dem, sed nostra state vixit. Ilic forte in. fraudem inductus est ab Asclepiodoto, et altero quodam Theodoto argentario. Ambo autem isti discipuli erant Theodoti illius coriarii, qui primus ob hanc

Dibliotheca, cap. 48, Caium hujus libri auctorem facit, τοῦτον τὸν Γάϊον πρεσθύτερόν φασι γεγενῆσθαι τῆς χατὰ Ῥώμην Ἐχχλησίας, συντάξαι ὃὲ xol ἕ ον λόγον ἰδίως χατὰ τῆς ᾿Αρτέμωνος αἱρέσεως, etc. lic est ipse liber, cujus fragmenta hie profert Eu- sebius, quem tamen ἃ Labyrintho Photius aperte distinguit, Sed Nicephori sententiam. confirmat Theodoretus in lib. n Hareticarum fabularum, ca- pite 5, ubi agens de Theodoto coriario, eamque de Natale episcopo referens historiam quam hie nar- rat. Eusebius, ex libro qui Parvus labyrinthus dici- iur illam esse depromptam testatur.

(6) Oso.Aoyercer. De. vi ac notione verbi θεολο- γεῖν, Justino M. primitus usurpati, videsis nostrae liujus Bibliothec:e tom. VE, in Indice Grzeco. Alio- rum veterum. Patrum. complura loca in eamdem sententiam. profert Svicerus in Tes. eccl. tom. f, pag. 1555, ὃ 2.

(1) Ψαωλμοὶ δὲ καὶ δαὶ d6eAgór ἀπαρχῆς ὑπὸ πιστῶν γραφεῖσαι. Scribendum est ἀπ᾿ ἀρχῆς, ut habet codex Med., Fuk., Savil. et Nicephorus. Porro ex his verbis apparet morem fuisse antiquis- -imum in Ecclesia, hymnos et psalmos in honorem Christi componere. Certe Plinius in epistola ad

D

Ὑπομνήσω γοῦν πολλοὺς τῶν ἀδελφῶν πρᾶγμα ἐφ᾽ ἡμῶν γενόμενον" ὃ νομίζω ὅτι εἰ ἐν Σοδόμοις ἐγε- γόνει, τυχὺν ἂν χἀχείνους ἐνουθέτησε. Νατάλιος Tv τις (8) ὁμολογητὴς οὐ πάλαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων γενόμενος χαιρῶν (9). Οὗτος ἠπατήθη ποτὲ ὑπὸ ᾿Ασχληπιοδότου xal ἑτέρου Θεοδότου τινὸς τραπε- ζίτου: ἦσαν δὲ οὗτοι ἄμφω Θεοδότου τοῦ σχυτέως μαθηταὶ, τοῦ πρώτου ἐπὶ ταύτῃ τῇ φρονήσει, μᾶλλον δὲ ἀφροσύνῃ, ἀφορισθέντος τῆς χοινωνίας ὑπὸ Βί-

Trajanum auctor est, Christianos in unum conve- nientes Christo hymnos canere consuevisse. De his psalmis et hymnis intelligendus videtur Hippolytus in oratione de consummatione mundi sub finem : Τὸ στόμα ἡμῶν πρὸς δοξολογίαν xaX αἶνον xaX ψαλ- μοὺς xoi ᾧδὰς πνευματιχὰς ηὐτρέπισα λαλεῖν. Mu- jusmodi hymnus in honorem Jesu Christi a Cle- mente Alexandrino compositus exstat ad finem ejus librorum, qui Pedagogi inscribuntur.

(8) Nazd.Atoc ἣν τις. Nescio, an hie sit Ciecilius

Natalis, qui disputatione Octavii Januarii coram Minutio Felice Rom:e habita, ad. Christi fidem con- versus est, ut seribitur in dialogo Minutii Felicis (cap. 16). Nomen certe convenit, et tempus atque professio. ls : » (9) Ἐπὶ τῶν ἡμετέρων καιρῶν. Ad litteram Graecam, nostris temporibus ; qua locutione se non rem prieteritam ex aliorum memoria narrare, sed recentem , quam ipse oculis perspectam — habere potuerit, et quam proxime dixerat ἐφ᾽ ἡμῶν γενό- μενον, teslart noster auctor significat. CoUSTANT, Epist. Rom. pontiff. pag. 109, ubi hujusmodi. Caii fragmentum in medium profert.

29

χτορος, ὡς ἔφην, τοῦ τότε ἐπι ὁ Νατάλιος ὑπ᾽ αὐτῶν ἐπὶ " σαλαρίῳ χληρωθῆνα! (11) ταύτης τῆς αἱρέσεως, ὥστε Aap6á νειν παρ᾽ αὐτῶν μηνιαΐα δηνάρια ᾿ἑχατὸν πεντή- Γενόμενος οὖν σὺν αὐτοῖς, δι᾽ ὁραμάτων πολλάχις ἐνουθετεῖτο (19) ὑπὸ τοῦ Κυρίου" ὁ γὰρ εὔσπλαγχνος Θεὸς xoi Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι- στὸς (15), Ἐχχλησίας γενόμε- νον, ἀπολέσθα! Ἐπεὶ δὲ ῥαθυμότερον τοῖς ὁράμασι προσεῖχς, ζόμενος τῇ τε πλείστους ἀπολλυούσῃ αἰσχροχερδείᾳ,, ὑπὸ ἁγίων ἀγγέλων ἐμαστιγώθη, δι᾽ ὅλης τῆς ἕωθεν ἀναστῆναι, xol χαταπασάμενον,

ἐπίσχοπος (10)

χοντα.

οὐχ ἐθούλετο ἔξω μάρτυρα τῶν ἰδίων παθῶν (14). δελεα- παρ᾽ αὐτοῖς πρωτοχαθεδρίᾳ, xa τῇ τελευταῖον νυχτὸς * ὥστε χαὶ

ob σμιχρῶς αἰχισθείς

ἐνδυσάμενον σάχχον, σποδὸν

FRAGMENTA. σχόπου. ᾿Ανεπείσθη δὲ A doctrinam, seu potius insaniam a Victore, ut dixi,

30

tunc temporis episcopo ab Ecclesie communione remotus est. Hi persuaserunt Natali, ut. accepto salario hzresis illius episcopus crearetur, ea scilicet conditione , ut. menstruos centum quinquazinta denarios ab illis acciperet. Sociatus igitur illorum partibus, sepe a Domino reprehendebatur in visis. Clementissimus enim Deus ac Dominus noster Jesus Christus, eum qui passionum suarum testis exsti- terat, perire extra. Ecclesiam nolebat. Sed cum visis illis. obtemperare negligeret Natalis, utpote honore prima apud illos sedis, et turpis lueri cupi- ditate (qux» multis mortalibus exilio est) inesca- tus, tandem ἃ sanctis angelis per totam noctem flagris c:esus et. gravissime verberatus est: adeo

-τὰ πολλῆς σπουδῆς xai δαχρύων προσπεσεῖν Ζε- D ut primo diluculo consurgens, saccum indueriL, et φυρίνῳ τῷ ἐπισχόπῳ, χυλιόμενον ὑπὸ τοὺς πόδας — cinere conspersus confestim cum lacrymis ad pedes οὐ μόνον τῶν Ev τῷ χλήρῳ, ἀλλὰ xai τῶν AoixOv* — Zephyrini episcopi sese abjecerit, non solum cle- συγχέαι τε τοῖς δάχρυσ: τὴν εὔσπλαγχνον Ἐχχλησίαν — ricorum, verum etiam laicorum vestigiis advo- ποῦ ἐλεήμονος Χριστοῦ" πολλῇ τε τῇ δεήσει χρησά- —lutus; et Christi misericordis Ecclesiam ipsam μενον, δείξαντά τε τοὺς μώλωπας ὧν εἰλήφει πλη- — quoque misericordem fletibus suis ΘΟ ΠΟ ΟΣ, γῶν (15), μόλις χοινωνηθῆναι (16). atque concusserit ; multisque precibus usus, osten-

sis etiam vibieibus plagarum quas perlulerat, vix tandem ad communionem admissus est. DIR Ip. Ibid.

Γραφὰς μὲν θείας àgó6oc ῥεραδιουργήχασι" πί- Saeras quidem Seripturas auaacter adulterave- στεως δὲ ἀρχαίας χανόνα ἠθετήχασι" Χριστὸν δὲ — runt, primitive autem fidei regulam rejecerunt ,

(40) Ἐπίσκοπος xAntnrar. Wa scriptum profert € gellorum quibus Natalis a sanctis angelis c:esus est, codex Regius, eui consentit Rufini interpretatio. — proxima mentio, plagas pro Christi "lesertione po- Sed quatuor reliqui codices, Maz., Med., Fuk. et — tius, quam pro Chrisli. confessione acceptas , hic Savil. seriptum habent, χληρωθῆναι. intelligi postulet. Ip.

(11) K.noc0nvrat. Non displicet, quod apud mun. a6) Μόλις κοινωνηθῆναι. Wujusmodi indulgen- num, nomiaretur; ex quo et liquet eum Grec tia non solum iis qui a catholiea fide abscesserant legisse χληθῆναι. Neque vero obscurum est, Natali et ad eam posunodum redierant, sed et mcechis vanum episcopi sine re nomen indultum fuisse, — paenitentibus impertita, 'Tertulliano valde displicuit. cum non esset inter illos h:reticos episcopus qui ei — Eam ob causam in lib. De pudicit., n. 15, episcopum ordinationem conferre posset. Hine non alicujus — cujus nomen reticet, sie sugillat: Et tu quidem urbis, sed /ueresis illius episcopus nuncupatus est.— penitentiam muochi ad exorandam [raternitatem in Quocirca et infra dicitur prima cathedra insignitus, — ecclesiam. inducens, conciliciatum el concineratum , non quia episcopis aliquibus, sed quia toti h:wresi — cum dedecore et. horrore compositum, prosternis in praesideret. CousTANT. medium ante viduas, ante presbyteros, omnium laci-

(12) Av épapázov.... Érovüeceizo. Rufinus ver- — nias invadenlem, omnium vestigia lambentem , om- tit, admonebatur in somniis. Valesius vero, corri- — nium genua delinentem; inque eum hominis exitum, piebatur in somnis; et infra, sed cum mocturnas — quantis poles misericordie. illecebris, bomus pastor ejusmodi visiones negligeret; quo in loco Rufinus — et benedictus papa. concionaris, εἰ im parabola ovis non addidit nocturnas. In utroque loco placuit lit-.— capras tuas quearis, tua ovis ne rursus de qrege teri? Griecie adherere, in qua nihil est, unde.som- ezsiliat. Quse verba. hic describere:visum est non niantine an. vigilanti h:ec visa ostersa sint, conje- . tantum ob consensionem illorum eum iis qu: (a ctemus. Imo Petrus Gillius in Lexico observat τὸ D Caio) proxime relata sunt, aut ut ea qui tune tem-

ὅραμα, quo constanter utitur noster auctor, de visis vigilantium proprie dici. Ip. — De hujusmodi visis, ex probatissimis Ecclesi: monumentis antiquiori - bus complura profert exempla Dodwellus Dissert. 4, rt pag. 57 seqq.

(15) Θεός.... I. X. Nemo dixerit Dei nomen (a Caio qui Artemonis hzeresim refutat) hie improprie Christo attribui: siquidem illum ab Artemone Deum negari non patitur, quem a majoribus, contra hzre- tict hujus mendacia, Deum assertum esse, Justini, Miltiadis, Tatiani, Clementis, Irenzi et Melitonis scriptis evincit. CousrANT.

(14) μάρτυρα τῶν ἰδίων παθῶν. Apud Rufinum, martyrem suum qui sibi in multis passionibus exsti- terat. lp.

(45) μώλωπας ὧν εἰϊήφει πιϊηγῶν. Valesius eig Rufinum addidit, pro Christi con[essione. Et üc horendum Graco duximus: maxime cum fia-

poris cirea poenitentes vigeret disc iplina, exemplo altero firmaretur : sed et. maxime quia nonnulli , nominatimque Paschasius Que snellus Dissert. 1 de vita el gestis Leonis, cap. 12, n. 6, papam illum de quo hic Tertullianus eloquitur, Zephyrinum inter- pretantur. De ipso quoque Baronius ad annum 216, n. 4, dictum intelligit illud. ejusdem lib. 1, cap. 1: Audio eliam edictum 6556. propositum , et. quidem peremptorium : pontifex scilicet maximus quod est episcopus episcoporum , edicit : Ego et mechiw. et [fornicationis delicta , panitentia | [unctis. dimitto. Neque ambiguum est, quin si denotetur Zephyrinus his cap. 1 verbis, idem quoque superioribus cap. 15 carpatur. Non desunt tamen qui utrumque locum ad episcopum Carlbaginiensem referant; adeo ut is per exaggerationem "Tertulliano. non insolentem, pontifea maximus dietus sit eL episcopus episcopo- rum. Verum sive is, sive quivis alius Jautelligatur,

51

CAII ROMANI PRESBYTERI

ἧς

Christum ipsum denique ignoraverunt: non inqui- A ἠγνοήχασιν " οὐ τί αἱ θεῖαι λέγουσι Γραφαὶ, ξητοῦν--

rentes quid saera doceant Scriptura, sed cujus- modi syllosismorum figura ad confirmandam im- pietatem suam reperiatur, assidue meditantes.Quod si quis aliquem divin; Seriptur:e locum eis. obji- ciat, examinant utrum connexum an disjunctum sylogismi genus ex eo confici possit. Relictisque alque abjectis sacris Dei Scripturis, geormetriz student; quippe qui terrestres sint οἱ loquantur terrena, et illum qui de coelo advenit ignorent. Euclidis igitur. geometria apud nonnullos eorum Sludiose excolitur ; Aristoteles vero et Theophrastus summa adimiratione suscipiuntur ; Galenus autem a quibusdam etiam adoratur. Proinde istos qui infidelium artibus ae disciplinis ad. stabiliendam haeresis suz opinionem abutuntur, et subtili im- piorum hominum versutia. simplicissimam divina- rum Scripturarum adulterant tidem, remotissimos esse a fide quid attinet. dicere? Hine est, quod divinis Seripturis audacter manus intulerunt, eas à se emendatas esse dicentes. Atque id a me non falso eis objici, quisquis voluerit, facile cognoscet. Nam si quis exemplaria illorum undique conquisita simul inter se contulerit, inveniet profecto , illa inter se. plurimum dissentire. Certe Asclepiodoti exemplaria non conveniunt cum illis qux sunt Theodoti. Multa porro hujusmodi exemplaria nan- cisci licel, propterea quod discipuli illorum studiose perseripserunt ca qui a magistris suis, ut ipsi

tum hujus edicto, tum Zephyrini, imo et Dei Natalem lapsum ad poenitentiam non una ratione provo- cantis auctoritate, praedamnata est. Novatiani du- ritia, qua lapsis etiam peenitentibus veniam negari voluit. CovTANT.

(17) Πέτερον συνημμένον ἣ 6etevyuérov. Quid Sit συνημμένον, et quid διεζευγμένον, docent dia- lectici. Pronuntiata qu: Stoici ἀξιώματα vocant, alia sunt simplicia, ut illud : dies est ; alia non sim- plicia. Ex his quie non sunt simplicia, alia sunt συνημμένα, id est connexa, qux constant ex duobus diversis pronuntiatis, ut illud, Si dies est, lux est. Alia διεζευγμένα, seu disjuncta, ut illud, Aut dies est, auL noz est. Vide Diogenem Laertium in Ze- none. Sextus Empiricus τὸ συνημμένον definit, τὸ συνεστὼς ἐξ ἀξιώματος διαφορουμένον, T| ἐξ ἀξιω- μάτων διαφερόντων, διὰ τοῦ εἰ ἣ εἴπερ συνδέσμου. Εἰ exemplum connexi quod fit ex pronuntiato διαφο- ρουμένῳ hoe alfert: Si dies est, dies est. Ex quo corrizendus est Diogenes Laertius in. Zenone hoc modo, ἐξ ἀξιώματος μετὰ διαφορουμένου, οἷον, Εἰ ἡμέρα ἐστὶν, ἡμέρα ἐστίν. Porro tam apud Sextum, quam apud Laertium. mallem scribere διφορου μένου, quemadmodum legitur apud. Alexandrum Aphrodi- Siensem in priora Analytica, Nam διφορούμενον, idem est quod δὶς λαμθανόμενον. Et hoec quidem de harum vocum interpretatione dicta sufficiant. Quod vero spectat ad hujus loci interpunctionem, scripti codices inter se dissentiunt. Nam Regius quidem colex quem secutus est Robertus Stephanus, post vocem διεζευγμένον, virgulam habet. appositam ; ut scias, voces illas συνημμένον xa διεζευγμένον, Te- ferendas esse ad τὸ ῥητὸν quod pricessit : non autem ad σχῆμα συλλογισμοῦ quod proxime sequi- tur. Sed reliqui codices, Maz. et Med. cum Fuk. et Saviliano, post vocem διεζευγμένον, nullam adhi- bent distinctionem, sed tantum post vocem συνημ- ἐένον. Quam distinctionem. secutus Rufinus et reli-

D

“ες. CET

ἀλλ᾽ ὁποῖον σχῆμα συλλογισμοῦ εἰς τὴν τῆς

ῃ ἀθεότητος εὑρεθῇ σύστασιν, φιλοπόνως ἀσχοῦντες

χἂν αὐτοῖς προτείνῃ τις ῥητὸν Γραφῆς θεϊχῃς, ἐξε- πότερον συνημμένον ἣ διεζευγμένον (17)

ποιῆσαι σχῆμα συλλογισμοῦ * χαταλιπόν-

πάζουσι

τὰς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Γραφὰς, γεωμετρίαν

ηδεύουσιν * ὡς ἂν ix τῆς γῆς ὄντες xol ἐχ χαὶ τὸν ἄνωθεν ἐρχόμενον (18) Εὐχλείδης γοῦν παρά τισιν αὐτῶν φιλο- τόνως γεωμετρεῖται" ᾿Αριστοτέλης δὲ xol Θεόφρα- τος θαυμάζονται" Γαληνὸς γὰρ ἴσως ὑπό τινων χαὶ

προσχυνεῖται (19). Οἱ δὲ ταῖς τῶν ἀπίστων τέχναις

ἧς γῆς λαλοῦντες,

-ες τες.

ἀγνοοῦν π

ig τὴν τῆς αἱρέσεως αὐτῶν γνώμην ἀποχρώμενοι, χαὶ τῇ τῶν ἀθέων πανουργίᾳ τὴν ἁπλῆν τῶν θείων

τ 5

L

τι proi ἐγγὺς πί- ς ὑπάρχουσι, τί δεῖ χαὶ λέγειν ; Διατοῦτο ταῖς ς Γραφαῖς ἀφόθως ἐπέθαλον τὰς χεῖρας, λέγον- τὲς αὐτὰς διωρθωχέναι. Καὶ ὅτι τοῦτο μὴ χατα- ψευδόμενος αὐτῶν λέγω, ὁ βουλόμενος δύναται μαθεῖν. Εἰ γάρ τις θελήσει

ἀντίγραφα ἐξε

συγχομίσας αὐτῶν ἑχάστου τὰ ιν πρὸς ἄλληλα, κατὰ πολὺ ἂν

da

Ὡ»- Γι

(e

εὕροι διαφωνοῦντα" ἀσύμφωνα γοῦν Éoxat τὰ ᾿Ασχλῃ- πιάδου (20) τοῖς Θεοδότου. Πολλῶν ὃὲ ἔστιν εὐπο- ρῆσαι, διὰ τὸ φιλοτίμως ἐγγεγράφθαι τοὺς μαθητὰς αὐτῶν τὰ ὑφ᾽ ἑχάστου αὐτῶν, ὡς αὐτοὶ xaXoUst, xa - ὠρϑωμένα, τουτέστιν ἠφανισμένα. Πάλιν δὲ τούτοις

τὰ Ἑ ρμοφίλου οὐ συνάδει. Τὰ γὰρ ᾿Απολλωνίου οὐδὲ αὐτὰ ἑαυτοῖς ἐστιν σύμφωνα. "Ἔνεστι γὰρ συγχρῖναι

qui interpretes, connexum ac disjunctum , duo syllogismorum genera esse existimarunt. Mihi prior distinetio magis placet.

(18) Τὸν ἄνωθεν ἐρχόμενον. Christophorsonus vertit: Christum qui de celo venturus est, penitus ignorant. Quam interpretationem equidem non damno. Sie enim loqui solent sancti Patres de supremo adventu Christi, quo mundum judicaturus est; non quasi de futuro, sed tanquam de prm- senti: ἔρχεται χρίνειν ζῶντας xat νεχρούς. Ita Ele- gesippus in martyrio sancti Jacobi, et alii passim ab Eusebio citati. Possunt tamen hae verba ctiam de primo Christi adventu intelligi, quomodo accepit Rutinus.

(19) DaAnvóc γὰρ ἴσως ὑπό τινων xal apoc- zvreicat. Galenus enim de figuris syllogismorum et de tota philosophia libros conscripserat, ut ex librorum .ejus indice cognoscimus. Est autem il- lustre hoc. testimonium de Galeno, quippe quod auctoris sit antiquissimi, et Galeni temporibus pene iequalis. Nee vero ex hoc tantum scriptore, verum etiam ex aliis quampluribus idem colligere licet, qui Galenum — Aristoteli ae "Theophrasto, ipsique adeo Platoni :equare non dubitarunt. Certe Alexan- der Aphrodisiensis, in librum octavum Topicorum non proeul ab initio, satis indicat, ita omnes de Galeno existimasse. Postquam enim docuit, proble- matum alia ἔνδοξα esse, aiia &ooza , et ἔνδοξα qui- dem in duplici esse differentia , alia enim esse ἁπλῶς, alia ὡρισμένως, hac subjunxit: ὡρισμένως δ᾽ ἔν- δοξα, τὰ τῷδε τινὶ τῶν ἐνδόξων ἑπόμενα" οἷον, Πλά- τωνι, ἣ ᾿Αριστοτέλει, ἣ Γαληνῷ. .

(20) Τὰ ᾿Ασχιϊηπιάδου. Apud Nicephorum seri- bitur ᾿Ασχλη πιοδότου, quomodo etiam legit Rufinus. Paulo post, ubi legitur. τὰ γὰρ ᾿Απολλωνίου, resti- tuendum est. ᾿Απολλωνίδου ex Theodoreto in libro n Hevetic.. fabularum, cap. 5, et ex Nicephoro ac hufiuo.

53 τὰ πρότερον ὑπ᾽ αὐτῶν κατασχευασθέντα (21), τοῖς ὕστερον πάλιν ἐπιδιαστραφ ἀπάδοντα. Ὅσης δὲ

χαὶ εὑρεῖν χαταπολὺ

πόλμης ἐστὶ τοῦτο τὸ ἁμάρτημα,

εἰχὸς μηδὲ ἐχείνους ἀγνοεῖν. Ἢ γὰρ οὐ πιστεύουσιν

ἁγίῳ Πνεύματι λελέχθαι τὰς θείας Γραφὰς, χαὶ

εἰσὶν ἄπιστοι " ἣ ἑαυτοὺς ἡ ἁγίου Πνεύματος ὑπάρχειν " xai τί ἕτερον ἣ δαιμο-

γοῦνται σοφωτέρους τοῦ

νῶσιν ; Οὐδὲ γὰρ ἀρνήσασθαι δύνανται ἑαυτῶν εἶναι τὸ τόλμημα, ὁπότ μένα " xai παρέλαθον

ν xa τῇ αὐτῶν χειρὶ T] γεγραμ-

D Ó um MED παρ᾽ ὧν χατηχήθησαν (22) μὴ τοιαύτας τὰς Γραφάς xai δεῖξαι ἀντίγραφα, ὅθεν αὐτὰ μετεγράψαντο, μὴ ἔχωσιν. "Ἔνιοι δὲ αὐτῶν οὐδὲ παραχαράσσειν ἠξίωσαν αὐτὰς, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ἀρνησάμενοι τόν

τε

νόμον xa τοὺς προφήτας, ἀνό- βου xal ἀθέου διδασχαλίας (25) προφάσει χάριτος,

εἰς ἔσχατον ἀπωλείας ὄλεθρον χατωλίσθησαν.

FRAGMENTA, $

ον

A dicunt emendata , hoc est corrupta fuerant. Jam Hermophili exemplaria cum illis qu:e dixi, minime consentiunt. Ea vero quie dieuntur Apollonidis, πὸ secum quidem ipsa concordant. Nam illa quie prius cdiderat, cum illis qu:e postea invertit atque luxa- vit, conferre. quilibet potest, atque inter se disso- nantia deprehendere. Quante porro audacke sit ejusmodi facinus, ne ipsos quidem ignorare credi- bile est. Aut enim sacras Scripturas a sancto Spi- ritu dictatas esse non credunt, ac proinde infideles sunt: aut semetipsos Spiritu sanclo sapientiores esse existimant, ae proinde quid aliud sunt. quam di:emoniaci? Neque enim negare possunt, hoc faci- nus ἃ se admissum esse, cum ipsorum manu de- scripta sint exemplaria ; neque ab illis a quibus in

B Christiana. fide instituti. sunt, ejusmodi codices

acceperint: nec ostendere possint exemplaria, ex quibus sua illa descripserunt. Quidam autem ex ipsis ne adulterare quidem Scripturas dignati sunt: sed legem ac prophetas absolute repudiantes, per ilegitimam et impiam doctrinam, sub obtentu gratiz in altissimum exitii gurgitem delapsi sunt.

CAII EJUSDEM

UT YIDETUR

Fragmentum acephalum de Canone saerarum Scripturarum (24),

(Apud L. A. Mcnaroniex. V. C. Antiqq. Hal. med. ev. tom, III. col. 854.)

Does quibus tamen interfuit, et ita posuit. (; revelatum Andre:e ex apostolis, ut recognoscenti-

Tertio Evangelii librum secundo Lucam. Lucas iste medicus post ascensum Christi, cum eo Paulus quasi ut juris studiosum seeundum adsumsisset , numeni suo ex opinione concriset. Dominum tamen nec ipse vidil in carne; et idem prout assequi potuit, ita et a nativitate Johannis incipet dicere. Quarti Evangeliorum Johannis ex discipulis. Cohor - tantibus condiscipulis et episcopis suis dixit : Con» jejunate mihi hodie triduo, et quid cuique fuerit revelatum, alterutrum nobis enarremus. Eadem nocte

(24) 'Yx' αὐτῶν κατασχευασθέντα. Christo- phorsonus legit ὑπ᾿ αὐτοῦ τ quomodo etiam Savilius ad oramsui codicisemendavit. Nostritamen codices nihil mutant; et vulgata lectio confirmatur tum ex sequentibus, tum ex Theodoreto. Nam Theodoretus in libro n Zereticarum fabularum, cap, 5. hujus loci sensum ita expressit: Ka οὐῦὲ τοῦτο συμφώνως αὐτοὺς δεδραχέναι λέγει. ᾿Αλλὰ ἄλλως μὲν τὸν Θεόδο- τον, ἑτέρως δὲ τὸν ᾿Ασχληπιάδην, xoi Ἑρμόφιλον ἄλλως, χαὶ τὸν ᾿Απολλωνίδην ἑτέρως" χαὶ τούτων δὲ ἕχαστον ἐπιδιορθώσεις τῶν οἰχείων ποιήσασθαι. Ex quibus apparet, Theodoretum hie legisse in plurali numero, τὰ πρότερον ὑπ᾽ αὐτῶν χατασχευασθέντα. Ipsa tamen orationis consequentia poscere videtur, ut ὑπ᾽ αὐτοῦ potius scribatur. De solo enim Apollo- nide id affirmat Caius, seu quis alius auctor fuit Parvilubyrinthi : illum scilicet duas editiones com- posuisse sacrorum librorum, quarum posterior inultum a priore differret.

(22) Kal παρ᾽ ὧν κατηχήθησαν. Tota hzxe peri- cope usque ad verba illa μὴ ἔχωσι, deest in codice Hegio, nec admodum necessaria mihi videtur: babetur tamen in. vetustissimo codice Maz., Med.

bus cunctis, Johaunis suo nomine cuncta describe- ret. Et ideo licet varia singulis Evongeliorum libris principia doceantur, nihil tamen differt credentium fidei, cum uno ae principali spiritu declarata sint in omnibus omnia de nativitate, de passione, de resurrectione, de conversatione cum discipulis suis, et de gemino ejus adventu. Primo in humilitate de- spectus, quod ro..... Secundum potestate regali proeclarum, quod futurum est. Quid erzo. mirum, si Johannes tam constanter singula etiam in Epistolis

ac Fuk., et in interpretatione Rufini.

(25) "Aváuov καὶ ἀθέου διδασκα.ϊίας. Subau- diendum videtur ἕνεχα, vel διὰ τῆς ἀνόμου zat ἀθέου διδασχαλίας. lta fere Langus δἰ Μ αφού ας hunc

Dlocum interpretati sunt, melius profecto quam Christophorsonus. Male etiam Rulinus vertit : et obtentu. impie hujus asserlionis, quasi Grwca sic conswnenda sint, ἀνόμου xaX ἀθέου διδασχαλίας προφάσει. Atqui προφάσεν χάριτος dixit Eusebius. Quippe heretici illi, obtentu grati:e qu: per Evan- gelium donata est, lezem ac prophetas repudiabant. Unde eorum doctrina merito ἄνομος οἱ ἄθεος dici- tur: ἄνομος, eo quod legem rejicerent; ἄθεος, eo quod prophetas unius ac veri Dei nuntios repu- diarent.

(24) Fragmentum istud. proferimus e vetustissi- mo codice Ambrosiano decerpium, atque illud eru- ditorum omnium examini subjicimus, nullum de- mendo ex erroribus quibus librariorum imperitia seripturam saturavit atque faedavit; quanquam ni- hil ii obstent, quominus pretium rei intelligamus. Muna ron. l. c.

55 JULIUS AFRICANUS. οὐ

suis proferat dicens in semetipso : oculis nostris, et auribus audivimus, stre palpaverunt, hec scripsimus. Sic enim non so- lum visorem, sed auditorem, sed et seriptorem om- nium mirabilium Domini per ordinem profitetur. Il. Acta autem omnium apostolorum sub uno li- bro scripta sunt. Lucas. optime TAeophile compre- hendit, quia sub przesentia ejus singula gerebantur, sieut et semote passionem Petri evidenter declarat, sed profectionem Pauli ab Urbe ad Spaniam profi-

et manus no-

ciscentis.

HI. Epistola autem Pauli, qu:e, a quo loco, vel qua ex causa directe sint, voluntatibus intelligere, ipse declarant. Primam omnium Corinthiis schisma

hzresis interdicens, deinde Callaetis cireumcisio-

Qu vidimus A orbem terr; Ecclesia diflusa esse denoscitur. Et

Johannes enim in Apocalypsi licet septem ecclesiis Scribat, tàmen omnibus dicit. Verum ad. Philemo- nem unà, et ad Titum una, et ad Timotheum duas pro affectu et dilectione; in honore tamen Eccle- sim catholice, in ordinatione ecclesiasticz disci- plinze sanetificatze sunt. Fertur etiam ad Laudecen- ses, alia ad Alexandrinos Pauli nomine fictze ad ha- resem Marcionis; et alia plura quie in. catholicam Ecclesiam recipi non potest. Fel enim cum melle misceri non congruit.

IV. Epistola sane Jude, et superscripti Jonannis duas in Catholica habentur. Et Sapientia ab amicis Salomonis in honorem ipsius scripta. Apocalypsis etiam Johannis et Petri, tantum recipimus, quam

nem. Romanis autem. ordine Seripturarum, sed et B quidam ex nostris legi in Ecclesia nolunt. Pastorem

principium earum esse Christum intimans, pro- lixius seripsit, de quibus singulis necesse est a no- bis disputari; eum ipse beatus apostolus Paulus sequens przdecessoris sui Johannis ordinem, non- nisi nominatim septem Ecclesiis scribat ordine tali: Ad Corinthios prima, ad Ephesios secunda, ad Phi- lippenses tertia, ad. Colossenses quarta, ad. Galatas quinta, ad Thessalonicenses sexta, ad. Romanos se- prima. Verum Corinthiis et Tessalonicensibus licet pro carrebtione iteretur, una tamen per omnem

Vero NUPERRIME TEMPORIBUS NOsTRIS in urbe Roma Herma conscripsit, sedente cathedra urbis Roma Ecclesix Pio episcopo fratre ejus. Et ideo legi eum quidem oportet; se publicare vero in Eeclesia po- pulo, neque inter prophetas completum numero, neque inter apostolos in finem temporum potest. Arsinoi autem seu. Valentini, vel Miltiadis nihil in totum recipimus ; qui etiam novum Psalmorum li- brum Marcioni conscripserunt, una cum Basiiide Assianum Catafrygum constitutorem (25).

(35) Vidistin', quot vulnera frustulo huie antiquitatis inflixerit librariorum incuria atque ignoran-

tia? Muna TOR.

ANNO DOMINI CCXXII.

ULIUS AFRICANUS NOTITIA

(Fannic.,

Bibliotheca Gra'ca, ed. Hanves, tom. IV, p. 2H. Hamburgi, 1795, iu 4^.)

Sexrvs (1) JuLivs Arnicascs, Syrus, ex Emaunte, C; lando pingendi sagittarumque ictibus formam ejus ,

sub Antonino Helogabalo et Alexandro Severo cla- ruit (2). Africani Cestos servari , accepi Hasnie a Wolfio, regie biblioth. custode. In illis fragmentis cap. 29 Bardesanem Parthum , quem diversum mihi esse persuadeo a Bardesane Nam et huie minus convenit illa jacu-

Zacharie Lundii commentarium ms. in

auctor testatur, vidisse se

scriptore.

(1) Sextum unus vocat scribitur, forsan Har,

(2) Cirea ann. Chr. 921. Vid.Saxii Onom. lit. T, paz. 552 sq., auta. C. 238. Vid. Hambergeri zu- verl. Nachrichten, tom. II, pag. 525 sq. Uterque plures citat, qui de Africano egerunt. Hann.

(5) Quod ζωγραφῆσαι βέλεσιν vocat Africanus , apud Philostr: atum lib. n De vita Apollonii , cap. 28, pag. 81, dicitur σχιαγραφῆσαι βέλεσιν. Magisque

Suidas. FaAnmic. Σέχτωρ operarum vitio, ab Eudocia.

quem vellet, pulchre describendi solertia (5), quara in suo Africanus przdicat, et hie Parthus fuit, alter Babylonius. Denique qui sub Antonino vixisse serip- torem docent Porphyrius et Eusebius, si Elagaba- lum, non. Marcum Philosophum intellexissent, pe- rinde ut. Hieronymus cap. 65, ubi de Africano dis- serit , nota quadam addita Antonini nomen distin-

admirandum hoc, quam quod in veteri inserip- tione apud Gruterum pag. nLxir, de Sorano Datavo :

Emissumque arcu. dum pendet in aere telum Ac redit , ex alia [ixi [regique sagitta.

Vel quod de Domitiano Sueton. cap. 19, In pueri procul stantis. pra benusque. pro scopo dispansam dexirie manus palmam , sagittas tanta arle direxit , ulomnes per intervalia. digitorum. innocue evade- γεπί.

91

NOTITIA.

58

xissent. [Africanus sub Antonino Elagabalo et A runt, instruuntque duces et inilites, et cap. 25. sq.

Alexandro Severo clarus, ait Saxius 1, c. argumento Hieron. De scriptor. eccles., cap. 65, sive quod Chronographie sux opus, h. e. libros v De tempo- ribus ab orbe condito-usque ad A. C. 221 perduxit , ratiocinatore Pagio in Critic. Baron., ad a. Chr. 920, n. II, pag. 461, tom. II, sivequod Κεστοὺς suos Alexandro, Julie Mamm:ez filio, inscripsisse di- citur. ]

Thevenoti collectio pag. 275—516 — exhibet, sed Graice tantum, opusculum in capita 77 distinctum, sub titulo: JULII AFRICANI KEXTOI (4) ; sed neu- liquam est opus illud Africani integrum , quod sub Cestorum titulo Alexandro Mamme ab Africano dieatum constabat libris ix (5), ut tradit Syncellus pag. 259, licet Photius cod. xxxiv. libros xiv , vel Suidas in ᾿Αφριχανὸς [et Eudocia in Violario pag. 75], atque ex eo auctor recens scholiorum Gr:eco- rum ad Ato. epigramm. lib. vn, pag. 610, plane libros xxiv. numerent. In hoc opere, cujus Eusebius quoque v1, 51 Hist. eccles. et Nicephorus iv, 21, meminerunt, Africanus ἰατρικῶν xaY φυσικῶν xo γεωργικῶν xoX χυμευτιχῶν admirandas δυνάμεις complexus fuerat, ut testatur Syncellus, et apparet e fragmentis quie ex Afrieano in lippiatricis et Geoponicis (0) occurrunt, et qux in Mich. Pselli libro inedito θαυμασίων ἀχουσμάτων ἰατρικῶν xal φυσιχῶν obvia , publici juris fecit Lambecius Com- mentar. pag. 222-224 [pag. 472-479 edit. Kollarii, cujus notas conferes]. Suidas : Εἰσὶ δὲ οἱονεὶ φυσιχὰ ἔχοντα &x. λόγων τε xal ἐπαοιδῶν xaX γραπτῶν τινων χαροχτήρων ἰάσει sub nomine Κεστῶν Africani Parisiis prodiere, atque de re militari potissimum (7) rebusque variis et inventis, ad eam felicius gerendam repertis, atque partem. ex medicorum, chemicorum, magorum, physicorum et geometrarum officina, petitis, disse-

τε xq ἀλλοίων ἐνεργε:ῶν. Que

(4) Κεστός, Veneris acu pieta zona, de qua Eustath. adlliad. Ξ, 214. Idem ad Iliad. P, pag. 525, χεστόν interpretatur xzvzmzbv xa ποιχίλον. Ótaque Julius Africanus libros suos, quibus de variis argumentis ex variis scriptoribus plurima collegerat, inscripsit Κεστούς, quasi στρωματεῖς atque varias et amanas lectiones dixerit. Utitur ipse hoc vocabulo p. 297 b, Τί ὃὲ θαῦμα εἰ χαὶ τοῦτο παρὰ Χαρίτων ἔλαθεν ἡ Ἥρα; xai γὰρ παρὰ τῆς ᾿Αφροδίτης τοὺς χεστοὺς ἐδανείσατο. Dicli etiam sunt cesti lora, quibus pu- giles solebant manus et brachia innectere, quo for- lius ferire possent, ut videre est in antiqua imagine apud Guil. Choulium libro De balneis et exercitatio- nibus velerum, pag. 18. Confer qui viri docti ad Virgil. v ZEneid., v. 69, et Rigaltium ad Onosan- drum, pag. 24 sq. 57; Stephanium ad Histor, Saxo- nicam Jo. Grammatici lib. n1, fol. 84 sq.

(5) Male xix excusum ἴῃ Tillemontii Mém. ecclés., tom. ΠῚ, parte τι, nota r, ad Vitam Africani edit, Bruxell.

(6) Conf. Needhami et Niclasii prolezsomena ad Geoponica, pag. xiv sqq., ubi varia de Africano docte disputantur. Hanr.

(1) Casaubonus ad Znex cap. 7, testatur, in qui- busdam codicibus inseribi Πρὸς ποιϊεμίους πα- pacxsvaí , in aliis Ποιεμικῶν Hapacxeval.

(8) Καὶ Ῥωμαίων δὲ αὐτοχράτορες παλαιοὶ, p. 291, capite δ΄, Ἐχρήσατο τῇ πείρᾳ ταύτῃ χαὶ

pag. 298 sq. quxdam aspergunt rem rusticam

spectantia, qualia etiam in Geoponicis leguntur ;

hzc, inquam, non. sunt. ipsum Africani opus , sed

excerpta ex Africani. Cestis et aliis scriptoribus ,

sive antiquioribus, ut ZEnea Tactico, e quo integra

capita descripta pridem: notavit, Casaubonus : sive

etiam quibusdam longe junioribus , ut tum alia (8)

ad oram pagin:e a me notata loca videntur innuere,

tum Belisarii (9) mentio aperte docet. Ex libro quinto et sexto Gestorum repetita, quz in biblio-

thecis Vaticana , Palatina, Barberina, Farnesiana ,

Monachiensi et regia atque Colbertina Paris. et in

aliis Germaniz, Belgii et Angli: bibliotheeis repe-

riuntur, notat Gabriel Naudcus ir, 8, De studio mi- D litari, cap. 8, pag. 520. Corruptissima autem in mss. codicibus reperta sunt hzee excerpta, prioribus maxime eapitibus; quamobrem nulla ctiam Lotina versio addi potuit, licet eruditissimus J. Boivinus (10) in suis castigationibus, ad caleem voluminis adjec- lis, innumeraloca feliciter restituerit atque illustra- verit (11). Quoniam vero inter vulgaria quzdam at- que inepta in hoc opusculo leguntur alia etiam digna notatu , ct vix ac ne vix quidem alibi obvia , optandum est, ut in meliores et einendatiores co- dices incidant viri docti, quibus ad interpretationem hujus opusculi excitentur. Exstant sane in codici- bus etiam Cwsarianis [teste Lambecio aliisque , quos excitavi in notitia codd.], it. Bodleianis, e quibus descriptum memini me videre Lipsi: apud clariss. amicum nostrum Godíridum Olearium , sed, ni fallor, deerant prima capita 29. Non dubito, aiia exemplaria in Itali: posse inveniri bibliothecis , in quibus pridem ea evolvit Politianus cap. 15 Misc., et Rigaltius ad Onosandrum pag. 16, 25, 27 sq., 45, 84. Habet et Leidensis biblioth. inter libros Is. Vossii ; quemadmodum bina occurrunt preterea Σύρμος ὁ Σχύθης, xoi Βαρδησάνης ὁ Πάρθος, τάχα δέ που χαὶ πλείονες. Εἶδον xai αὐτὸς Ἐναγχάρου τοῦ Βασιλέως [χαὶ] Μάννα τοῦ παιδὸς αὐτοῦ πολλάχις πειράσαντος ἐμοῦ ὑφηγησαμένου, elc., pag. 900, capite χθ’.

(9) Τοῦτο δὲ ἐποίει χαὶ Βελησάριος, ἐπεὶ γὰρ ἀν- τισχεῖν διὰ τὸ πλῆθος, ele. , pag. ὅ09 b, capite Ec'. Ποιοῦσι μὲν xa oi σήμερον Ῥωμαῖοί τε xal "Apa- 6sc, pag. 510, capite ξη΄. Videtur Christianus serip- sisse, quod legitur pag. 511 b, capite o', de transfu- garum non repudiando matrimonio, εἰ χαὶ τιμῶσιν τὰ παρ᾽ ἡμῖν θρησχευόμενα, si a religione nostra non sint alieni. Clausula libri innuitur pag. 500, ληγέτω δὲ xal τόδε τὸ σύγγραμμα εἴς vt ἀρχαῖον xal φιλο- μαϑὲς διήγημα, capite x0' sive 29.

Ξς

(10) Ejusdem Boivini Latina versio fuit ἰὴ Bibl. hostgaardiana, pag. 454 ; Daneschioldiana, p. 402, Fangnic. Boivin. noluit Latine illud vertere , cum de fontibus, veneno inficiexdis, agant, et his talibus, re

durante bello hostes doctos obtrectarent, quasi consultores regi suo, ut inficiatur communibus ze- neris humani usibus destinata aqua. Hee mibi Boi- vinus. BENZEL.

(11) Opus valde vitiatsm nominat Valcken. in ad- notatt. uberioribus ad Adoniazus. Theocriti , p. 545 C ; et pag. 546 A ; notat , cod. Leidens. olim Vossia- num habere muita editis longe meliora. Hanr.

59

JULIUS AFRICANUS

40

Vindobonz in thesauro librario potentissimi impe- A μετρίως ἐπέθολοι παιδείας τῶν Εὐχλείδου στοιχείων t 3 X.

ratoris. Fuit etiam in biblioth. Scorialensi, teste Alex. Daruoetio, qui de illo, Nescio, inquit, an tan- tum boni opus illud contineat , quantum. continet mali: preterquam. enim. quod. sequioris avi, adeo- que styli sit auctor ille, multa habet similia .aclicis Leonis, quedam etiam superstitiosa , ac multa ridi- cula, ut de curatione per Abracadabra, quadam mu- lomedica, [alsa plurima. Fannic. —In duobus codd. Leidensibus Africano tribuitur lib. De modo defen- dende urbis obsessce.

Africanum De bellico apparatu ms., de quo Casau- bonus ad Suetonii Casarem , c. 51, et Salmasius, ep. 125, ad Isaacum Vossium , intellige partem Cesto- rum Africani, tum adhuc ineditam, sed postea Grece Parisiis evulgatam. Eodem refer quod scri- bit Gassendus ad ann. 1622, Peirescium obtinuisse tum ex Vaticana, tum ex Ambrosiana Mediolanensi exempla quedam Af[ricani aliorumque lacticorum in gratiam. Lud. Machalti viri strenui, auctorumque militarium et mathematicorum studiosi. Et quod li- brum septimum Cestorum , qui est de re militari , habuisse ms. testatur. Holstenius apud. Morhofiuim lib. 1 Polyhistoris , pag. 69. Ex Cestis etiam petita sunt qui sub Africani nomine in Geoponicis et Ilip- piatricis Graecis leguntur, ac fortasse nostrum re- spexit Fulgentius ur, 7, Mythologicon, ubi Africanum iatrosoplistam laudat. Certe in Cestis ἰατριχὰς et contineri , jam olim

φυσιχὰς δυνάμεις alque ἐάσεις Eusebius in Chron. et Suidas in ᾿Αφρικαγνός nota- runt. Inter edita Cestorum capita est etiam illud 57, Περὶ κρυφίας ἐπιστοιϊῶν' εἰσπομπῆς , quod laudat Is. Vossius ad Justni i1, 10, quem vide etiam ad Catullum, pag. 50, ubi de Africano quzedam erudite observat, et inter alia affirmat, Στρατηγιχῶν, quie supersunt, fragmenta, constituisse sextun ac septi- mum Cestorum librum. Cestos Latine vertere coepit Julianus Puchardus, an. 1705, die 12 Dec., an. zeta- tis 49 Parisiis denatus, sed non perfecit neque in- terpretationem suam edere voluit, quod existimaret quidam in illis obvia rectius vulgo ignorari.

Cestos Mricani Gallo-Francice vertit Guiscehardus : Les Cestes de Jule Africain, traduits pour la premiere fois d'un manuscrit grec. Vide tom. ΠῚ illius Com- mentariorum : Méroires critiques et histor. sur plu- sieurs points d'antiquités militaires , par. Charles Guischard , nommé (Quintus. Icilius , Berolini 1774, 4 et 8, IV voll. Hanr.

Superest ut referantur a me nomina scriptorum sane paucorum , quos in isthoc opusculo memorari reperi :

Euclidis Ecorzei«, pag. 295 b. Οἱ τῆς ἐγχυχλίου

(12) Sextum vocat Suidas in "Acpi. οἱ Σωσάννα. eque assentiendum viris doctis H. Valesio ad Eu- seb. pag. 127 et Labbeo 1 De Script. eccles., pag. 659, qui Cestum dictum volunt a Cestorum. opere.

(15) Jam vero historiam tibi tradituri sumus ez QuiNTO libro Africani, scriptoris chronici :..... is qua- cunque de nostris regibus (Armeniae) narrat, ea de-

ἐπιποσὸν ὡς εἰχὸς ἐφήψαντο,

Homerus pas. 292 b: Ἰαμόεῖον ἀρχαῖον, ὡς λυ- σιτελέστερος πᾶσι τοῦ προπετοὺῦς ὁ ἀσφαλὴς ἡγεμών, pag. 278.

Versus ipse exstat apud Suetonium , Augusto, cap. 25:

Ἀσφαλὴς γὰρ ἔστ᾽ àpeirar, ἢ θρασὺς στρα-

[τη άτης.

Neptuniani PAusica, pag. 501 b : Φιλοπονῶν περὶ

τὴν τοῦ παρόντος συγγράμματος ἔχθεσιν, ἀνέγνων

ἐν τοῖς Νεπτουνιανοῦ φυσιχοῖς, etc.

Οἱ Κυντίιοι. pag. 501 b : Quinctilii fratres, qui sub Commodo imp. clari scripserunt de re rustica.

p Eumdem fuisse Sextum (12) Julium Africanum, qui Chronographie libros. v (15) ab orbe condito ad a. C. 221 scripsit, et Julium Africanum, Cesto- rum scriptorem, credemus potius Eusebio, Photio, Syncello, et Suid:, hoc aflirmantibus, quibus Pe- tavius, Vossius, Labbeus, Lambecius, Wetstenius, Tillemontius [Needham, Hambergerus, Saaius, ete.] assentiuntur, quam Jos. Scaligeri et. Η. Valesii virorum licet maximorum conjecturis contra nite- mur. Ccterum, quod CAhronograplie et Keazóv li- bros pro uno eodeinque opere habuit Petavius xit, 40, De docirina temp., hoc merito retractavit ipse virt, 2, Auctarii diss. [Chronographia pars fuit, non peculiaris liber ἐπίτομος, quando legitur in Eusebii Chron, ᾿Αφριχανὸς ἐν ἐπιτόμῳ,, uli Fabricius in nota ms. ad Suidam Basileensem apud Niclas ad Geoponica, prolegg. pag. xtvit, not. 5, docuit contra Meursium, qui in Biblioth. Grzeea, pag. 1199, ex illo Eusebii loco singulare Africani opus, ἐπίτομον, exsculpit. Hanr.]

Alia de Africano ejusque scriptis apud accuratis- simum Tillemontium tom. ΠῚ, 5, Mém. ecclés., pag. 115, et prustantissimum Caveum [tom. 1, pag. 110 sq.] in parte utraque Hist. litteraric lector evolvet, quibus ambobus in mentem venit suspi- cari, quod Cestos. forte scripserit Africanus, non- dum Christi sacris initiatus : licet in altera parte Caveus malit subscribere eorum sententie qui Cestos ad alium. referunt Africanum. Sed de tota re melius judicare liceret, si opus ipsum exstaret; quod , paucis forte fragmentis exceptis, ul jain notavi, intercidit. Nam et Boivinius prima vix 44 capita Africano audet trihuere, cum 45 usque ad 59 fere ad verbum sint descripta ex ZEne:x Tacticis, eL sexagesimum cum reliquis propler vocabula barbara et styli diversitatem, alium et recentiorem auctorem referant; e quibus illa Περὶ gvAaxov, paz. 915, Heronis forte junioris esse idem erudi-

prompsit universa ex tabulario Edesse, qua est Urha : cujus quidem tabularii libri de fanorum hi- storiis e Nesibi et Sinope Pontica [uere eo advecti, ait Cheronensis Moses, qui Africani historiam Edessie excerpsit, pag. 101 edit. Whiston, Londin. 1156. Vid. Niclas ad Needhami prolegom. ad Geo- ponicos, pag. xLvi, n. 9. HaAnL.

4

"tissimus Boivinius conjicit, Coterum Christianos A eliam τερατώδη sectalos, ac superstitionibus quan-

doque deditos fuisse, vetera convineunt. exempla ,

εἰ Geoponicon scriptor (haud dubie Christianus),

cet "ryphonis martyris exorcismus | insectorum hortis vineisque noxiorum apud Lambecium vit, pag. 247, et plura ejusmodi non adeo inobvia fu- tura si quis diligentius inquisierit : inque his fre- quentata quaedam superstitiosa ita. publice, ut eou- ciliorum decretis prohibenda fuerint, de quibus Brunus , Qratorii Jesu presbyter, parte tertia libri, Gallice ann. 1702, 12, editi, quem inscripsit : Hi- sloire critique des pratiques superstitieuses qui ont séduit les peuples et embarrassé les. savans. Ex eo- dem Geoponicon scriptore reete colligas, Africanum Christianum fuisse, cum Cestos scriberet, in qui- bus commendavit efficax adversus vini corruptio- nem .remedium , si dolio inscribantur θεῖα hoec verba (Psal. xxxiv, 8) : Gustate. et videte, quoniam suavis Dominus, vel, si pomum, his verbis inscri- ptum, projiciatur in vinum, xiv, ὃ ᾿Αφριχάνου * ᾿Αμήχανον τραπῆναι τὸν οἶνον ἐὰν ἐπιγράψης ἐν τῷ ἀγγείῳ ἣ ἐν τοῖς πίθοις ταῦτα τὰ θεῖ Γεύσασθε καὶ ἴδετε, ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος. Καλῶς

n

ῥήματα"

OE ποιήσεις χαὶ εἰς μῆλον οὕτω γράφων, ἐμθάλλων τὸ μῆλον εἰς τὸν οἶνον. Plura hujuscemodi favinz ex Geoponicis infra libro vi refero, ubi de Hippia- tricis quoque dicturus sum, quorum collectio et ipsa ex Africani Cestis quedam habet adnotata, uti alius liber ms. Constantini Porphyrogenetz (; jussu, ut videtur, collectus, de quo Boivinius in castigationibus ad Africanum, pag. 560. Fannic.— Add. L. El. du Pin,. Nouv. Bibliotheque, tom. I, pag. 415. Stolle, Nachrichten. von den. Kirchen- vütern, p.154 sqq., qui alios V. D. laudat, lena 1159, 4; J.Fabric. in Historia Biblioth. Fabric., part. 1, pag. 979, et part. 1m, pag. 559 ; J. Christ. Neu, in Accessionibus ad Wheari fielection. hie- males, pag. 255.

Precipuum Africani opus fuit Chronographia , annorum 5625, sive libri v De temporibus, ab orhe condito usque ad a. Chr. 221, olymp. ccr, 4, Grate et Seleuco coss. Ex quo, licet hodie deperdito, multa Eusebius in suo Chronico. et Syrcellus, Jo. Malala [qui octies eum citat, plerumque addito τοῦ σοφωτάτου epitheto] , Theophanes, Cedrenus aliique chronologi, atque in his auctor Chronici paschalis, quod Alexandrinum vulgo vocant, tum Latino-Barbarus scriptor excerptorum utilissimo- rum ex Eusebio, Africano et aliis, qu: Scaliger edidit ad ealeem Chronici Hieronymiani pag. 58 sq. |Sed fragmenta Africani, Eusebii et Syncelli Scali- ger eonfuse posuit; contra Jac. Goarus sollicite diseriminaviL in sua editione.| At enim liber De divisionibus et generationibus gentium Canisio tom. JH Antiquar. Lection. pag. 519, atque emendatius

(44) Opusculum hoc ex duobus codicibus Mona- censibus edidit et latinitate donavit J. Chr. Frehern von Aretin, in diario : Beytrüge zur Geschichte. und

PATROL, Gn X-

NOTITIA.

e

Labbeo tom. Bibl. novc mss., pag. 298, editus Latine, quem Julii Africani esse suspicati Sunt Vossius 1H De histor. Latin. part. 1v, cap. 9, pag. 156, et Sandius ad Vossium pag. 279 sq., potius referendus est ad Hippolytum, Portuensem , Afri- cani :equalem. Quanquam Africani etiam. Chroni- con fuere qui Latine interpretarentur, et fortasse, ut Dodwellus diss. De successione pontificum, paz. 98, ex antiquo ms. Latino Chronici Eusebiani codice Mertonensi colligit, antequam Eusebii. C/ironicon verteret. Hieronymus. llli interpretes vel etiam li brarii, aut. qui desceribendum sibi Africani opus curaverunt, diversis deinde temporibus ad suam cujusque, qua vixit, zetatem continuarunt seriem cousulum, aliaque pro suo quisque captu addiderunt vel omiserunt. interpolaruntve. Africanum £v ταῖς χρονογραφίαις laudat etiam. Maximus ail Dionysii Areopagite epistolam 4. Alia veterum loca, Africa- num laudantia, quoniam a viris doctis, Scaligero et Valesio ad Euseb., Allatio ad Eustath. Antio- chen., pag. ὃ sq., Labbeo, Tillemontio, Caveo ct Wetstenio (in notis ad epistolam ad Orizenem de Susanna, pag. 148 sq.) allata sunt, omitto.

Ex eodem Africani opere petita videtur, quam ms. in bibl. Vindobonensi exstare testatur Lambe- cius, tom. V, pag. 297 [pag. 625 edit. Kollarii], Διήγησις ᾿Αφρικανοῦ περὶ τῶν ἐν Περσίδι γενομένων διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου xa Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Incipit : Ἔχ Περσίδος ἐγνώσθη ἀπ᾽ ἀρχῆς ὁ Χριστός: οὐδὲν γὰρ λανθάνει τοὺς ἐν αὐτῇ νομομαθεῖς ὅἄπαντα φιλοπονοῦντας. Ὅσα γάρ x. *. À. (14). Vide et Africani [razmenta. apud Lambecium lib. r, pag. 441, et lib. nr, pag. 59. [Adde eatal. codd. Gr. Venet. D. Marci, pag. 42 fin., et catal. bibl. Monach. Bavar., pag. 55.]

Etiam Acta martyrii Symphorose | filiorumque ejus, sub Adriano passorum, in mss. codicibus Julio Africano tribuuntur et sub ejus nomine a Mombritio Mediolanensi, tom. ΠῚ Act. Sanctor. €t in postrema Surii editione ad 18 Julii edita. sunt. Vile Baronium ad Martyrolog. Rom. 18 Jul. FX quidem fieri potuit, inquit, Theodoricus Iuinartus, qui iterum. recudi curavit in Actis selectis marty- vim 90, in. Actis SS. Antwerp., ad d. 18 Jul., paz. 558, tom. IV, ut in Africani libris de Chronograplia inserta fuerint. Sed in temporibus a Christo nato lonae breviorem, quam in antecedentibus :etatibus fuisse, testatur Photius cod. xxxiv. laque, si ve- rum est Eusebii, quod in iisdem Actis additur, testimonium, quod Africanus acta martyrum, quotquot Romze et. per Italiam passi erant, litteris consignaverit, in alio opere ac in CAronographia fecerit.

Denique Hebed Jesu in Catalogo librorum Clal- d:eorum, n. 45, affirmat, exstare D. Africani, epi- scopi Emaüs, commentarios N. T. et Chronicon,

Lilterat. ete., anno 1804, p. n P. 49, e quo exscri- bendum curavit et nobis transmisit D* Henricus Deuzinger, Wirceburgensis. Epir. PaTR.

9

^a

1 &

Sane Origenes, pag. 244 epistole de Susanna Afri- canum laudat, ut πολλὰς διατριθὰς ἔχοντα ἐν ταῖς ἐξετάσεσι χαὶ μελέταις τῆς Γραφῆς. Et Julius qui- dam subinde in Catenis citatur, et in Catena Cor- deriana in Joannem vocatur Julius episcopus. Lau- datur etiam Julii commentarius in Joannem ἃ Mose Barcepha, Syro, de paradiso. [In Nicet:e Catena sive sylloge interpretum Evang. Luc ex Africano quzdam esse excerpta, ait Montfaucon in Biblioth. Coisliniana, pag. 65.] Confer Pauli Colo- mesii de scriptoribus ecclesiasticis Paralipomena.

De epistola ad Origenem scripta de Susanne. hi- storia et Origenis ad Africanum responsione, quie Grece et Latine exstat, dietum est abunde in cap. de Origene (15). Meminere illius Euseb. vr, 51, Hist.; Hieronymus in Catalogo, cap. 65; Photius, cod. xxxiv ; Nicephorus v, 21, et Suidas in 'Agpr- xavéc ac Σωσάνγαι. — [edita est illius

Epistola ad Origenem de Susanna, cum initio responsionis Origenis, Grzece per Dan. lHoeschelium, cum Adriani !sagoge im sacras Litteras, Auguste Vindelic. 1602, 4; — et cum responsione Origenis, Gr. ct Lat. cum notis δ. Rudolphi Wetstenii, cum Origenis dialogo contra Marcionitas. Basil. 1674, 4, pag. 220.—Pars epistole Orizenis ad Africanum est in eod. Coislin. XXI, olim CCXXXVVIII, teste Mont- faucon in Bibl. Coislin., pag. 65. Hanr.]

Ex epistola ad Aristidem, qua Matthzei et Lucie narrationes de genealogia Christi inter se concilian- tur, profert nonnulla Eusebius lib. 1 Histor., cap. 7,

alque ex illo Nicephorus lib. r, cap. 11 sq., et Ca- €

tena ms. in Lucam apud Lambecium ii, pag. 62, lieet. traditionem ab Africano in illa epistola lau- datam pro suspecta habeat Dodwellus, pag. 58, ad Irenzum. Laudat illam epistolam Eusebius iterum vi, 51, ac prxter Hieronymum, Photiumque ac Ni- ceplhorum v, 91, Augustinus πι, 7, ietractationum.

[Scriptoribus qui de Africani vita et fatis expo- suerunt annumerandus est Gallandus in Prolegz. ad Biblioth. Patr., t. I1, c. 26, p. xxxvii. sq., qui et omnia Chronographiz ejus fragmenta, quie apud Eusebium, Basilium, Syncellum et alios occurrunt, juxta ordinem librorum sive pro teriporum ratione dizesta, una cum epistola ad Origenem de historia Susanna, Orizenisque responsione, itemque epistole ad Aristidem 2/,s:cab Eusebio servata, eidem Diblio- theci suce tomo inde ἃ pag. 559-576 inseruit, his- que frazmentis Proleg. p. xtt aliud adhuc addidit ex Euseb. Prophet. Eclog. de Christo adhuc inedit. lib. nr, cap. ult., depromptum, et a Lambecio in Comment. de bibl. Vindobon., l. », p. 255 ed. Kollar., in lucem primum protractum. Acta autem martyrii sancte Symphoros:e exhibet. ejusdem Bibliotheca, 1. I, p. 529. BanLEss.]

Quz J. Trithemius ab Africano scripta refert De

(45) Vide tom. XT, proxime sequentem. Epi. PATR.

(16) Est vocabulum militare, Jacobi iv, 6. Plutar- chus in Pyrrho, tom. 1I edit, Oxon., pag. 466, &v-

JULIUS AFRICANUS.

ἀὶ

A S. Trinitate, De circumcisione, De Attalo, De Pa- scha, De Sabbato , nullus veterum, quod equidem sciam, commemorat,

Commentum absurdum de Abdix Babylonici li- bris ex Hebraico per Eutropium, nescio quem, Grace, atque. inde a Julio Africano Latine versis, et quie in Abdia ipso lib. vt, cap. 20, de Cratonis, discipuli apostolorum, libris decem actuum. aposto- licorum, per Julium Africanum Latine translatis, le- guntar, rejectum a me videre, si tanti est, licet in Codice apoerypho Novi Testam. part. ir.

Julium. nostrum. Africanum, Cestorum et Chro- nologie scriptorem, in duo vel tres pr:ter rem distrahunt viri docti. In longe plures autem ITend- reichius in Pandectis brandenburgicis.—Fuere tamen ἃ nostro disüincli : 1. Julius Africanus, orator, quem concitatiorem, sed in eura verborum cimium et compositione nonnunquam longiorem, ac ts»ans- lationibus parum modicum fuisse, scribit Quincti- lianus x, 5; — 2. oratoris nepos, Julius Africanus, .de quo Plinius vit, 6, Epist.;— 5. Sextus Caecilius Africanus, juriscons., et alter junior, Papiniani dis- cipulus, de quibus dixi in Bibliotheca Latina. lllud vero lepidum, quod Africanum poetam, c:ecum, ab Ennio laudatum, exseulpit Hendreichius ex Lactantii lib. 1 Institut. divinar., cap. 18, cum ibi Lactantius afferat versus Ennii, quibus loquens inducitur Sci- pio Afrieanus, jactansque clades generi humano 3 se illatas, hisce verbis:

Si (as cedendo colestia scandere cuiquam est ,

Mi soli cxli maxima porta patet. Quibus deinde Lactantius subjungit : O quantis in tenebris, Africane, versatus es, vel polius pocta (Enni!), qui per cedes et sanguinem patere homi- nibus adscensum in colum putas. Hactenus Fábri- cius. Hanr.

Claudit collectionem Thevenotianam tractatus, Casaubono pridem ad Polybium et ZEneam lectus, atque in barberina aliisque — bibliothecis obvius [vid. notitiam codicum supra datam], atque a Pari- siensibus itidem Grzece tantum editus de obsidione toleranda et repellenda, nescio cujus scriptoris, sed, ut videtur, Christiani, sub titulo : Ὅπως χρὴ τὸν τῆς πολιορχουμένης πόλεως στρατηγὸν πρὸς τὴν p πολιορκίαν ἀντιτάσσεσθαι (10), χαὶ οἵοις ἐπιτηδεύ- pact ταύτην ἀποχρούεσθαι, pas. 916-550, οἱ pag. 561-564.

E Polybio, Arriano, Polyeno et Flavio Josepho pleraque ad verbum descripsisse, jam ab editoribus adnotatum est. Archimedes εὐμήχανον σοφίαν lau- dat, pag. 9519, 526 sq. Non valde antiquum esse patet, quod. pag. 525 Josephum accenset τοῖς va- λα Et Heroni tertio tribui in codice Vindobo- nensi, jam supra dixi, $ VII. [Vid. Lambec. et Kol- lor. vii Comment. de bibl. Casar.. pag. 491. Afri-

τοῖς ιο:ς.

πιτάξασθαι μὲν ἐφοθήθησαν, in aciem procedere ti- muerunt. [Conf. Krebs Obss. in N. T. e Josepuos pag. 922, et quie ego notavi ad Demosthenis orat.

922, De corona, cap. 88, pag. 547. Hanr.

45

NOTITIA.

cano tribuitur a Rigaltio et in cod. Leid. Ano- A ἦν τι xaY τερπνὸν, χαὶ víyBuvog ἡδονῇ. 'O δὲ χατα-

nymum poliorceticum vocat. Casaubon. ad 1, ὃ, AEnes.]

Nunc supplementi loco adsembam ex Africani Cestis, de Bardesane (17) quodam, Partho, qui tam probe calluit pictoriam et simul artem jaculandi, ut ictibus telorum potuerit imaginem ejus, quem vellet, describere, quod Africanus festive vocat ζωγραφῆσαι βέλεσιν sive. τοξεύειν γραφάς, vel denique γράφειν τοξεύμασι (18). Verba ejus hiec sunt pag. 50] :^ Hy

tx ΣΝ ΟΣ mhiemmnm FO? - δὲ ἄρα σοφὸς τοξότης Βαρδησάνης

ΕΞ : : m ; y οἰδα δὲ ἄνθρωπον τοξεύσαντα οἷα ζωγράφον, ὁ δὲ

SACR ; Ανδρα χατάντιχρυ πὸ

νίαν χαλὸν χαὶ εὔρωστον, ὃν χαὶ γρα-

5

μιμούμενος, προὐθάλετο 0E τὴν ἀσπίδ

α ὁ νεανίηχος, τοῦτο γὰρ προσέταξεν ὁ Βαρδησάνης, ἐνδεικνύμενος τὴν τέχνην ἡμῖν θεαταῖς. Ὁ δὲ ofa ζωγράφος ἀγαθὸς «by χὰ

ἐχοντα μετέθηχεν Em

τὴν ἀσπίδα" πρώτην μὲν δὴ τὴν χεφαλὴν ἔγραφεν ὀρθοῖς βέλεσι χύχλον χεφαλῆς μιμούμενος. εἶτα τῶν ὀφθαλμῶν τὰς βολὰς, χειλέων ἁρμονίας, ῥυθμὸν γενείων, χαὶ ὁ λοιπὸς ἄν- θρωπος ἢχολούθει τῇ τάξει τοῦ σώματος. Ὁδὲ ἐσεμνύ- νετο τοξιχῇ γραφιχὴν συλλαδὼν, χαὶ γράφων τοξεύ- μασι χαὶ τοξεύων γραφάς. Ἐθαυμάζομεν 0t ὁρῶν- τες, ὡς πολεμιχὸν ἐπιτήδευμα τὸ τόξευμα ἣν, ἀλλ᾽

(17) Alius et antiquior fuit Bardesanes, Pabylo- nius, quem sub Alexandro Severo vixisse (adeoque Alricani fuisse zqualem), male affirmat Vossius lib. iv, pag. 485, De hist. Grec. Nam licet Por- phyrius 1v. Περὶ ἀποχῆς illum s:ripsisse ait zetate πατέρων, ilud tamen latius accipiendum est, et C Antonini tempora respicit, ut testatur. Porphyrius ipse fragmento de Styge, uhi refert narrationem il- jam de aqua probationis Tantalia Brachmanum , tradidisse τοὺς τῆς βασιλείας τοῦ ᾿Αντωνίνου τοῦ ἐξ Ἐμεσῶν εἰς τὴν Συρίαν ἀφιχνουμένου; Βαρδησάνῃ

) ἀφιχνουμένους. Ex

ἐπὶ «à £x Μεσοποταμίας εἰς λόγους hoc loco colligitur quoque, eumdem esse DBardesa- nem, qui de Indorum philosophis scripsit, teste Porphyrio et Hieron. i contra Jovinian., et qui dia- loguim De fato ad Antoninum imper. edidit, de quo infra lib. v. Neque difficilia solutu sunt argumenta Friderici Strunzii in Historia Bardesanis et Barde- sanistarum, quibus contendit duos diversos fuisse. Sub Elagabalo Antonnio vixisse contendunt Grabe 1 Spicilegi, pag. 517, et Dod wellus 1v, 55, Diss. ad Ire- naumex Porphyrii loco de Styge. FAsnic.—Fabricio accedit Jac. de Rhoer ad Porphyrium De abstinentia ab esu animalium lib. 1v, ὃ 17, pag. 556. Porphyrii illud fragmentum publicarunt primus Andr. Schot- D tus ex cod. Augustini, in Obss. human., pag. 229, et.

θέμενος τὴν ἀσπίδα, εἶδεν αὑτὸν ἐπὶ τοῦ olxclou ὅπλου

γεγραμμένον, xa ἔχαιρεν γενόμενος στρατιωτιχὸν ζωγράφημα. « Erat ergo peritissimus sagittarius Bardesanes, si quis fuit alter, virum dico sagittis picturas delineantem, sicut pictores penicillo fin- gere solent. Porro jaculandi sic erat modus : Die quadam —Bardesanes stabat. contra juvenem aieo pulehrum ac robustum, ut pictor effingero frustra. conatus esset, Adolescens clypeum. oppo- nebat; collineat sagittarius, artem suam nobis spe- ctantibus monstraturus. Ut egregius pictor, cly- peum tenentem in umbone depinxit; primo caput delineavit, rectis sagittis, orbem capitis imitando, deinde oculorum acies, labiorum harmoniam, gra- tiam vultus, ac demum totum juvenem, justa mem- brorum ordinem expressit. Superbus ergo a/lstabat eo quod picturam arti sagittarii jungebat, pingens scilicet sagittarum jactu, pieturasque sagittans. Mira- bamur vero spectatores, quod cum bellicum sit exer- citium ars sagittandi, aliquid tamen svave esset, pe- riculumque — ipsum voluptati esset. obuoxium. Juvenis autem clypeum cum deposuisset, contem- plabatur semetipsum in propriis armis depictum, gaudebatque eo quodeffectus esset militaris pictura.»

post eum Luc. lHolsten., emendatius, in'er opu- scula Porphyrii Rom. 16529, nag. 148-155, ex cod. Vaticano. Post Holstenium Latine eum vertit Tollius in Fortuilis, cap. 28. Emendatiorem tamen. dedit locum cl. Heeren in Joann Stob:ei Eclog. ΡΠ ἴσαν, el ethic. libris 11, part. prima. (Gottingze, 1732, 8). pag. 140 sqq. et in notis accurate lateque disserit de Bardisane et Dabylonio et Syro, cujus nomen in hiretices historia haud obscurum est. Oppugnat autem. Fabricium, et docet a Bardisane Syro plane diversum esse Bardisanem. Babylonium, quem se- quitur Porphyrius in fragmento citato, Vossiique judicio, illum Babylonium floruisse sub Alexandro Severo, adeoque centum circiter annos a Bardisane Syro abfuisse, subscribit, et statuit, τὸν ᾿Αντωνῖ- νον, τὸν ἐξ Ἐμεσῶν, non esse Marcum illum philo- sophum; sed potius Heliogabalum, Alexandri Se- veri antecessorem, qui, ex urbe Emesa ortus, cura imperator factus esset, Antonini nomen recepit. Concludit igitur, constitui. inde :etatem scriptoris, Bardisanis Babylonii, eamque utique ad Heliogabali et Alexandri tempora cum Vossio rejiciendam esse. Hanr.

(18) De Gratiani imper. spiculis semper ferienti- bus destinata. dictum : τὰ Τρατιάνου βέλη φρένας ἔχειν, Cangius ad Zonaram, pag. 42.

NOTITIA ALTERA.

(Garraxp., Dibliotheca veterum Patrum, 11, Proleg., p. xxxvi.)

1. Jurivs Arnicasus, Paliestinus, ex oppido Em- maunte, cui postea. Nicopolis nomen inditum , ut scribit Eusebius (1), sub Antonino Elagabalo et

(1) Euseb. in Chron. ad ann. 2257.

Alexandro Severo claruit. De hujus scriptoris ge- stis, Christianorum sane doctissimi, pauca sunt ai-

modum qui apud veteres legimus. Ex ejus CAroe

4 05 nographit? libris tradit episeopus Cosariensis (2) , ipsum Alexandriam contendisse ob maximam om- nium famam et existimationem de Heracla ad. epi- scopatum illius Ecclesie provecto , philosophia aliisque Graecorum disciplinis praestante. IHludque unum pr:eterea docet (5), ex eoque Hieronymus (4), eumdem chronographum legatione ad Elagabalum pro Nicopoleos instauratione fuisse aliquando per- functum : qua de re plura Scaliger (5).

Inter Africani scripla qu:e uteunque ad nos per- venerunt, licet primas ferat ejus Chronographia ; prastantia tamen argumenti permoti, Epistole de historia Susann:e. Origeni inscripti? primum locum tribuimus; cui alteram quoque Origenis Africania- na oppositam, ut. par erat, addidimus (6). De his Epistolis accipe judicium clarissimi operum Orige- nianorum editoris (7).

I. Aliam seripsit Africanus epistolam ad Ari- stidem ; in qua, inquit post Eusebium (8) Hierony- mus (9), super διαφωνίᾳ que. videlur esse in genea- legia Salvatoris apud Matthaeum et Lucam, plenissime disputat. Ejus quoque meminit S. Augustinus, li- bros xxxzi contra Faustum Manich:um retra- ctans (10) ; ubi verba facit de quzstione, quomodo poluerit duos patres habere Joseph. Ibi siquidem ad hanc Africani epistolam respiciens , hoc habet: Hoc in eorum litteris inventum est, qui recenti me- moria post ascensionem. Domini de hac re scripse- runt. Nam etiam nomen ejusdem mulieris, que pe- perit Jacob. patrem Joseph de priore marito Mathanz, qui fuit pater Jacob, avus Joseph, secundum. Mat- thoum; et de marito posteriori Melchi peperit Heli, cujus erat. adoptivus Joseph , non tacuit Africanus. Meminerust pr:eterea Photius (11), Zacharias Chry- sopolitanus (12), et Nicephorus Callisti (15) Euse- bium asseclatus; ex quo etiam ejusdem epistole fragmenta descripta in medium alibi profert (14). Ea vero ex Eusebio Valesiano cum notis clarissimi interpretis exhibemus.

Ill. Prscipuum Africani opus, Chronographia , sive libri quinque De temporibus, ut ait Hierony- mus (15) ἐπ᾽ ἀχριθὲς νημένοι, inquit. Euse- bius (16), accuratissime compositi. « Concisus qui- dem est auctor , judice Photio (17); nihil tamen cognitu necessarium omittit. Incipit a mundi crea- tione, pervenitque usque ad Christi adventum. Suc- cincte quoque gesta commemorat jam inde a Christi xtate usque ad Macrini imperium : quo tempore, ut idem affirmat, hoc Clironicon absolutum est, anno- rum scilicet quinquies mille septingentorum et vi-

(2) Euseb. Hist. eccl., lib. vr, cap. àl.

(5) M. in Chron. 1l. c.

(4) Hieron. De vir. illustr. cap. 65.

(3) Scalig. Animadv. ad Euseb. Chron. pag.

(6) Nos vero utramque episto!am inter Origenis Opera retinuimus ; adeat lector tomum proxime se- quentem. Epi. PaTR.

(7) Vide eumdem tomum. Ip.

(8) Euseb. Hist. eccl. lib. vr, cap. 51.

(9) BIPEOD PEDE Aon cap. Qs d : d "Mi Retract. lib. 11, cap. 7, 8 2, Opp. tom.

Ac

952

-)2.

AFRICANUS., 48

A ginti trium ». Hc Photius. Opus Jam pridem in- tercidit: ex quo tamen Eusebius aliique ipsum in- secuti chronographi , complura — transcripsisse perhibentur.

Jam vero quo hujusmodi Africani opus eximium plane, uberius uteunque dignoscatur, haud otiosum fortasse fuerit huc afferre, quze Dodwellus in eam- dem sententiam observat. « Erant, inquit (18), apud. Latinos, antequam. Eusebianum Chronicon verteret Hieronymus, qui Africani Chronicon Latine verte- rant, Fastisque consularibus aptarant, ct diversis deinde temporibus ad suam cujusque, qua vixit, statem continuarant. IHoc autem e bon:e note CAiro- codice Mertonensi discimus, ad cujus finem ista subjuncta legimus :

nici Eusebiani B

Item, secundum Africanum,

Qui de temporibus et historiis Hebreorum et Graecorum et Persarum et Macedonum cum Alexan- drinorum itemque Romanorum V. libris ommia com- plexus est ab Adam usque ad Cataclysmum Noe anni lICCXLII. Item a cataclysmo usque ad Abraham el transmigrationem in terram Chanaan anni MXV. Habitatio omnis generis Israhel in terra Chanaan et in (erra. /Egypli , anii CCCCXXX. Moyszs. in heremo anni XL. Hiesus Nave et qui post ipsum pres- byteri, an. LV. Judicum et sine principibus et pacis tempore, anni CCCCXC. Sacerdotum. et Judicum anni XC. Regum Hebreorum anni CCCCXC. Ca- plivitatis et. destructionis llierusalem anni LXX. Persarum regum annii CCXXX. Macedonum. prin- cipatus cum Alexandrinis et Ptolemmis angi CCC. Et imperium. Romanorum usque ad Salvatorem et Resurrectionem ejus, anni LYX1V. In se omnes anni in tempus supra scriptum anni VDCCXXVI. Exinde ad imperium Alexandri, hoc est, Moricaviti (sic) , qui Antoninus cognominatus est, anni CLXXXIV, et iu Gallum. V, et in Volusianum anni XXXI.

Fit summa omnis in Cons. SSS. anni (sic)

VDCCLXLIII secundum cursum. Solis et. X11 menses; secundum autem Lunares menses et com- putationem. Hebraeorum qui [acient in se menses XII. D. XI. et quadrantem ad. (sic) electione [aca , qui fiunt anni Lunares CLXXXV. M. 1111. S:cun- D dum quam computationem e[ficiuntur anni in se VDCCCCXX. M. X. D. IIII. Item ex consule Gal- lieno secundum οἱ Volusiano usque in. consulatum Limenii et Catulini anni CX VI IT. Fit summa omnis

and VDCCCXXXVIII, secundum. cursum. solis.

(44) Phot. Bibl. cod. 54.

(12) Zachar. Chrysop. Comment. in Harmon. Am- snon. lib, cap. 5, Bibl. PP. Lugd. tom. XIX, paz. 751.

(15) Niceph. Call. Hist. eccl. lib. v, cap. 21.

(14) Id. ibid. lib. 1, cap. 41.

15) Hieron. De vir. illustr., cap. 65. 16) Euseb. Hist. eccl. lib. v1, cap. 51.

(17) Phot. Dibl. cod. 54.

(48) Dodw. Dissert, sing. ad opp. post. Pearzon, S 8, pag. 98 seq.

42

ltem a Liminio et Catulino usque in. consulatum Mamertini et Nevitig CONSS. anni XIII. Fit in summa omnis anni VDCCCLI.

Errores ipsos repr:sentavimus sane feedissimos imperitissimi librarii. Nec enim vacat imprzesen- liarum. alia. adnotare quam quie. faciant ad illam, qua de agimus, causam. lllud itaque in primis constat e Syncello (19), annum ipsum quo Clro- nicon suum terminavit Africanus, fuisse primum Olymp. ccr, quo fuerit archon Philenus, Elagabali {τι coss, Grato et Seleuco, a primis nimirum coss. pro Africani rationibus, vitiosis tamen illis, nCcxxv. He note annum Christi designant cexxr, pro ZEr. vulg. Huc usque igitur C/ironicon. suum tam. aàr- chontibus quam coss. à primis usque archontum et consulum initiis insignitum deduxisse ipse videtur Alricanus. Et quidem si pro hac forma et reliqua deduxerit, cum annis etiam imperatorum coss. alios illum conjunxisse consentaneum est, cum hos ipsos coss. cum ii Antonini Elagabali auno conjun- xerit. Nimirum. annum illum intelligit, non quo monarchiam Alexander adeptus est, sed quo pri- mum adoptatus est ab. Elagabalo, et Czesar factus, et socius in imperio, » Hactenus Dodwellus.

IV. Ex hoe autem Africani opere qui primus chronologiw fontes reclusisse comperitur, qui post ipsum floruere veteres chronographos, tantum non omnes, ut modo innuimus, Eusebium in primis, Syncellum, Chronici Paschalis auctorem, 3o. Mala- lam, Theophanem aliosque, hausisse complura arque in sua scripta derivasse, satis norunt eruditi. Eorum tamen plerique qui loca ex Africano de- Scripserunt, auctoris nomen prieteriere : ut proinde haud multa supersint, qui chronographo nostro sine ulla controversia tribuantur. Maximam ejus operis fragmentorum partem. suppeditat Syncellus, quibus passim Africani nomen pr:eligendum cura- vit: unum alterumve locum, ct quiJem insignem, servarunt Eusebius, Hieronymus atque Basilius ; Chronici quoque Paschalis auctor paucula profert. Hec itaque omnia certo Afrieaniana, in unum colle- cla, juxta ordinem librorum sive pro temporum raüone digessimus : reliquis interim utpote dubiis praetermissis.

Quandoquidem vero nonnulla deteximus , ad eamdem Africani Chronologiam pertinentia, cum jam typis consignata essent qu:e. hactenus summa- tim recensuimus ; operze pretium fuerit ea hic exhi- bere, prout. exstant apud Lambecium ex codicibus Vindobonensibus manu exaratis descripta.

Auctor igitur Propheticarum eclogarum de Christo qui Eusebius Pamphili esse perhibetur (20), in illiue operis adhue inediti libro i1, cap. ult, hie bha-

(19) Syncell., pag. 212.

(20) Vide Fabric. Dibl. Gr. tom. Vl, pag. 57.

(21) Apud Lambee. Comment. lib. t, pag. 141.

(22) Edit. ὧν. Et paulo post, τούτοις auvz.

(25) Euseb. Demonstr. evang. lib. vui, cap. 9, pag. 5.

(21) Hieron. Comment. in Daniel. 1x, 24, Opp.

NOTITIA. 5

A bet : Μόνον ἴσμεν ᾿Αφριχανὸν ἀχριδθέστατα, χαὶ μᾶλ-

λον παρὰ τοὺς λοιποὺς υγμένως τεθεωρηχότα * xal δή μοι δοχεῖ ἀναγχαῖον εἶναι,. πρῶτον αὐτοῦ τὴν £coy ἀγαγεῖν, εἴθ᾽ οὗ-- εθα

εἰς τοὺς τόπους διήγησιν εἰς

τως ἐπισχέψασθαι, εἴ τι ἄρα καὶ αὐτοὶ δυνάι συμθαλέσθαι τῷ λόγῳ. Γράφει δὴ οὖν ἐν πέμπτῳ τῶν

) οὕτως (21).

χρογνογραφιῶν xazà AOPIKANOY.

Ἡ μὲν οὖν περιχοπὴ οὕτω πῶς ἔχουσα πολλδ τε xal παράδοξα σημαίνει. Νῦν δ᾽ ἂν (22) χρεία περί vs τοὺς χρόνους χαὶ τὸ τούτους συντείνοντα τὸν λόγον ποιη- τοῦ Χριστοῦ παρου-

σάμεθα" ὅτι μὲν οὖν περὶ τῆς

cíag λέγεται ταῦτα, μετὰ ἑύδομάδοας o' μέλλοντος

ἐπιφαίνεσθαι, δῆλον ἐπὶ γὰρ τοῦ Σωτῆρος, x. τ. λ. Hic vero advertendum, hujusmodi ex Africano ex- cerptum quod Lambecius velut ineditum vulgavit, apud Eusebium et quidem emendatius exstare (25) ipsiusque integram versionem przebere S. Hierony- mum (24). Estque initium fragmenti xvr, quod infra suo loco legere est pag. 270. Mirari subit, id przeter Lambeciui, fugisse quoque Caveum (25) et Fabri- cium (26).

Pergit porro Lambecius , et alibi hee re- fert. (27) : « Ceterum. quod. speciatim. ad Sex- tum. Julium Africanum attinet, citatur 15. inter Fvopaxkg διαφόρων his verbis : Ἱστορεῖται παρὰ

᾿Αφριχανῷ, ὅτι ἐν τῷ λέγειν τὴν ὥδὴν τὸν Μανασσὴν,

D

τὰ δεσμὰ διεῤῥάγησαν σιδηρὰ ὄντα, xoi ἔφυγεν. » Secutus hic vir eruditus errantem Suidam, qui Ju- lium Africanum cum Africano Sexto confundit, ut supra notatum ὃ 1. Ipsumque deinde sunt imitati Fabricius et Caveus. .

Denique alius fragmenti meminit idem Lambe- cius (28), quod adhue ms. in bibliotheca Caesarea ser- vatur. Est autem ejus inscriptio : διήγησις 'Agpt-

γενομένων διὰ τῆς ἔναν-

χανοῦ περὶ τῶν ἐν Περσίδι θρωπήσεως τοῦ Κυρίου χαὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, Incipit Ἐχ Περσίδος ἐγνώσθη ἀπ᾽ ἀρχῆς

ὁ Χριστός οὐδὲν γὰρ λανθάνε: τοὺς ἐν αὐτῇ νομο-

μαθεΐς ἅπαντα φιλοπονοῦντας. Ὅσοι γὰρ, x. τ. X. Et ad Africani quidem Clhironographiam. ejusmodi lragmentum spectare merito existimatur. Παῖς enim gemina tmemata similiter inscripta exhibet Syneellus, ut videre est infra pagg. 572, 574.

Mis preterea ex Lambecio relatis aliud addimus fragmentum e codice Regio 2441, a V. C. Montfau- conio deseriptum (39): ubi de Adami sepultura periraetasse Africanus et Athanasius perhibentur

D

his werbis : Οὗτοι δέ εἰσιν oi περὶ τῆς ταφῆς τοῦ ᾿Αδὰμ, εἰρηχότες, ᾿Αφριχανὸς χαὶ ὁ ἅγιος ᾿Αθανάσιος, Hinc in proefat, Mont(auc. p. vi, $ 18, rescribendum de sepultura Adami, ubi de sepuliura Domini perpe- ram legitur. tom. VI, pag. 1110 edit. Martian.

(25) Cav. Hist. litt. tom. I, pag. 111.

(26) Fabric. Bibl. Gr. tom. V, pag. 169.

(27) Lambec. l. c. lib. n1, pag. 59.

(28) Md. ibid. lib. v, pag. 297.

(29) Monu. Coll. Nov. PP. Grac. t. Il, p. 105.

51

JULII AFAICANI

2

JULII AFRICANI

QUAE SUPERSUNT.

EPISTOLA AD ORIGENEM

DE HISTORIA SUZANNE

ET

ORIGENIS AD AFRICANUM RESPONSUM.

(Vide inter Origenis Opera, tomi XI, proxime sequentis, initio.

AFRICANI EPISTOLA AD ARISTIDEM ὦ.

(Hujus epistole, apud Eusebium acephalz, magnam partem ex colice Vaticano À. supplevit card. Angelo Mai im Pibliotheca nova Patrum, t. IV, p.231 et 273. Uncis includimus qui? apud Gallandium, qui Eusebium [. Hist. eccl. 1, 7]

eiscripsit, desiderabantur.)

[Africani super genealogia qua in sacris Evangeliis 4 [Ἀφρικανοῦ περὶ τῆς £r. τοῖς ἱεροῖς Eva yeAtotc

esl.

LI. flaud accurate quidam aiunt, provide factam esse differentem lianc nominum enumerationem et permistionem sacerdotalium ut putant et regalium virorum, ut ostenderetur merito Cliristus rex simul

atque sacerdos : quasi. aliquis de hoc dubitet, aut

aliam spem habeat, nempe quin Christus :eternus

(1) De hae celebri Africani ad Aristidem epistola videndus in primis Eusebius List. eccl. lib. 1, 7, qui ejus partem ingentem refert, a Nicephoro postea Callisto Hist. lib. 1, 113, repetitam. Videndi insuper Hieronymus comment, ad Matth. r, 16 ; Augustinus Retract. lib. 1, 7; Photius cod. 54, p. 2; denique etiam Zacharias Chrysopol. in Bibl. PP. Lugdun., iom. XIX , pag. 754, in fin. Cieteroqui. verus epi- stoke, quanquam haud integrae, conservator fuerat hactenus in. Historia ecclesiastica. Eusebius. Nunc nobis feliciter accidit, ut in hac quiestionum Euse- bit epitome pars quzdam: prior ejusdem epistole comperta primum sit, nempe ab hoc initio, οὐκ ἀχριθῶς, usque ad ἐπειδὴ γὰρ τὰ ὀνόματα τῶν γενῶν ἐν Ἰσραΐλι etc., quie in parte illa ab historico Eu- sebio relata deest, apnd quem incipit ιδὴ γὰρ, ete, Et quidem illud γάρ, enim, in codicibus Ε isto- rie Eusebianz exstare, testatur Valesius, ita ut acephalum fuisse frazmentum satis constaret ; nunc vero a nostra epitome prorsus demonstratur. Quid quod in hoc novo fragmento ea prorsus exhibetur

b

qerea.Aoylac.

Δ΄. Οὐχ ἀχριθῶς μέν τοι τινὲς λέγουσιν, ὅτι διχαίως

ονεν dj διάφορος αὕτη τῶν ὀνομάτων χαταρίθμη-

τε xoi ἐπιμιξία, τῶν τε ἱερατιχῶν, ὡς οἴονται,

χαὶ τῶν βασιλικῶν, ἵνα δειχθῇ δικαίως ὁ Χριστὸς

ἱερεύς τε χαὶ βασιλεὺς γενόμενος" ὥσπερ τινὸς ἀπει-

θοῦντος ἣ ἑτέραν ἐσχηχότος ἐλπίδα, ὅτι ὁ Χριστὸς

materia, quam Eusebius in integra epistola se le- visse sienilieat? En verba Eusebii loc. cit., id est, Hist. 1. 1 : Φὲρε τὴν περὶ τούτων χατελθοῦσαν ci; ἡμᾶς ἱστορίαν παραθώμεθα, ἣν OU ἐπιστολῆς "Api- στείδῃ γράφων περὶ συμφωνίας τῆς ἐν τοῖς ᾿ὐαγγε- λίοις γενεαλογίας ὁ ᾿Αφριχανὸς ἐμνημόνευσε, τὰς

ἐν δὴ λοιπῶν δόξας ὡς ἂν βιαίους χαὶ διεψευσμένας

à ἣν δ᾽ αὐτὸς παρείληφεν ἱστορίαν, τούτοις αὐτοῖς ἐχτιθέμενος τοῖς ῥήμασιν: Ἐπειδὴ γὰρ τὰ ὀνό- μᾶτα τῶν γενῶν, etc. De his traditionem qua ad nos usque deducla est proponamus, quam Africanus in epistola ad. Aristidem de consensu evangeliorum in. stirpe Christi narrauda. commemoravit, Ubi alio- rum quidem opiniones tanquam violentas et falso confictas coarquit ; ipse vero quam compererat histo- riam his re[ert verbis : Nam. quia generationum no- mina, ete. Vides itaque alienarum opinionum, ut- pote violentarum atque falsarum, coargutionem zb Alricano factam, nonnisi apud nostram epitomen, slatim initio, ut debuit, inveniri. Mar.

55

EPISTOLA AD ARISTIDEM.

54

ἀρχιερεύς ἔστι Πατρὸς, “τὰς ἡμετέρας πρὸς αὐτὸν A jii apud Patrem pontifex, preces nostras ei offe

εὐχὰς ἀναφέρων, xal βασιλεὺς ὑπερχόσμιος, o0; ἠλευθέρωσε νέμων τῷ Πνεύματι, συνεργὸς εἰς τὴν οιαχόσμησιν τῶν. ὅλων γενόμενος " xat τοῦτο ἡμῖν

προσήγγειλεν οὐχ ὁ χατάλογος τῶν φυλῶν, οὐχ 1|

μίξις τῶν ἀναγράπτων γενῶν, ἀλλὰ πατριάρχαι χαὶ προφῆται" μὴ οὖν χατίωμεν εἰς τοσαύτην θεοσεθείας

ἐναλλαγ

σμιχρολογίαν, ἵνα τῇ ἢ τῶν ὀνομάτων, τὴν Χριστοῦ βασιλείαν χα τῇ Ἰούδα φυλῇ τῇ βασι πιχὴ συνεζύγη, τοῦ Ναασσὼν ἀδελφὴν τὴν Ἐλισάθετ

ἀξζαρ τὴν θυγα-

| ἱερωσύνην συνιστῶμεν᾽ ἐπεὶ

, ἣ τοῦ Λευὶ φυλὴ ἱερα-

᾿λαρὼν ἀξαμένου, χαὶ πάλιν Ἐλ τέρα Φατιὴλ, καὶ ἐνθένδε παιδοποιησα μένων" ἐψεύ- σαντο οὖν οἱ εὐαγγελισταὶ, συνιστάντες οὐχ ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ εἰχαζόμενον ἔπαινον" χαὶ διὰ Σολομῶνος ἀπὸ Δαθὶδ ἐγενεαλόγησεν τὸν Ἰαχὼδ τὸν

τοῦτο ὁ μὲν διὰ

τοῦ Ἰωσὴφ πατέρα" ὁ δὲ ἀπὸ Νάθαν τοῦ Δαθὶδ, τὸν Ἡλεὶ τὸν τοῦ Ἰωσὴφ ὁμοίως ἄλλως πατέρα" xal vo: ἀγνοεῖν αὐτοὺς οὐχ ἐχρῆν, ὡς ἑχατέρα τῶν χατηρι- θμημένων τάξις, τὸ τοῦ Aa610 ἐστὶ γένος, ἡ τοῦ ᾿Ιούδα φυλὴ βασιλική" εἰ γὰρ προφήτης ὁ Νάθαν, τε τούτων πατὴρ ἑχατέρου"

ἱερεῖς

ἀλλ᾽ οὖν xal Σολομὼν, ὅ

ἐκ πολλῶν ὃὲ φυλῶν ἐγίνοντο προφῆται, δὲ ἐξ

δὲ ἐξ οὐδεμιᾶς (2) τῶν δώδεχα φυλῶν, μόνοι ὃὲ Λευῖται" μάτην αὐτοῖς ἄρα πέπλασται τὸ ἐψευσμένον" μηδὲ xpaxotn τοιοῦτος λόγος ἐν Ἐχχλησία Χριστοῦ [χατὰ] εἰς αἶνον

m TET

ἀχριόοῦὺς ἀληθείας, ὅτι ψεῦδος σύγχειται xal δοξολογίαν Χριστοῦ" τίς γὰρ οὐχ ois χἀχεῖνον τὸν ἱερώτατον τοῦ ᾿Ατοστόλου λόγον χηρύσσοντος χαὶ

διαγγέλλοντος τὴν ἀνάστασιν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, kJ à L n

καὶ διισχυριζομένου τὴν ἀλήθειαν, μεγάλῳ φόθῳ

λέγοντος, « ὅτι εἰ Χριστὸν λέγουσί τινες μὴ ἐγηγέρθαι, ἡμεῖς δὲ αὐτὸ xai ἐλπίζομεν χαὶ χηρύσσομεν, καταψευδομαρ-

τοῦτο xal φαμὲν xal πεπιστεύχαμεν, xal

τυροῦμεν τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἤγειρε τὸν Χριστὸν ὃν οὐχ ἤγειρεν " » εἰ δὲ οὕτως ὁ δοξολογῶν Θεὸν Πατέρα, δέ- δοιχε μὴ ψευδολόγος δοχοίη, ἔργον παράδοξον διηγού- μενος, πῶς οὐχ ἂν δικαίως φοθηθείη, ὅτι [1. ὅστις] διὰ ψευδολογίας ἀληθείας σύστασιν ποριζόμενος, δόξαν οὐχ ἀληθῆ συντιθείς ; εἰ γὰρ τὰ γένη διάφορα, χαὶ μη- δὲν καταφέρει γνήσιον σπέρμα ἐπὶ τὸν Ἰωσὴς, ci- ρηται δὲ εἰς σύστασιν τοῦ γεννηθησομένου, τι βασιλεὺς χαὶ ἱερεὺς ἔσται ὁ ἐτόμενος, ἀποδείξεως μὴ προσούσης, ἀλλὰ τῆς τῶν λόγων σεμνότητος εἰς ὕμνον ἀδρανῆ φερομένης, δῆλον ὡς τοῦ Θεοῦ μὲν ὁ ἔπαινος οὐχ ἅπτετα!, ψεῦδος Ov: χρίσις δὲ τῷ εἰρη-

χότι, τὸ οὐκ ὃν ὡς ὃν χομπάσαντι. Ἵνα οὖν xol

τοῦτο μὲν τοῦ εἰρηχότος ἐλέγξωμεν τὴν ἀμαθίαν, παύσωμεν δὲ τοῦ μηδένα ὑπ᾽ ἀγνοίας σχανδαλι- σθήναι, τὴν ἀληθῇ τῶν γεγονότων ἱστορίαν ἐχθή-

σομαι.}

Β..5) Ἐπειδὴ γὰρ τὰ ὀνόματα (4) τῶν γενῶν ἐν Ἰσραὴλ

' Exod. vr, 25. * Ibid. 93. 31 Cor. xv, 19 sq. (2) In epitome codex habet omnino οὐ δεῖνες, sed veram nunc vides lectionem ἐξ οὐδεμιᾶς. ΜΑΙ. (5) Hic incipit Eusebius. (4) Ἐπειδὴ γὰρ τὰ ὀνόματα. Particula γὰρ abest

rens ; rex autem supermundialis, quos liberavi! pascens Spiritu, cooperator effectus in omnium rerum. ordinatione. Idque nobis exploratum fecit non tribuum catalogus, neque perscriptarum gene- rationum mistio, sed patriarche atque. prophete. Caveamus igitur a minuto hujusmodi religionis are tifieio, ut nominum permutatione Christi reznum àc sacerdotium. comprobare velimus. Naim et alio- qui regali Jud:e tribui sacerdotalis Levi tribus facta erat aflinis, ex quo Naassonis sororem Elisabetam duxit Aaron uxorem ἦγ rursusque Eleazar Phati- helis filiam *, prole inde suscepta. Ergo evange- liste. mentiti sunt, dum non veritatem asserunt, sed simulatam laudem : cujus rei causa, alter quie dem per Salomonem a Davide Jacobi stirpem tra- xit, qui fuit Josephi pater; alter autem. ἃ Nathano Davidis filio Ilelim deduxit Josephi pariter, sed alia ratione, patrem, Atqui eos ienorare non oportebat, utrumque numeratorum hominum ordinem, genus esse Davidis, Jud:e nempe regiam twibum. Etiamsi enim propheta Nathanus fuit, et quidem etiam Sa- lomon, et horum utriusque parens (David); ex multis sane tribubus exstitere prophet: ; sed ta- mem sacerdotes nulli fuerunt ex nulla duodecim wibuum; sed soli Levitze. Frustra igitur composita ab illis fuit hiec. falsitas ; neque provalebit hujus- modi sermo in Christi Ecclesia contra accuratam veritatem , nempe ut mendacium consarcinetur ad Christi laudem atque praconium. Quis vero. et illa nescit sacratissima Apostoli verba resurrectionem Servatoris nostri predicantis atque nuntiantis, rci- que veritatem magno cum pavore aflirmantis dum ai? : € Si Christupi resurrexisse quidam negant, nos autem asserimus alque credimus, speramus ac prodieamus, falsi testes Dei sumus , quod suscita- verit Christum, quem non suscitavit. » Quod si adeo hic qui Deum Patrem honorat, ne mendax videatur üimet, quia rem miram narrat; cur non merito ti- meat quisquis falso sermone veritatem vult. stabi- lire, non veram sententiam concinnans? Nam si generationes abluderent, nihilque germani seminis ad Josephum conferretur, sed ea res ad fulcimen lantummodo nascituri dicta esset, nempe quod rex alque sacerdos foret is qui venturus erat, delieiente probatione, totoque orationis ornatu in futilem liymnum desinente, nullam hine laudem Deo acce- dere exploratum fit, quia totum mendacium est ; sed damnationem polius dicent conflari, quia quod nihil est, aliquid esse jactavit. Quare ut et ita lo- quentium coarguam inscitiam, et in posterum ca- veam ne quis in hujusmodi imperitiain. incurrat, veram gestarum rerum historiam proferam.]

I. Quoniam apud Israelitas generationum nomina

a nostris codicibus Maz., Med., Fuk. et Savil., nee habetur in interpretatione Rufini. Exstat tamen in codice Regie, et apud Nicephorum in cap. i1 lib. ὃν

5

ς:

velex naturz, vel ex legis ordine numerabantur : natur: quidem, cum legitimi filii parentibus succe- dunt; legis vero, quoties quis in nomen ac fami- iiam fratris sine liberis defuncti filios sustulit : euin enim certa spes resurrectionis nondum eis data esset, futuram ejus promissionem mortali quadam resurrectione delineabant, ut. mortui nomen nullis unquam obliterandum seculis permaneret. Quo- niam igitur eorum qui inter majores Christi recen- sentur, alii naturali jure, ut filii, parentibus succes- serunt; nonnulli vero, cum ab aliis procreati essent, aliis ascripti sunt : ideo utrorumque mentio facta est, tam eorum qui vere patres, quam illorum qui quasi paires fuerunt. Ita fit, ut neutrum Evange- liorum falsum sit ; cum alterum naturam, alterum legem in majoribus enumerandis sequatur. Nam famili: quae cum a Salomone, tum ἃ Nathan dedu- cuntur, adeo inter se permist:e sunt, partim repaà- ratione nominis eorum qui sine proie decessissent, partim secundis nuptiis, partim etiam seminis su-

JULI AFRICANI

o6 A ἠριθμεῖτο f] φύσει, ἢ νόμῳ * φύσει μὲν, γνησίου σπέρ- μᾶτος διαδοχῇ * νόμῳ δὲ, ἑτέρου παιδοποιουμένου εἰς

ἐλπὶς ἀναστάσεως σαφὴς, τὴν μέλλουσαν

λειπτον μένῃ τὸ ὄνομα τοῦ μετηλλαχότος. Ἐπεὶ γενεαλογίᾳ ταύτῃ ἐμφερόμενοι, οἱ μὲν διε- ντο, παῖς ρα γνησίως " οἱ δὲ ἑτέροις μὲν νήθησαν, ἑτέροις 0E προσετέθησαν χλήσει" ἀμ- ρων γέγονεν d μνήμη, χαὶ τῶν γεγεννηχότων,

οὖν οἱ τῇ

πατε

D

«Ow ὡς γεγεννηχότῶν. Οὕτως οὐδέτερον τῶν δεται, xa φύσιν ἀριθμοῦν xal νόμον *

ποῦ Σολομῶντος, xoi τὸ ἀπὸ τοῦ Ναθὰν, ἀναστάσεσιν ἀτέχνων (0), χαὶ δευτερογαμίαις καὶ ἀναστάσεσι

B σπερμάτων (7), ὡς διχαίως τοὺς αὐτοὺς ἄλλοτε ἄλ- λων νομίζεσθαι: (8), τῶν μὲν δοχούντων πατέρων,

τῶν ὃὲ ὑπαρχόντων ὡς ἀμφοτέρας τὰς διηγήσεις ἀληθεῖς οὔσας, ἐπὶ τὸν Ἰωσὴφ πολυπλόχως μὲν, ἀλλ᾽ ἀχριθῶς κατελθεῖν.

scitalione, ut iidem homines diversos patres habuisse mcrito credantur; hos quidem fictitios, illos vero naturales. Quo fit, ut Evangelii utriusque narratio absolute verissima, vario quidem linearum con-

lextu, sed accurate ad. Josephum usque descendat. IM, Verum ut id quod diximus, clarius fiat, utrius- que stirpis seriem proponemus. Igitur si a Davide

(9) EvvezAdzn γὰρ à AAiAoc τὰ γένη. Tta qui- cem ex codice Mediczo edidit Rob. Stephanus. In Regio exemplari prius seriptum | erat. ἐπεπλάχη. Postea vero emendatum est paulo recentiore manu, συνεπεπλάχη. Priorem illam lectionem. ἐπεπλάχη retinuit. Nicephorus, et Joannes Damascenus in oratione 5. de Nativitate B. Marie, Codex autem Maz. et Fuk. seriptuut habent! συνεπεπλάχει, vel, quod idem est, συνεπεπλάχκη. Atque ita legisse vi- detur Rufinus : sic enim vertit : Reconjunctum nam- que est sibi invicem. genus, et illud per Sulomonem, ct illud quod per. Nathan. deducitur, etc. Ubi. vides Rulinum duas illas propositiones verbi. συνεπεπλά- xr totidem Latinis exprimere voluisse. In vulgatis quidem Rulini editionibus legitur,conjunctum namque est sibi invicem genus, ctc. Verum in. duobus manu- scriptis codicibus, aitero bibliothecae legiz, altero Parisiensis Ecclesie, et in vetustissimis editionibus legitur reconjunctum, Nec tamen probare possum interpretalionem. Rulini. Nam reconjungi quidein dicuntur du:e. familie, quie eum ex eadem gente orte sint, muluis postea connubiis inter se rejuu- guntur. Sed in hoc loco longe alia Africani mens est. Non enim dicit Africanus, Nathanaos ac Salo- monios, qui ex eadem gente Davidica originem ducebant, mutuis inter se connubiis postea rejun- €tos fuisse. Verum hioc dicit, generatioues illas, tum qui a Nathane, tum. quie ἃ Salomone ducuntur, implexas esse atque intricatas, ob secundas scilicet nuptias viduarum, et seminum suscitationes, quiae in multis generationum illarum gradibus occurrunt. Proinde prapositio illa ἐπί in. verbo συνεπεπλάχη, non exponenda erat per re; ui fecit Rutinus, sed potius per przpositionem super. Ad verbum, συνε- λάχῃ, superimplexum est.

(6) ᾿Αγαστάσεσιν ἀτέχγων. Vir doctissimus Joannes Langus qui Nicephorum Latine interpreta- Quis est, hunc locum ita vertit : Implicata enim inter se sunt genera, et quod a Salomone, et quod a. Na- than. descendit, representatione eorum qui liberos non creassent, secundisque nupliis, ac resuscitatione seminum. Kulinus vero liberius quidem, sed non 5116 elegantia ita vertit : Reconjunctum namque sibi 654 invicem genus, οὐ illud quod per. Salomonem, et

T'."Iva. δὲ σαφὲς 7] τὸ λεγόμενον, τὴν ἐπαλλαγὴν τῶν γενῶν (9) διηγήσομαι. ᾿Απὸ τοῦ Aa615 διὰ Σολομῶνος

illud quod per Natikun deducitur, per legales substi- Litiones, qug fiebant his qui sine liberis decedebaut, et per secundas nihilominus nuptias, quibus unus atque idem aliis parentibus progenitus, aliorum esse filius videbatur. Omisit Rufinus verba illa Africani xai ἀναστάσεσι σπερμάτων, qui certe superflua videntur. Cum enim jain antea dixerit ἀναστάσεσιν ἀτέχνων rejunetas fuisse familias, quid opus est addere ἀναστάσεσιν σπερμάτων, quod unum idem- que est, teste Africano in hae ipsa ad Aristidem epistola? Damascenus quoque in orat. 5 de Nativi- tate. D. Marie omisit hiec verba. Cieterum. obsceu- rum est, quod hie ait Afrieanus, reparatione scilicet Seminis eorum qui sine liberis decessisent, misceri solitas esse familias. Nam quoties frater. eodem patre natus relietam fratris sui ia conjugium duce- bat, nulla erat agnationis mutatio, Sed si forte fra- ler uterinus viduam fratris sui uxorem duceret, tune aliqua. familiarum. permistio nasci poterat. ltaque merito addidit Mricanus, za δευτερογαμίαις. Hiec enim. precipua fuit eausa permistionis fami- liarum, quotues mulier susceplis jam liberis ex priore matrimonio, ad secundas nuptias transvola- bat, et filios ex posteriore etiam viro pariebat. Quo D facto, filium ex priore matrimonio natum, uxorem duxisse et improlem postea obiisse fingamus. 1 unc si frater illius uterinus viduam in conjugium duxe- ril, el ex ea liberos sustulerit, in persona liberorum erit aliqua familiarum confusio; ita ut natura qui- dem hujus, lege autem illius filii dicantur.

(Y) Kal ἀναστάσεσι σπερμάτων. Apud Nicepho- rum legitur ἀναστάσει atque ita iu codice Regio prius seriptum fuerat : postea vero emendatuni est alia manu, ἀναστάσεσι. Verum Nicephori lectio ma- gis placet, cum paulo ante positum sit ἀναστάσεσι.

(8) "AJ.Aoce ἄλλων γομίζεσθαι. Mec est. scri- ptura Regii codicis, quam Nicephorus etiam contir- mat. Nostri tamen codices Med., Maz. et Εἰ, scri- ptum habent ἄλλοτε ἄλλως.

(9) Τὴν» àxoAovO0iar cor γεγῶν. Hxc est scri- ptura codicis Regii, quem secutus est. Stephanus. Nee aliter legisse videtur Rulinus, qui sic vertit z ipsas generationum consequentias enarrabimus. heli- qui làrien codices Maz., Med., Fuk. ae Savilii prz-

51 EPISTOLA AD ARISTIDEM. 53

τὰς γενεὰς χαταριθμουμένοις, τρίτος ἀπὸ τέλους A per Salomonem generationes cum Matteo. nume-

εὑρίσχεται Ματθὰν, ὃς ἐγέννησε τὸν Ἰαχὼῤ τοῦ Ἰωσὴφ τὸν πατέρα " ἀπὸ δὲ Νάθαν τοῦ Δαθὶδ xax Λουχᾶν, ὁμοίως τρίτος ἀπὸ τέλους Μελχὶ, οὗ υἱὸς ὁ Ἡλι ὁ τοῦ "HAL (10), τοῦ MeAzL. Σχοποῦ τοίνυν ἡμῖν»

ἀποδειχτέον πῶς ἑχάτερος αὐτοῦ πατὴρ

Ἰωσὴφ πατήο᾽ Ἰωσὴφ γὰρ υἱὸς

ειμένου τοῦ

ἱστορεῖται, ὅ τε Ἰαχὼθ ἀπὸ Σολομῶνος, xxi Ἡλὶ ὁ ἀπὸ τοῦ Νάθαν ἑχάτερος χατάγοντες τὸ γένος" ὅπως τε πρότερον οὗτοι δὴ ὅ τε Ἰαχὼθ xaX IY δύο ἀδελφοί " χαὶ σπτρός θὰν χαὶ Μελχὶ δια ἀναφαίνοντα: ποι. Καὶ δὴ οὖν ὅ τε Ματθὰν χαὶ

γξ, πῶς oi τούτων πατέρες Ματ- φόρων ὄντες γενῶν, τοῦ Ἰωσὴφ

Μελχὶ ἐν μέρει τὴν αὐτὴν ἀγαγόμενοι γυναῖχα, ὁμο- μητρίους ἀδελφοὺς ἐπαιδοποιήσαντο " τοῦ νόμου μὴ χωλύοντος χηρεύουσαν (11), ἥτο!: ἀπολελυμένην, ἣ xai τελευτήσαντος τοῦ ἀνδρὸς, ἄλλῳ γαμεῖσθαι" Ex Ἐσθᾶ, τοῦτο γὰρ χαλεῖσθα: τὴν γυναῖχα οται, πρῶτος Ματθὰν, ὁ ἀπὸ τοῦ Σολομῶνος

3 $2 "o Ὁ e» OO. e»

κατάγων τὸ γένος, τὸν Ἰαχὼδ γεννᾷ " χαὶ τελευ- τήσαντος τοῦ Ματθὰν, Μελχὶ ὁ ἐπὶ τὸν Νάθαν χατὰ

hi

Yivog ἀναφερόμενος, χηρεύουσαν Ex μὲν τῆς αὐτῆς φυλῆς, ἐξ ἄλλου ὃς γένους ὧν, ὡς προείπομεν, ἀγα- γόμενος αὐτὴν, ἔσχεν υἱὸν τὸν "HAE οὕτω δὴ διαφό- pow δύο γενῶν (12) εὑρήσομεν τόν τε Ἰαχὼδ xa τὸν Ἡλὶ ὁμομητρίους ἀδελφούς. Ὧν ὁ ἕτερος ευτήσαντος Ἡλὶ,

Ἰαχὼθ ἀτέχνου τοῦ ἀδελφοῦ τε

«tM γυναῖχα παραλαδὼν, ἐγέννησεν ἐξ αὐτῆς τρίτον πὸν Ἰωσήφ χατὰ φύσιν μὲν ἑαυτῷ, xa κατὰ λόγον.

Διὸ xo γέγραπται * Ἰακὼδ δὲ ἐγέννησε τὸν ᾿Ιωσήφ.

ξείνῳ γὰρ ὁ "Ix-

Κατὰ νόμον ὃὲ τοῦ Ἡλὶ υἱὸς ἣν" & χὼδ ἀδελφὸς ὧν, ἀνέστησε σπέρμα. Διόπερ οὐχ ἀχυρωθήσετα: xol d$ κατ᾽ αὐτὸν γενεαλογία, ἣν Ματ- θαΐος μὲν ὁ εὐαγγελιστὴς ἐξαριθμούμενος, ᾿Ιακὼδ δὲ, φησὶν, ἐγέννησε τὸν Ἰωσήφ. Ὃ δὲ Λουχᾶς ἀνά- παλιν * óc ἦν υἱὸς, ὡς ἐμονίζετο (καὶ γὰρ χαὶ τοῦτο προστίθησι.) τοῦ ᾿Ιωσὴς, τοῦ 'H.A, cov Με.ϊχί. Τὴν

γὰρ χατὰ νόμον γένεσιν (15), ἐπισημότερον οὐχ ἦν

* Luc. nr, 95, 94. * Matth. 1, 16.

ferunt τὴν ἐπαλλαγὴν τῶν γενῶν. Quam quidem le- ctionem etiam ad latus codicis Resii ascriptam iuveni, Nicephorus autem habet, ἐναλλαγῆν, id est commutationem. Et Christophorsonus quidem vul- galam a Rob. Stephano lectionem secutus est. ἔσο vero alteram lectionem amplexus sum, quippe quam plures et meliores codices exhiberent. Deinde Alricanus hoc loco nequaquam recenset seriem utriusque generationis. Neque enim progreditur ultra Matthan et Melehi. Sed. tantum exponit ἐπαλ- λαγῆν, id est commistionem, seu complicationem duarum familiarum in genealogia Christi. Apud Da- mascenum in oratione citata legitur. τὴν ἐπιπλοχὴν τῶν γενῶν, quod eamdem vim habet.

(10) Ἰωσὴφ γὰρ υἱὸς 'HAL, τοῦ Με.1χί. In textu hodierno Luc. ni, 25. 24 : Ἰωσὴφ cov Ἡλὶ, τοῦ Ματθὰτ, τοῦ Λευὶ, τοῦ Μελχί. Vulg. : Joseph, qui fuit. Heli, qui [uit Mathat, qui fuit. Levi, qui [uit Melchi. Ad. quem locum Bernardus Lamy in Harmon. pag. 98, hoc habet. : « Duo illi, Levi ct Mathat, dicuntur inserti. a librariis. Divus lren:eus lib. nr Adversus haereses, cap. 52, non agnoscit in genealogia Domini secundum Lucam ultra septua- £mta duas generationes. Nunc septuaginta et sex numerantur, Ita aliqu: ex his generationibus addi-

raveris, tertius a. fine reperietur Matthau, qui genuit Jacob patrem Josephi. Quod si cum Luca a Nathan Davidis filio numeres, tertius itidem a. fine reperie- tur Melehi, eujus filius fuit Heli pater Josephi. Sic enim ait: Joseph, qui fuit. Heli, qui. [uit Melchi *. Cum igitur velut scopus nobis propositus sit Jose- phus, explicandum nobis est, quomodo uterque pa- ler iilius esse dicatur, tam Jacob qui ex Salomone, quam ΠΟΙ qui ex Nathan originem ducit; ac prze- terea, quomodo isti duo, Jacob et Heli, frawes fue- rint ; deinde vero, qua ratione horum patres Mat- than. et Melchi, diverso genere prognati, avi Jose- phi fuisse probentur. Matthan. et Melchi cum eam- dem uxorem alter post alterum habuissent, liberos ex ea, qui uterini fratres erant, susceperunt : quippe lex minime velabat, ne mulier vidua, seu repu diata, seu viro ipsius mortuo, alteri. nuberet. Igi- tur ex Estha (hoc enim mulieris nomen fuisse acce- pimus) primus Matthan qui a Salomone genus du- σθαι, Jacobum filium sustulit. Pest Matthanis au- lem. interitum, Melchi qui ad. Nathanem originem referebat, cum ex eadem tribu sed diversa familia editus esset, uL antea diximus, uxorem eam sorti- tus, Heli filium suscepit. Hoc modo Jacob et Heli, licet diverso genere prognatos, uterinos fratres re- periemus. Quorum alter, Jacob scilicet, eum frater ipsius Heli sine liberis decessisset, viduam ejus conjugem sibi accipiens, tertium ex ea Josephum genuit, naturali quidem ratione filiuzi suu'n. Unde eliam scriptum est : Jacob autem genuit. Joseph ὃ. Sed secundum legem filius erat. Heli, quippe cum ejus semen Jacobus frater suscitavisset. Proinde nec generis per eum deducta series, vana ae futilis de- prehendetur : quam. Matthieus. quidem. recensens, Jacob, inquit, genuit Joseph. Lucas vero econtrario afiliis ad parentes ascendens: Jesus, inquit, qui erat, ut putabatur ( hoc enim diserte addit), filius

εἰ essent : saltem Levi et Mathat cum Cainan, quem viri docti insertum volunt comm. 356 inter Arphaxad et. Sale. » Et paulo post pag. 51 : « Non mirandum est, inquit, si Africanus inter Melchi et Heli duas reticeat. generationes, nempe δου et Mathat : eteniii nondum insertze fuerant in codicem sacrum, ea qua. seriptor ille antiquissimus vivebat ielate, » Hactenus vir doctus. Qua de re sub finem liujus capitis adnotat. nonnulla in eamdem senten- liam cl. Valesius.

(M) Χηρεύουσαν γυναῖκα. Moc loco. Africanus tw promiscue dixit. tà de mulieribus repu- diatis, quam de iis quarum viri fato functi sunt.

(12) Διαφόρων δύο γενῶν. Voc loco γένος sumi- tur pro familia. Gens enim dividitur in. familias, Sie gens Cornelia, verbi gratia, in. plures erat di- visa familias, puta Scipionum, Sullarum, Lentulo- rum; qui omnes ex diversa quidem familia, sed ex uia eademque erant gente; ac proinde gentiles di- cebantur. Eodem modo Matthan et. Melehi ex di- versa erant familia; ambo tamen ex eadem genta Davidica, qu:e in. duas familias erat divisa, Salo- moniorum scilicet et Nathanzeorum.

(13) Τὴν γὰρ κατὰ γόμον γένεσιν. Hie vero ni- mium argutari videlur Africanus. Cun, enim Lucas

59

JULII AFRICANI

60

Joseph, qui fuit Heli, qui fuit Melchi*. Neque enim A ἐξειπεῖν. Καὶ τὸ ἐγέγγησεν' ἐπὶ τῆς τοιᾶσδε παιδο-

poterat disertius exprimi fictitia illa generandi ra- tio, quie ex lege profecta est. Ideo in liujusmodi li- berorum generatione, verbum illud, genuit, ad finem

ποίας ἄχρι τέλους ἐσιώπησε, τὴν ἀναφορὰν ποιησά- μενος ἕως τοῦ ᾿Αδὰμ xoi τοῦ Θεοῦ (14) χατ᾽ ἀνά- λυσιν.

usque reticuit, cum ad ipsum usque Adamum, qui fuit Dei, gradatim. ascendendo, totius generis seriem

perduxisset.

IV. Neque vero id certa ratione destitutum, aut temere contictum "est. Cognati enim Servatoris no- stri, sive ad ostendendam generis sui nobilitatem, sive uL simpliciter rem docerent, veraci utique ser- mone hae nobis tradiderunt : latrones scilicet Idu- m:eos, cum Ascaloni Palwstinz civitati supervenis- sent, ex delubro quodam Apollinis quod ad ipsos urbis muros positum erat, Antipatrum Ilerodis cu- jusd»m hieroduli filium simul cum reliqua sacra prida captivum duxisse, Cum vero pro redemptione filii minister templi pretium. solvere non valeret, Antipater. Idum:eorum more institutoque educatus, postmodum Hyrcani summi Judzovum pontificis amieus effectus est. Mox legatus ad Pompeium mis- sus ab Hyreano, cum ei regnum quod Aristobulus maxima ex parte occupaverat, liberum restituisset, ad summam felicitatem pervenit, eurator Palestina promotus. Tandem ab iis qui felicitati ejus invide- bant per insidias interfectus, Herodem filium suc- cessorem reliquit, cui postea Antonius et Augustus ex senatusconsulto regnum Judz:e adjudicarunt. liujus flerodis filius fuit Herodes, aliique tetrarchze. Et liec quidem gentilium etiam histori: eum Judaica

V. Citerum cum ad id usque temporis in tabu- lariis publieis deseript:e essent origines tam. fami-

* Luc:11,95; 94. de Christo dixerit, ὡς ἐνομίζετο υἱὸς Ἰωσὴφ τοῦ 'HÓY τοῦ Μελχί, etc., Africanus voces illas ὡς £vo- μίζετο referri. vult non. solum ad illa verba υἱὸς Ἰωσήφ, sed etiam ad illa qu:e sequuntur, τοῦ "Ht, Quod etsi acutum videtur, est tamen ineptum at- que insulsuimn. Nam si Lucas evangelista his vocibus ὡς ἐνομίζετο, legalem illam generationem seu ado- ptionem intellisit, ut. vult. Africanus, sequeretur Christum filium fuisse Josephi per adoptionem le- galem, eodem plane modo quo Josephus filius fuit Heli. Ita dicendum esset, Mariam post mortem Jo- sephi nupsisse ejus fratri, atque ex eo Christum pe- perisse. quod impium est οὐ absurdum. Id tamen necessario sequitur ex verbis Africani. Proterea si voces illie, ὡς ἐνομίζετο. extenduntur ad ea verba τοῦ Ἣλί, eadem ratione extendi etiam. poterunt ad omnes generationum gradus qui sequuntur.

C

Δ΄. Οὐδὲ μὴν ᾿ἀναπόδειχτον ἣ ἐσχεδιασμένον ἐστὶ τοῦτο" ποῦ γοῦν Σωτῆρος οἱ χατὰ σάρχα συγγενεῖς, ,

εἴτ᾽ οὖν φανητιῶντες, εἴθ᾽ ἁπλῶς ἐχδιδάσχοντες,

πάντως δὲ ἀληθεύοντες, παρέδοσαν xai ταῦτα " ὡς Ἰδουμαῖοι λῃσταὶ ᾿Ασχάλων: πόλει τῆς Παλαιστίνης ἐπελθόντες, ἐξ εἰδωλείου ᾿Απόλλωνος, ὃ πρὸς τοῖς τείχεσιν ἵδρυτο, ᾿Αντίπατρον Ἡρώδου τινὸς (15) ἱε- ροδούλου παῖδα, πρὸς τοῖς ἄλλοις σύλοις αἰχμάλωτον ἀπῆγον *

τῷ δὲ λύτρῳ ὑπὲρ τοῦ υἱοῦ χαταθέσθαι μὴ δύνασθαι "

τὸν ἱερέα (16), ὁ ᾿Αντίπατρος τοῖς τῶν IY ,

Ἰδουμαίων ἔθεσιν ἐντραφεὶς, ὕστερον "Y oxavi φι- λιοῦται (11) τῷ τῆς Ἰουδαίας ἀρχιερεῖ. Ἐξρεσθεύσας δὲ πρὸς Πομπήϊον ὑπὲρ τοῦ Ὑρχανοῦ, xo τὴν βασι- λείαν ἐλευθερώσας αὐτῷ ὑπὸ ᾿Αριστοδούλου τοῦ ἀδελφοῦ περιχοπτομένην, αὐτὸς ηὐτύχησεν ἐπιμελη- τὴς τῆς Παλαιστίνης χρηματίσαι (18). Διαδέχεται δὲ τὸν ᾿Αντίπατρον φθόνῳ τῆς πολλῆς εὐτυχίας δολο- φονηθέντα, ὁ υἱὸς Ἡρώδης " ὃς ὕστερον ὑπ᾽ ᾿Αντω- νίου xal τοῦ Σεθαστοῦ, συγχλήτου δόγματι τῶν "Iou- δαίων ἐχρίθη βασιλεύειν " οὗ παῖδες, Ἡρώδης οἵ τ᾽ ἄλλοι τετράρχαι. Ταῦτα μὲν δὴ χοινὰ xal ταῖς Ἑλ- λήνων ἱστορίαις. communia sunt.

Ε΄. ᾿Αναγράπτων δὲ εἰς τότε ἐν τοῖς ἀρχείοις ὄντων τῶν Ἑθραϊχῶν γενῶν, καὶ τῶν ἄχρι προσηλύτων (19)

Rufinus, ut ex versione ejus apparet.

(15) ᾿Αντέπατρον" Ἡρώδου ztréc. Hxc. narratio prorsus fabulosa est et commentitia. Nam An- tipater patrem. habuit non. Herodem hierodulum templi Apollinis, sed Antipatrum ldumzum, ut scribit Josephus in lib. xiv, cap. 2. Quem. Antipa- trum Alexander Judzorum rex prifectum. totius Idum:e: constituit. Primusque hie Antipater auctor fuisse videtur hujus potentiz,, ad. quam posteri ip- sius postea pervenerunt, Nam et przefecturam ]du- mue gessit, Alexandro et Alexandra regnantibus ; et hospitio atque amicitia cum Ascalonitis et Gazieis el. Arabibus inita, maximas 510] opes comparavil.

(16) Τὸν" ἱερέα. Wmproprie sacerdotem vocat, qui erat hierodulus. Longe enim hac inter se dilferunt, ut supra notavi. Fieri tamen. potuit, uL idem esset sacerdos et hierodulus; pula si hec erat. conditio

Nulla enim ratio est, cur jn. secundo gradu sub- D sacerdotii, ut non. nisi exuta libertate sacerdotes

audiantur potius quam in reliquis lineis. Hoc igi- lur primo improbandum est in explicatione Africani. Secundo loco. notandum est, quod ait in genera- tione illa Christi quam refert Lucas, tertium. esse Melchi : atqui in Evangelio Luce tertius nominatur Matbat, avus scilicet Josephi ; Melchi vero quintus, abavus scilicet Josephi. Itaque aut Africanum. me- inoria lapsum esse dicendui est: aut certe in codice Evangelii quo usus est. Africanus, Melehi scriptum fuisse pro Mathat : quie est conjectura Bedie in caput i Lucz. Ceite Gregorius. Nazianzenus iu carmine δ de. Christi genealogia, Africanum se- quens, Melehi pro Matliat posuit ; et Ambrosius in lib. 11 Commentariorum in Lucam.

(14) Ἕως zov ᾿Αδὰμ τοῦ Θεοῦ. Nostri codices Maz. ac Med. cum Fuk. ac Savil. particulam intei- serunt lioc roodo, £c τοῦ ᾿Αδὰμ, xax τοῦ Θεοῦ, quod quidem mihi videtur eleganüus. Atque ita legit

caperentur.

(17) "rpxavQ guliovcat. Moc quoque in loco no- stri codices Revzius, Mazarinus, Mediceus ac Fuke- uanus constantetc scriptum habent. φιλιοῦται. Quam scipturam nescio cur Robertus Stephanus repu- diaviL : φιλοῦται enim dicitur, ut ἐχθροῦται.

(18) Ἐπιμελητὴς τῆς Παιιαιστίνης προκόψας. Antipater Herodis pareus, sub Hyrcano Judaeorum rege procurationem) tolius regni gessit, et negotia lam civilia quam militaria administravit. ltaque ἐπιμελητὴς τῆς Ἰουδαίας et ἐπίτροπος vocatur a Jo- sepho in dieto lib. Porro codex Med. et Savil. y9n-

ατίσας scriptum habent, non προχόψας. ln Maz. autem et Fuk. legitur χρηματίσαι. Quam scripturain contirmat Nicephorus. Sic enim habet cap. 9 libri i, ηὐτύχησεν οὗτος ἐπιμελητὴς τῆς Παλαιστίνης γενέ- σθαι. Eleganter Graeci dicunt εὐτυχεῖν τὸ γενέσθαι,

(19) Τῶν ἄχρι προσηλύτων Mirum est iu codi-

61

ἀναφερομένων, ὡς ᾿Αχιὼρ τοῦ ᾿Αμμανίτου, xat 'Pou0 τῆς Μωαθίτιδος, τῶν τε ἀπ᾽ Αἰγύπτου συνεκπεσόν- των ἐπιμίχτων, Ἡρώδης, οὐδέν τι συμθαλλομένου ποῦ τῶν Ἰσραηλιτῶν γένους αὐτῷ, χαὶ τῷ συνειδότι «ἧς δυσγενείας χρουόμενος, ἀναγραφὰς (20) τῶν uad

νεῖσθαι, τῷ μηδὲ ἄλλον

φῆς τὸ γένος ἀνάγειν ἐπ à λύτους (21),

ἐνέπρησεν αὐτῶν τὰς οἰόμενος εὐγενὴς ἀναφα-

εἰν ἐχ δημοσίου συγγρα-

τοὺς πατριάρχας, ἣ προση- τούς τε χαλουμένους γειώρας (22) τοὺς be

ἐπιμίχτους. Ὀλίγοι δὴ τῶν ἐπιμελῶν,, ἰδιοτιχὰς ἑαυτοῖς ἀπογραφὰς, ἣ μνημονεύσαντες τῶν ὀνομά-

των, ἣ ἄλλως ἔχοντες ἐξ à ἀντιράφων, ἐναθρύνονται

σωζομένης τῇ μνήμη τῆς εὐγενείας " ὧν ἐτύγχανον οἱ

προειρημένοι δεσπόσυγοι καλούμενοι, διὰ τὴν πρὸς σωτήριον γένος συνάφειαν᾽ ἀπό πὲ Ναξάρων χαὶ Κω- ya6X (24) χωμῶν Ἰουδαϊχῶν τῇ λοιπῇ γῇ ἐπιφοιτή-

σαντε

$5 xa τὴν προειρημένην Yevs αλογίαν 95) ἔχ τε ἱ

τῆς βίθλου τῶν Ἡμερῶν (30) εἰς ὅσον ἐξιχνοῦντο γγησά οὖν οὕτως, εἴτ᾽ ἄλλω φεστέραν ἐξήγησιν οὐχ ἂν ἔχοι τις ἄλλος

Τ Exod. xir, 19.

Savil. seribi τῶν quis posset, le-

cibus nostris Maz., Med., Fuk. ae ἀρχιπροσηλύτων. Unde conjicere

gendum esse τῶν ἀχρι τῶν ἀρχιπροσηλύτων, etc., ut ἀρχιπροσήλυτοι sint principes, et quasi patriarche proselytorum τ eujusmodi fuit Achior Ammanites, et conven: illi qui Israelitis ex Egypto egredienti- bus sese adjunxerunt. Qui quidem interpretatio mihi certe non displicet. In codice Regio scriptum est, ut in editis, ἄχρι moon ME RPHOUS quo- que vulzatam lectionem. tuetur, Paulo ante nostri codices Maz., Med. ae Fuk. scriptum habent εἰς τὸ τότε, cum articulo przepositi vo.

(20) "Eréxpneer αὐτῶγ' τὰς dvaypagác. Hane etiam narrationem parum certam existimo. Nam Jo- sephus in libro de vita sua originem ert antiquita- tem stirpis suz& commemorans, ex publicis archivis eam repetit. lzitur. restabant adhuc τοῖα! Josephi publica tabularia, in quibus Judaicarum lamiliarum orizines continebantur. Ae proinde falsum est, He- rodem ea combussisse. Porro h:ee tabularia. erant in templo Jerosolymitano sub custodia scribarum, ut equidem existimo. Itaque optime Rufinus verba Africani ita vertit : Omnes. Hebraeorum generationes descripta in archivis templi secretioribus habebantur.

(21) Ἢ zpocnA)zovc. Mallem scribere ἀρχι- προσηλύτους, uL supra. Neque enim de novitiis ac recentibus proselytis hie loquitur Africanus, sed de nobilissimis quibusque et antiquissimis, quorum nomen in sacris libris commemoratum est ; cujus- modi fuit Achior, de quo in libro Judith szepe fit mentio. Quippe hoe loco agit Africanus de nobi- litate, cujus pracipuuni. insigne est antiquitas ge- neris. Ait enim, Herodem origines familiarum ideo concremasse , ne quis ex publicis monumentis pro- bare posset. se ab ipsis patriarchis aut a proselytis originem generis sui ducere. Quod si novellos pro- selytos intelligamus, perit omnis hujus locisententia ; cum Herodis :etate innumerabiles essent in Judza, qui genus suum ad novellos proselytos referrent, utpote avo nati proselyto ; qui profecto archivorumi sullrazio opus non habebant, ut se ex. proselytis oriundos esse approbarent. Huc accedit, quod ex proselylis originem. ducere, ignobile potius quam splendidum apud Judios habebatur , exceplis, ut dixi, antiquis illis proselytis , quorum fides ac re- ligio sacris Litteris nobilitala est.

"(83) Τούς τε καιουμέγους γειώρας. Id. verbum legitur in cap. xit, 19, Exodi, ubi Deus Moysi in JEgypto adhuc consistenti loquitur his verbis : Πᾶς

EPISTOLA AD ARISTIDEM. "

62

A liarum. Hebraicarum, quam eorum qui ad prosely- los, id est advenas, genus suum referebant, verbi gratia ad Achior Ammanitem et ad Ruth Moabitidem, eosque qui ex /Egypto simul cum Israelitis egressi per matrimonia cum ipsis permisti fuerant ; Herodes, priscasillas Israelitarum familias nihil ad se pertinere intellirens, ignobilitatis suz:e conscientia stimulatus, omnia illa veterum. familiarum monumenta concre- mavit : ratus, setum demum nobilem visum iri, cum nemo esset, qui ex publicis monumentis originem ge- neris sui vel ad patriarchas, vel ad proselytos, vel ad permistos Israelitis. peregrinos, qui γειῶραι dicun- Lur 7, posset. referre. diosi privatos stirpis suze commentarios , vel quoc nomina ipsa memoriter callerent, vel ex descriptos penes se habentes, in. primis gloriaban-

Pauci tamen antiquitatis stu- archivis

Qur , quod avite nobilitatis memoriam conservas- sent. Ex quorum numero erant hi de quibus supra dixi, ob propinquitatem generis qua Servatori no- stro juncti erant, δεσπόσυνοι appellati. Qui e Naza-

ὃς ἂν φάγῃ ζυμωτὸν, ἐξολοθρευθήσεται ἡ Ψυχὴ ἐχείνη Ex συναγωγῆς Ἰσραὴλ ἐν τε τοῖς γειώραις, χαὶ αὐτόχθοσι τῆς γῆς. Africanus γειώρας interpreta- lur τοὺς ἀπ᾽ Αἰγύπτου συνεχπεσόντας ἐπιμίχτους. ld est convenas, qui ex /Egypto simul cum Israelitis egressi fuerant. "Duplex enim hominum genus ludieis ab AEgypto egredientibus sese adjunxit. Alterum AEgyptiorum indigenarum , quos Moyses αὐτόχθο- νας vocat; alterum convenarum, id est promiscud multitudinis , qui γειῶραι dicebantur. Hesychius, γέωρες, γεωφύλαχες, μέτοιχοι, πάροιχοι. Georve ergo apud Ae vptios dicebantur homines extranei , qui terram colendam acceperant sub certa pensione; quales erant in ZEgypto Jud:ei, antequam ewiissent. Eos cum indigenis ZEgypliis confudisse videtur Africanus ; quem tamen refellit Moyses in dicto loco. Utrosque vero, làm georasquam indigenas JEg prios, uno ἐπιμίκτων nomine comprehe ndit sacra Scri- ptura in dicto capite, versu 58, xat ἐπίμικτος πολὺς συνανέθη αὐτοῖς, id est promiseua turba, συμμιγὴς λαός. Origenes tamen libro ni. De. principiis , ἔπι- μίχτ ὧν nomine Aigyptios solos intellexisse vide tur, qui Hebrais permisti ex AEgypto egressi sunt, Σχλη- ρυσμὸν piv TAevys τὸν τοῦ Φαραὼ, διὰ τὴν χαχίαν αὖ του, πειθὼ ὃὲ τὴν τῶν ἐπιμί ίχτων Αἰγυπτίων συν- εξορμησάντων τοῖς Ἑόραίοις. Drusius inlib. u De tri- bus seclis Judeorum, age ins de prose lytis, vocem γει- ὥρα Webraica originis esse dicit, eaquesignilieari pro- selvtum, seu advenam. ldem. scribit Hesychius :

γειώρας, γείτονας ἐξ ἄλλου γένους, χαλουμένους τῷ D ES ΟΣ προσηλύτους.

(25) Γειώρας. Hae voce usus est ante Africanum Justinus M. in Dial. cum Tryphone, cap. cxxir, su- pra tom. 1, pag. 574. Ad quein locum videsis ad- notata.

(24) Ἀπό «e Ναζάρων καὶ Κωχαξά. Cochaba vicus fuit in. Basanitide juxta Decapolim, ut tradit Epiphanius in hzresi Ebion:orum, cap. 2 et 18.

(25) Ti προειρ nuér nv yereaAoyiav. Nicepho- rus habet τὴν προχειμένην * 'et sic in. codice legio prius scriptum luit, sed recentiore manu emenda- luin est προξιρη! μένην.

(20) Εκχ τε τῆς βίδιου τῶν Ἡμερῶν. Per librum Dierum intelligit Atricanus ephemeridas, quas pau- lo ante ἰδιωτιχὰς ἀπογραφὰς appellavit. Plerique enim apud Δα 05. originum suarum studiosi , pri-

vatos generis sui commentarios ex archivis publicis descriptos penes se habebant : quemedinedum apud nos etiamnum a nobilioribus fieri. videmus. Porro

vj

ris et Cochaba Jude vieis in varias regiones di- A ὡς

spersi supradictam generis seriem ex ephemeridum libro quam poterant fidelissime exposuerunt. Sive igitur ita se res habet, sive aliter, planiorem certe interpretationem, meo quidem judicio, aliorumque cile repererit. nobis suflieiat ,

Proinde hoc

JULII AFRICANI

tametsi nullo testimonio fu

64

ἔγωγε νομίζω, πᾶς τε ὃς εὐγνώμων τυγχάνει. Καὶ ἡμῖν αὕτη μελέτω, εἰ xol μὴ ἐμμάρτυρός (27) ἐστι; τῷ μὴ κρείττονα ἣ ἀληθεστέραν ἔχειν εἰπεῖν. Τὸ

μέντοι Εὐαγγέλιον, πάντως ἀλη εύει.

qui aequi rerum :stimatlores esse volent, nemo fa-

tà; quando nec meliorem aliam,

nee veriorem proferre possumus. Cieterum quin vera sit Evangelii narratio, dubitari non potest.

VIE. Matthan ἃ Salomone genus ducens, Jacobum genuit. Mortuo deinde Matthane, Melehi oriundus ex Nathanis stirpe, ex eadem muliere genuit. Heli. Quocirca Jacobus et Heli fratres erant uterini, Heli deinde sine liberis defuncto , Jacobus ei semen su- scilavit, Josepho genito : qui natura quidem Jacobi, lege autem Heli filius fuit. Sic uterque Josephi pa- ter recte dicitur.

τ΄ Ματθὰν ὁ ἀπὸ Σολομῶνος (28), ἐγέννησε τὸν Ἰαχκώθ. Ματθὰν ἀποθανόντος, Μελχὶ ὁ ἀπὸ Νάθαν, £x τῆς αὐτῆς γυναιχὸς, ἐγέννησε τὸν Ἡλί " ὁμομή- : ^e ἫΝ ἄρα ἀδελφοὶ (29) "HOY xa Ἰαχώθ. HX ἀτέχνου ἀποθανόντος, ὁ Ἰαχὼδ ἀνέστησεν αὐτῷ σπέρμα, γεννήσας τὸν Ἰωσὴφ, κατὰ φύσιν μὲν ἑαυ- , χατὰ νόμον δὲ τῷ Ἡλί. Οὕτως ἀμφοτέρων υἱὸς ἣν ὁ Ἰωσήφ.

τριοι

JULII AFRICANI

QUAE SUPERSUNT

EX QUINQUE LIBRIS CHRONOGRAPHLE,

Ad rem sacram et ecclesiasticam potissimum spectantia.

I. Apud Georgium. Syncellum Chronogr. pag. VT edit. Paris. , 44 Venet.

De commentitia /Ezyptiorum. Chald:eorumque Chronologia.

Ajsyptii certe de sux otatis antiquitate jactan-

hoc in loco aliquid deesse apparet ex particula «z , quie in omnibus nostris codicibus, et apud Nicepho- rum habetur. Quare supplenda videntur hiec verba xo ἀπὸ μνήμης ἐς ὅσον ἐξιχνοῦντο. Ita certe legisse vi- detur Rufinus, qui sic. vertit: Ordinem. supradicte generationis. partim memoriter, partim. ettam. ex Dierum libris, in. quantum. erat. possibile, perdo - cebant.,

(21) Εἰ xal μὴ ἐμμάρτυρος. ln. codice Regio et apud Nicephorum leg itur xaX ἁμάρτυρος, "quod ide m est. Ceterum, quanti fac ienda sit hiec evanzelici loci explicatio, patet ex his Africani ver- bis: quippe qui fatetur eam. nullo testimonio ful- ciri veterum. scriplorum. Admitti tamen eam. vult a nobis, eo quod nulla melior afferri possit. Quie cum ita sint, nollem Eusebium in vestibulo /Tistoric su: mentionem hujus rci fecisse. Satius. profecto fuisset ac consultius hanc. Evangeliorum dissonan- tiam silentio involvere, ne lectoribus a fide nostra alienis, cujusmodi tunc temporis erant quamplurimi, occasio subministraretur de Evangeliorum veritate dubitandi. Certe Julianus Augustus in libro conira Christianos hane evangelistarum dissensionem no- bis objicit, teste Hieronymo in. Commentariis in Matthisum. Locus Juliani. exstat apud Cyrillum iu libro octavo contra. Julianum. Auctor. Quaestionum Veteris et Novi Testamenti, cap. 56 , de hac. disso- nantia loquens, Africani opinionem improbat. Sed ipse aliam affert minus probabilem.

(28) Mazüav ὁ ἀπὸ Σοιϊομῶγος. Mira est varie- las aecentus in hoc. nomine. Maz. quidem et Fuk. codex accentum | habent in. antepenullima. Nice- plhorus vero et Fuk, codex penultimam circum -

zi

Περὶ τῆς τῶν Αἰγυπτίων xal Χαλδαίων μυθώδους χρονολογίας. γ

Αἰγύπτιοι μὲν οὖν ἐπὶ τῶν χομπωδέστερον (50) p flectunt. In. Regio ac Med. duplex est accentus, tum in penultima , Qum in antepenultima | syl- laba. Idque in aliis etiam nominibus supradieti co- dices observant, quoties ambiguum est, quonam accentu notanda sint vocabula , ui denotetur in aliis quidem exemplaribus hunc accentum ,in aliis vero illum reperiri. Quincuam uostri codices paulo ante scriptum habent, ἀπὸ τοῦ Δαδὶδ διὰ Σολομῶν- τος τὰς γενεᾶς ἘΕΔΗΝΙ uo Duo. Sic enim omnes nostri codices, excepto legio, qui Σολόμωνος illie liabet.

(29) 'Opcqnizpiot ἄρα d6gAgzot. Τὰ hac concilia- tione quam refert Africanus, duo sunt, quie. nonni- hil diflicultatis habere videntur. Primum enim du- bito, an licuerit. uterino. fratri viduam fratris sui uxorem ducere, et ex ea liberos procreare in no- men ac familiam fratris sui transituros. Lex enim Deuteronomit cap. xxv loquitur. de. fratre, qui ha- bitat in eadem domo , et qui est συγγενής. Quod quidem solis germanis aut consanguineis competit. Nam uterinus- lrater non est ex. eadem domo, ne- que ex eodem genere ; cum genus, presertim apud Judaeos, ex paterna stirpe ducatur. Certe. Africanus diserte testatur. Jacobum et. Heli fratres uterinos coutribules quidem luisse, ex diverso tamen ge- nere, £x διαφόρων δύο γενῶν. Secundo loco. dubitare quis non immerito possit, utrum in generationibus recensendis ratio a Judieis habita sit patrum adopti- vorum. Exemplum habemus illustre in Obed, eujus in genealogia Christi fit mentio. Nam cum Maalon

mortuus χομπωδέστερον

(50) Κομπωδέστ. φλυαροῦντετ. Gosn.,

Leg. χρόνων

ΟΝ

QU.£. SUPERSUNT

EX LIBRI? CHRONOGR. 66

χρόνων περὶ τὰς περιόδους χαὶ μυριάδας ἐτῶν, xx- A tius elocuti , per annorum revolutiones et myriades

τάθεσίν τινα τῶν παρ᾽ αὐτοῖς ἀστρολογουμένων ἐξέ- ϑεντο᾽ ἃς τινὲς τῶν ταῦτα ἀχριθοῦν δοξάντων συ- στέλλοντες, σεληνιαίρυς εἶπον ἐνιαυτοὺς, οὐδὲν ἕλατ-

πον ἐπὶ τὸ μυθῶδες ἀπονενευχότες συμπίπτουσι ταῖς

ὀχτὼ χαὶ ἐννέα χιλιάσιν ἑτῶν, ἃς Αἰγυπτίων οἱ παρὰ

Πλάτωνι ἱερεῖς εἰς Σόλωνα χαταριθμοῦντες οὐχ ἀλη- θεύουσι. Καὶ μετ᾽ ὀλίγα Τὰ γὰρ Φοινίχων τρισμύ- pix. ἔτη, ἣ τὸν τῶν Χαλδαίων λῆρον, τὸ τῶν τεσσαρά- χοντὰα ὀχτὼ μυριάδων, τί δεῖ λέγειν ; Ex τούτων γὰρ Ἰουδαῖοι τὸ ἀνέχαθεν (51), γεγονότες ἀπὸ '"A6paip, ἀρξάμενοι, ἀτυφότερόν τε χαὶ ἀνθρωπίνως μετὰ τοῦ ἀληθοῦς διὰ τοῦ Μωῦσέως πνεύματος διδαχθέντες, ἔχ ἀριθμὸν ἐτῶν ἣν ἐπιφάνειαν τοῦ

πεντάχις χιλίων πενταχοσίων ct

σωτηρίου (53) λόγου τὴν

Καισάρων χηρυσσομένην παραδεδώχασιν,

"οναρχίας τῶν D ἔ ρχιᾶς

prorogatam quamdam seriem ex astrologicis experi- mentis statuerunt : quas quidem ii qui se penitius inspexisse arbitrantur, summatim legentes, fabulis nihilo secius addicti, annos hujusmodi lunares putondos commenti sunt, et confictis octo vel no- vem annorum millenariis, qui? Soloni, velut. au- ctori, ZEgyptiorum sacerdotes apud Platonem quon- dam ascripserunt, a veritate probavere se longe dissitos. Et quibusdam interjectis : A Phoenicibus pariter myriades annorum tres jactatas , Chaldieo- rumque deliria , nee non quadraginta et octo alias myriades, quid memorare necesse est? A Chal- d:eis enim per Abrahamum patrem orti Judi , vero Moysis spiritu. imbuti , qua decet homines ἃ fastu alienos , suique memores , modestia , ex relictis sibi ΠΟΙ ΟΝ ΠῚ monumentis annorum quinquies mil-

lium et quingentorum. numerem usque ad salutaris Verbi adventum. sub Casarum imperio mundo

evulgatum posteris tradiderunt.

V. Ibid., pag.

Ἱερὶ τῶν ἐγρηγόρων. ἄγ- γελο! τοῦ οὐρανοῦ θυγατράσιν ἀνθρώπων συνῆλθον.

Πλήθους ἀνθρώπων γενομένου ἐπὶ τῆς γῆς,

Ἐν ἐνίοις ἀντιγράφοις εὗρον, οἱ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ. Μυ- θεύεται ὃξ, ὡς οἶμαι (55), ἀπὸ τοῦ Σὴθ, ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, οἱ υἱοὶ Θεοῦ προσαγορεύονται, διὰ τοὺς ἀπ᾽ αὐτοῦ γενεαλογουμένους δικαίους τριάρχας, ἄχρι τοῦ Σωτῆρος" τοὺς δ᾽ ἀπὸ Κάϊν ἀν- θρώπους ἐσχηχότας διὰ ἀνόμοιον, ἐπιμιχθέντων αὐτῶν, τὴν ἀγανάχτησιν (25)

τε

χαὶ πα- ἀποχαλεῖν (54) σπορὰν, ὡς οὐδέτι θεῖον πονηρίαν γένους, za διὰ τῆς φύσεως

ποιήσασθαι: τὸν Θεόν. Ei GE ἐπ᾿ ἀγγέλων νοοῖτο ἔχειν τούτους, τοὺς περὶ μαγείας ' ἀριθμῶν (56) χινήσεως, τῶν τὴν γνῶσιν παραδεδωχέναι,

xaX γοητείας, ἔτει δὲ μετεώρων ταῖς γυναιξὶ ἀφ᾽ ὧν ἐποίησαν τοὺς παῖδας τοὺς γίγαντας, δι᾽ οὗὃς τῆς χαχίας ἐπιγενο- μένης, ἔγνω πταχλυσμῷ ἄπιστον.

πᾶν ἀφανίσαν ζώων γένος ὁ Θεὸς ἐν χα-

19 , al. 15. De egregoris.

Aucta super terram hominum multitudine, axn- geli cceli. filiabus hominum commisti sunt. In qui- busdam exemplaribus legi, filii Dei. Indicat, ut reor, Spiritus sanctus à Seth patre Dei filios vocari, ob enatos ex ejus stirpe usque ad Salvatorem justos ct patriarchas ; Cain vero progeniem, ceu nil di- vinum referentem , ob generis pravitatem ac con- fusi» natur: dissimilitudinem , hominum semen appellat ; eisdemque indignationis su: signa Deum inflixisse narrat. At si de angelis sermonem fieri sentiamus , magiis et pr:estigiis deditos aecipi ne- cesse est, qui astrorum et numerorum motum , re- rumque sublimium vel meteororum notitiam mulie- ribus tradiderunt, quorum congressu conceperunt ille gigantes, a quibus scelerum omnium colluvie in universum orbem propagata, perfidum omne viventium genus diluvio perdere Deus decrevit.

Ht. Ibid., pag. 81, al. 65.

᾿Αδὰμ γενόμενος ἐτῶν σλ' γεννᾷ τὸν Σήθ" xol τούτοις ἐπιζήσας ἔτη Ψ' ἀπέθανεν, ἤτοι δεύτερον θάνατον.

Er0 γενόμενος ἐτῶν σε’ ἐγέννητε τὸν Ἐνώς" à Ἀδὰμ τοίνυν μέχρι γενέσεως Ἐνὼς, ἔτη τὰ σύμ- παντα υλε'.

Ἐνὼς ὑπάρχων ἑτῶν pVe' (57) γεννᾷ τὸν Καϊνᾶν.

mortuus fuisset in Moabitide, et Ruth viduam abs- que liberis reliquisset, Booz agnatus Maalonis, pro- ximiore agnato jus suum jpsi concedente, Ruth uxorem accepit, quo semen Maaloni suscitaret. Ex ea tamen genitus Obedus , non Maalonis sed Boozi filius dicitur ab evangelistis, qui Christi prosapiam texuerunt; et in libro, qui inscribitur Ruth. Scio quid responderi possit : Moysem scilicet de fratre duntaxat locutum ; Boozum vero fratrem non fuisse Maalon's, ac proinde legem qua jubebatur ut filius ex fratris vidua susceptus ejus nomine appellaretur, ad Doozum non pertinuisse. Deinde dici potest, Boozum idcirco nominari in generatione Christi, quod illustrior exstitisset quam Maalon.

31) Τὸ árvéxa0. Leg. γεγονότες ἀπὸ 'A6paXp. τὸ ἀνέχαθεν ἀρξάμενοι. GoaR.

Cum esset Adamus annorum 250, genuit Setli ; Qum vero superstes annis 700 luce privatur, hoc est secundam mortem ΟΠ"

Seth annis 205 natus genuit Enos ; ab Adamo itaque usque ad Enos natalem diem numerantur

p anni 455. Enos annorum 190 genuit Cainan.

(32) Εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ σωτηρ. Observa, Christi nataleni diein. ἐπιφάνειαν vocari. Africani testimonio, qui Antonino Meliogabalo imperaute vixit. Ip.

(93) Ὡς οἴμαι. Leg. ὡς οἶμαι, τος, ὅτι οἱ υἱοὶ Θεοῦ ἀπὸ τοῦ Σὴθ Ip.

(54)

Ἀποκαλεῖν. Leg. ἀποχαλεῖ. Ip.

(35) Τὴν ἀγανάκτ. Εἰς ἀγανάχτησιν χινήσασθαι. Ip. Locus manifesie vitiosus. Ep. PaTR.

(56) Ἔτει δὲ àpi0. — Ἐσχοιλωκότας συνιέναι χρὴ, οὺς τῶν ἄστρων χινήσεως XY τῶν μετεώρων τὴν γνῶσιν ταῖς γυναιξὶ παραδεδωχέναι λέγει, ἀφ᾽ ὧν... Ip. (51) "Eco p^sz'. Error librari? est puz', ut lineis superioribus cxz'. Gracis codicibus p^' et oe' lc- gentibus. [p.

$3

Cainan autem annorum 170 genuit Malalecl. A

Malaleel vero annorum 165 genuit Jared.

Jared ztatis 162 genuit Enoch.

Enoch vero annorum 165 genuit Mathusala : an- nisque ducentis superstes cum Deo placuisset, non ulterius visus est.

Mathusala annis 187 natus genuit Lamech.

Lamech annis 188 natus genuit Noe. IV. Ibid., pag.

Universum animantium genus aquis diluvii con- summare decrevit Deus, vicesimum et centesimum annum homines non supevaturos minatus. Nullus porro dubius h:sitet, aut quzstionem anxius mo- veat, spatium hoc vit:e quosdam przetergressos contemplatus. ZEtatis quippe durationisque vite spatium post solos centum annos diluvio instante terminandum, peccatoribus vicesimum jam annum agentibus, in scelerum penam , velut lata senten- tia fuit prefixum. Noe vero ob singularem justitiam sibi gratum arcam construere jussit Deus : eaque absoluta, ingressi sunt in eam ipse Noe et filii, uxor et nurus, et selecte qu:zedam ad generis eo- rum cujusvis conservandi fiduciam animantium primitiz. Imminente porro diluvio annos vibe sex- centos Noe jam attigerat ; aquis vero subsidentibus, in montibus Ararat, quos esse Parthi: novimus , quidam licet Celznis, vel in nigra Phrygia con- tendant exstare (locus uterque mihi de visu notus est), arca eonstitit. Aquarum hzee inundatio anno

n

JULII AFRICANI

6s Καϊνᾶν δὲ

Μαλελεὴλ δὲ &

ρξε' γεννᾷ τὸν Ἱάρεδ.

ν ξθ' γεννᾷ τὸν Ἐνώχ. ὑπάρχων ἑτῶν p&c' γεννᾷ τὸν Μαθου- στήσας τῷ Θεῷ, ἐπιζήσας ἔτη σ’ οὐχ εὑρίσχετο. Μαθουσάλα γενόμενος ἐτῶν ρπη’ Λάμεχ.

(58) ἐγέννησε τὸν

Λάμεχ ὑπάρχων ἐτῶν prm! γεννᾷ τὸν Νῶε.

21, al. 17. De diluvio.

* - D, :

Ἔγνω πᾶν ὁ Θεὸς ἀφανίσαι ζώων γένος ἐν χατα- χλυσμῷ, ἀπειλήσας ρκ' ἔτη οὐχ ὑπερθήσεσϑαι τοὺς ἀνθρώπους. Μηδὲ νομιζέσθω ζήτημα, διὰ τὸ πλείονα

στε

χρόνον τινὰς ὕστερον βιῶναι. Τὸ γὰρ διάστημα τοῦ χρόνου γέγονεν ἑχατὸν ἔτη μέχρ' τοῦ χαταχλυσμοῦ χατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν τῶν τότε: ἦσαν γὰρ clxocac- τεῖς. Τῷ Νῶς διὰ διχαιοσύνην εὐαρεστήσαντι χιδω- τὸν ὑπέθετο χατασχευάσαι Θεός" καὶ γενομένης, εἰσ- Ὦλθον εἰς αὐτὴν, αὐτός τε Νῶε, χαὶ οἱ υἱοὶ, ἡ γυνὴ, xai αἱ νύμφαι, xal ἀπὸ παντὸς ζώου ἀπαρχὴ . εἰς διαμονὴν τοῦ γένους. Ἦν δὲ ἐτῶν ἑξαχοσίων ὁ Νῶε, ὅτε ὁ χαταχλυσμὸς ἐγένετο. Ὡς ὃὲ ἔληξε τὸ ὕδωρ, ἡ χιδωτὸς ἱδρύθη ἐπὶ τὰ ὄρη ᾿λραρὰτ, & τινα ἴσμεν ἐν Παρθίᾳ (59): τινὲς δὲ ἐν Κελαιναῖς τῆς Φρυγίας (40) ὃὲ τὸν τόπον ἑχάτερον. Ἐπεχρά- δὲ ὁ χαταχλυσμὸς ἐνιαυτόν" xal τότε ἐξηράνθη Οἱ δὲ ἐξελθόντες τῆς χιθωτοῦ χατὰ συζυγίας,

b tlvai φασιν" εἶδον δὲ τὴσε ἡ γῇ. ὡς ἔστιν εὑρεῖν, χαὶ οὐχ, ὃν εἰσῆλθον, τρόπον, χατὰ γένη, εὐλογοῦνται πρὸς τοῦ Θεοῦ. Τούτων μὲν οὖν ἕχαστον τῶν διαφερόντων τι σημαίνει.

integro stetit, ac demum exsiceala est terra. Combinata demum mas et femina , prout reperiri con- tisit, non ordine quo juxta genus distincta fuerant ingressa, ex arca prodierunt animantia , qua subinde a Deo prospera benedictionum accessione cumulantur : et. eorum quidem , quz nobis condu-

cunt , nonnihil ista significant.

V. IDbid., pag.

Ingruente diluvio 600 annorum erat Noe. Ab Adamo igitur versus Noe et diluvium numerantur auni 2262.

VI. [bid., pag.

Post diluvium Sem genuit Arphaxad. C

Arphaxad annis 155 matus genuit Sala , anno 2591.

Sala annis 450 naws genuit Heber, anno 9521.

fleber annis 154 matus, anno 2661, genuit Phalec, sic vocatum , quod ejus ztate divisa fue- rit terra.

Phalec annis 4150 matus genüit Ragau , et su- perstes annis 209 morte sublatus est.

-" μὰ s

(58) Μαθουσάλα ἐτῶν ρπη!. Legendum p ex Svyncelli testimonio suadeo. Scribit enim pag. 16 : Μαθουσάλα γενόμενος ἐχατὸν ἑξήχοντα ἑπτὰ ἑτῶν ἐγέννησε τὸν Λάμεχ, τῷ χιλιαστῷ τετραχοσιοστῷ χοστῷ τετά v τοῦ χόσμου. Τινὰ ὃὲ τῶν ἀντιγράφων: τ óY8onxosz(p ἑθδόμῳ ἔτει αὐτοῦ Μαθουσάλα φέρουσιν τὴν γέννησιν Λάμεχ. Οἷς ὁ ᾿Αφριχανὸς ἀχολουθήσας. GOAR.

(59) "A cura ἴσμεν ἐν Παρθίᾳ. Ymo in Armenia : nisi librarius cunctis auctoribus certior valicine-

5005

85, al. 67. Νῶε ἣν ἐτῶν y! ὅτε ὁ καταχλυσμὸς ἐγένετο. Γίνε- ται τοίνυν ἀπὸ ᾿Αδχμ μέχρι Νῶε xal τοῦ χαταχλυ-

ξαν

86, al. 68.

Μετὰ δὲ τὸν χαταχλυσμὸν Σὴμ ἐγέννησε τὸν 'Ap- φαξάδ. ρφαξὰδ γενόμενος ἐτῶν ρλε' γεννᾷ τὸν Σαλὰ,

Σαλὰ γενόμενος ἑτῶν QM γεννᾷ τὸν Ἑδὲρ, Boxe. Ἑσθὲρ γενόμενος ἑτῶν ρλδ' γεννᾷ τὸν Φαλὲχ, βχξα' * οὕτως ἐπιχληθέντα διὰ τὸν ἐν ἡμέραις αὐτοῦ μερι- σθῆναι τὴν γῆν. AUN Ec, qaod ail - Y Xn Φαλὲχ ἐτῶν pM ἐγέννησε τὸν Ῥαγαῦ, xa ἐπιζή-

σας ἔτη σθ’ ἐτελεύτησεν.

τὰν, Cedrenus ex Georgio

Παρθίᾳ ᾿Λρμενίας" τι δέ φασιν ἐν Κελαιναῖς τῆς ps * * " * ow ἐπὶ Φρυγίας. Syncellus i τοῦ

,

Ρ

"Apapáz, τοῦτ᾽ ἔστι τῆς ᾿Αρμενίας. Tp.

(40) Τινὲς δὲ ἐν Κελαιναῖς τῆς Φρυγίας. Quod Phryzie nigre mons sit Ararat, ex quo Marsyss fluvius emanat, et, Ortelio teste, ex oraculis Sibyl- linis dicatur in eo arca constitisse. Conciliatas de diversis quibus arca resedisse dicitur loeis senten tias lege inter Allatii notas ad Eustathii 49. Ip.

69 QUJE SUPERSUNT EX LIBRIS CHRONOCR, τὸ VIE. Ibid.,pag.,95, al. ἼΔ.

Τῷ γσοζ' ἔτει τοῦ χόσμου ἐπέδη 'A6paXy. τῆς Anno mundi 5277, terram Chananitidem sibi ἐπηγγελμένης Χανανίτιδος γῆς. promissam ingressus est Abraham. VIII. Ibid., pag. 99, al. Περὶ 'Αὐρχάμ. De Abraham, Ἔνθεν ἄρχεται τῶν 'E6paíov ἡ προσωνυμία. Hic primum nomen llebriorum auditum est.

"E6patot γὰρ οἱ Περάται Has i διεπερά- — Mebrii namque Transmigrantes exponuntur, qui σαντο Εὐφράτην μετὰ ᾿Αὐρχάμ᾽ xa οὐχ, ὡς olov — cum Abraham trajecerunt Euphratem ; et non , ut ταί τινες, ἀπὸ 'E6io τοῦ προειρημένου. Συνάγεταν — quidam autumant, ab Heber : de quo alibi sermo τοίνυν εἰς τὴν ἐπίθασιν τῆς χατηγγελμένης γῆς — habitus. A preterito itaque diluvio, Noeque tem- ᾿Αθραὰμ., ἀπὸ μὲν τοῦ γχαταχλυσμοῦ xai Nos, poribus, usque ad ingressum Abrahz in terram γενεῶν δέχα ἔτη uz ἀπὸ δὲ ᾿Αδὰμ γενεῶν εἴχοσν — promissam, generationum decem anni 1015. οὐ- ἕτη voi (ἀ1). liguntur : ab Adamo vero, generationum viginti anni 5277.

IX. Ibid., pag. 100, αἱ. 80. De Abraham et Lot.

Λιμοῦ κατασχόντος τὴν γῆν τὴν Χανανίτιδα χατ- αὶ Fame per terram Chananitidem grassante , Abra- ἦλθεν εἰς Αἴγυπτον ᾿Αθραάμ" xoY δεδιὼς μὴ διὰ τὸ Πιλπὶ descendit in ZEgyptum : at ne ob uxoris venu- χάλλος τῆς γυναιχὸς x ἀδελφὸς εἶναι σχέπτε- — stam speciem occideretur, fratris nomine simulate ται (A41). "Ez ταινεθεῖσαν δὲ ἠγάγετο Φαραώ * οὕτω γὰρ — accepto servatur. Saram forma laudatam abducit Αἰγύπτιοι τοὺς E ane Ka ὁ μὲν Pharao: hoc quippe nomine reges appellant ZEgy- δίχας ἔτισε τῷ Θεῷ - ὁ δ᾽ ἅμα τοῖς ἰδίοις ᾿Αθραὰμ — pti. Et ille quidem simul cum domesticis poenas ἤδη πλουτῶν ἀπηλλάσσετο. Ἕν Χαναὰν διεπληχτί- Deo solvit ; Abraham vero cum famulitio multis di- σαντο ποιμένες τοῦ ᾿Αθραὰμ, χαὶ τοῦ Λὼτ, xoi, vilis auctus dimittitur. Pastores Abraham et Loth δόξαντος αὐτοῖς. ἐχωρίσθησαν, ἑλομένου Λὼτ ἐν Σο- rixis pugnisque contendunt ; ipsi tamen communi δόμοις οἰχεῖν δι᾽ ἀρετὴν χαὶ χάλλος τῆς γῆς ἐχούσης — sententia separantur ab invicem : Loth propter πέντε πόλεις, Σόδομα, Γόμοῤῥα, ᾿Αδαμὰ, Σεθοεὶμ, terre quinque civitatibus Sodomis, Gomorrha, Σηγὼρ, xaX τοσούτους βασιλεῖς. Τούτοις οἱ πλησιόχω- — Adama, Sehoim et Segor, totidemque regibus in- pot τέσσαρες βασιλεῖς Σύρων ἐπολέμησαν, ὧν ἡγεῖτο signis, ubertatem et gratam planitiem , Sodomis Χοδολλογόμορ βασιλεὺς Αἰλάμ. συνέθαλον δὲ παρὰ habitare seligente. His vicini Syrovum reges qua- τὴν θάλασσαν τὴν E ἣ χαλεῖται νῦν 0dlavra luor, quorum dux priecipuus erat. Chodollozomor Νεχρά. Ἐν ταύτῃ πλεῖστα τῶν θαυμασίων τεθέαμαι" C rex. Aelam, bellum intulerunt ; et ad. mare Salis, ζώων τε γὰρ οὐδὲν ἐχεῖνο τὸ ὕδωρ φέρει " xal vexgoy — niic Mortuum, manus conseruerunt. In isto mari uiv ὑποθρύχιοι φέρονται, ζῶντες δὲ οὐδ᾽ ἂν ῥᾳδίως quamplurima portenta visu digna observavi. Nul- βαπτίσαιντο. Λύχνοι μὲν χαιόμενοι ἐπιφέρονται, Ἱντὴ animans nutrit ejus aqua ; et mortua quidem σθεννύμενοι δὲ χαταδύουσιν. Ἐνταῦθα δὲ εἰσὶν αἱ τῇς — 9adavera in eam cito merguntur, viva vero corpora ἀσφάλτου πηγαί" φέρει 0t στυπτηρίαν χαὶ ἄλα ὁλί- enatant, nee imum facile petunt ; faces ardentes γον τι τῶν ἄλλων διαφέροντα - πιχρά τε γάρ ἐστι Ón ea sursum feruntur, exstinct:e. merguntur. In χαὶ διαυγῇ " ἔνθα δ᾽ ἂν χαρπὸς εὑρεθῇ, χάπνου πλέον tadem bituminis origo et officina : producit alu-

εὑρίσχεται θολερωτάτου. "Th δὲ ὕδωρ ἰᾶτα!: τοὺς χρω- — men, Οἱ paucum salem, nonnihil ἃ reliquis discre- μένους αὐτῷ, λήγει τε παντὶ ὕδατι πάσχων τὰ —pantia; amara sunt enim et pellucida. Ubicunque ἐναντία. Εἰ 0t μὴ Ἰορδάνην εἶχε τὸν ποταμὸν vpo- — circa eam fructus enascitur, turbido tantum fumo

᾿

[2]

?

φὴν, ὡς πορφύραν διατρέφοντα, xol ἐπὶ πολὺ ἀντέ- — urget. Aqua hac utentibus admodum salubris est , χοντα, ἔληξεν ἂν θᾶττον ἣ φαίνεται. Ἔστι δὲ παρ’ — ae more cuilibet aqua contrario exsiccatur : et nisi αὐτῇ πάμπολυ τοῦ βαλσάμου φυτόν" ὑπονοεῖται ὃὲ Jordanem ad instar conch:e nutritium et continuum ἀνατετράφθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν τῶν περιοικούν- — liuumorem subministrantem haberet, ac velut exsic- των ἀσέθδειαν. D cationis periculo obsistentem , citius quam videatur, defecisset. Cireumquaque non minima balsami plant:e copia est; quam quidem ob vicinorum ine colarum improbitatem a Deo dicunt proffizatam penitus et exstirpatam. X. Ibid., pag. 107, al. 86. De patriareha. Jacob.

Ἧ ποιμενιχὴ (42) σχηνὴ τοῦ Ἰαχὼδ ἐν Ἐδέσσῃ I. Pastorale Jacob tentorium usque ad Antonini

(41) Ἔτη ,ycC. Mendosum numerum ,yo7 in (42) Ἡ ποιμεν. Wc et sequentia de Jacob ab S07 commulandum cogit hzc ratio. A mundi ortu — Africano enarrata, exstant apud Syncellum 1. c. ad diluvium numerat Africanus annos 2262, quibus — refertque Scaliger in suis excerptis Gracis Eusebia - ad Abrahie natalem diem addit alios. 1015. Ex — mis pas. 22, tacito Svnceili nomine : quod pra- utraque igitur summa collegit γσοζ' 5277. Goa». terit Tillemontium Mém. eccl. tom. III, p. 255.

(41*) Forte σχήπτεται, Epir. PATROL.

71 JULII AFTSCANI 7à

Romanorum imperatoris Edess; tempora serva- A σωζομένη xazk τοὺς χρόνους ᾿Αντωνίνου (45) βαυι- M D

tum , fulmine dejectum est. λέως Ῥωμαίων, διεφθάρη χεραυνῷ. HL. Tristatus Jacob de e:de Sichimorum a Sy- Ἰαχὼθ ἁπαρεσθεὶς τοῖς ὑπὸ Συμεὼν xoi Aevi

UMS ^ ci "Qric ine ᾿ ν "2 . H 3! j D E L^ - * meene et Levi sororis Dinze stuprum ulturis per- ν ἐν Σιχίμοις διὰ τὴν τῆς ἀδελφῆς φθορὰν

petrata, cum patrios illius gentis deos a suis coli

ἐν Σιχίμοις o0; ἐφέρετο AUR t : inmhilifarsh: 4 FEN AES A T ' 3 [ i A ferret , ad s sub mirabili K rebintho, qu? θεοὺς παρὰ τὴν πέτραν ὑπὸ τὴν θαυμασίαν τερέθιν- : D : atriarchdn ; : T - - ad hàne usque diem in honorem patriarcharum apud ρὸν (44) , ἥτις μέχρι νῦν εἰς τιμὴν τῶν πατριαρχῶν

Dd in Me est» EA VA NAME cond ὑπὸ τῶν τιλησιοχώρων τιμᾶται : μετῆρεν (43) εἰς Βε- vit : atque inde migravit in Dethel. Ante terebinthi ἠλ. Ταύτης παρὰ τὸ πρέμνον τῇς τερεδίνθου βω- istius stipitem erat exstructum altare, ad quod pro- ἐὺ 2 XU CDM ÉCRIRE USA: Pn : H H ^ . ^ * E x tensas οἱ assiduas preces celebrioribus festis et ηγύρεσι (AT) τῆς χώρας ἔνοιχοι" ἣ populi conventibus fundebant regionis incole : (&-.— 2545554 πιμπρᾷσθαι (48). Παρὰ ταύτην ὁ τά: rebinthus autem, licet arderet, nihil tamen damni. | "A644 χαὶ "Igzáx. Φασὶ δέ τινες ῥάθ patiebatur. Ad eam Abraham et Isaac sepultura "9 s posita. Daculum unius ex Angelis hospitio receptis θεῖ ab Abraham, ejus ibi manu plantatum quidam esse LL aflirmant.

ἴσαν αὐτόθι.

XI. Ibid., pag. 106. al. 85.

Ab Adamo usque ad obitum Joseph ex hocce "Amb ᾿Αδὰμ τοίνυν (49) ἐπὶ τὴν τελευτὴν Ἰωσὴφ, libro generationes quidem 25, anni vero 3502, χαὶ ἐχ τῆσδε τῆς βίόλου γενεαὶ μὲν χγ΄, ἔτη δὲ yes. numerantur.

XII. Ibid., pag. 548 , al. 448, ex lib. 11 Chronogr. Africani.

Ex hoc igitur laterculo, Ogzygum cui a priori di- Φαμὲν τοίνυν Ex γε τοῦδε συντάγματος, Ὠγυγὸν (50), luvio factum nomen , pluribus e medio sublatis ser- ὃς τοῦ πρώτου χαταχλυσμοῦ γέγονεν ἐπώνυμος (51),

(45) "Avcor(ircv. Weliozabalum intellize, cujus — textus Euseb. 22 rescissis et expunctis, certius testi-

zlale florebat Africanus. Eo sane sensu h:e acce-.— monium reddit Eustathius ab Allatio edites. Sic pit idem Syncellus, qui statim subdit: ὥς φησιν ὃ enim ille pag. 77 : "Ev ᾧ τόπῳ ὑπῆρχε xo ἡ τερέ- : εἰ

᾿Αφριχανὸς, ἕως τῶν χρόνων αὐτοῦ ᾿Αντωνίνου ἱστο- όινθος, ὑφ᾽ T, ἔχρυψεν Ἰαχὼδ τοῦ Λάθαν τὰ εἴδωλα * ρήσας. ἥτις ἐστὶ χαὶ νῦν εἰς τιμὴν τῶν προγόνων ὑπὸ τῶν (44) Θαυμασίαν cep£&mücr. De qua copiose Sca-.— πλησιοχώρων θρησχεύεται. Ἔστι γὰρ ἄχρι τοῦ δεῦρο lizer (in. not. ad Grzeca Euseb. p. 414), imponens παρὰ τὸ πρέμνον αὐτῆς βωμὸς, ἐφ᾽ ὃν τά τε Üloxau- etiam lectori, ubi Hegesippum eani: superstitem ne- € τῴώματα xai τὰς ἑχατόμθας ἀνέφερον" εἶναί τέ φασι gasse asserit, qui tantum an. maneret sibi dixit inc ῥάθδον αὐτὴν ἑνὸς τῶν ἐπιξενωθέντων ἀγγέλων τῷ certum. Certius de illa disserunt oculati testes, ᾿Αθραὰμ, ἥνπερ τῷ τόπῳ τότε παρὼν ἐνεφύτευσε - Franciscus Quaresmius ἴῃ. Elucidal. terr& sancte, γχαὶ ἐξ αὐτῆς ἡ ἀξ έ

άγαστος αὕτη ἀνεφύη τερέθινθος. 1S :

Engenius Rogerius, et alii de sacris peregrinatio- Ὑφαφθεῖσα γὰρ ὅλη πῦρ γίνεται, χαὶ νομίζεται τοῖς nibus auctores. Goan. — Videsis Valesium ad Eu- — πᾶσιν εἰς χόνιν &x τῆς φλογὸς ἀναλύεσθαι, χατασῦε-

sebium De vit. Constant. lib. n1, cap. 52, nott. 2 σθεῖσα μέντοι ἀσινὴς ὅλη xai ἀχέραιος δείχνυται. οἱ 5, qui et alibi ad ejusdem Eusebii ἢ Ἴδη. eccl. lib. — Hoe est: « Eo loci (quo Abraham et Jacob et Jo- ]v, cap. 6, observat ex. S. Hieronymo in cap. — seph sepulti) stabat terebinthus, suh qua Labani si- xxxi Jeremiie, exsecrabile fuisse Jud:is, mercatum — mulaera Jacob occultavit. Ea etiamnum perseverat ; celeberrimum qui quotannis ficbat ad 'Terebinthui, — et in majorum honorem a vieinis incolis pr:ecipuo invisere. honore colitur. Ad ejus enim stipitem in hodiernum 453) Meciüper. Pramittendum censet Goarus — usque diem altare erectum est, ad quod holocausta θεν quod minus necessarium videtur:0&jaz... et hecatombas offerebant. Baeulumque unius ex an- Tipev. gelis ab Abraham hospitio exceptis eam esse dicunt,

(46) "Ez! ὃν τὰς &xcerüc üvégepor. Ἔχπενάς se — quem tunc inibi loci. plantans in terram fixit : et ignorare fatetur Scaliger. Usitat Ecclesia Orienta- — ex eo mira illa terebinthus prodiit, Succenso etenim lis : preces videlicet protensiores a diacono pronun- — igne tota flammis ardet, et jam jam in cineres ver- tiandie, quibus pro cunctis hominum generibus va-.— tenda ex flamm:e magnitudine apparet. Igne vero risque human: vite necessitatibus Ecclesia di- D sopito, pura omnino et incorrupta demonstratur. » Serte el explicate Deum O. M. exorat. Quanti [ἃ- Hac de re insuper habet nonnulla Eusebius De- ciend:e ab omni vere Christiano homine, vetustas — monstr. evang. lib. v, cap. 9, pag. 9254. Ip.

earum a quatuordecim. jam seculis probata com- (49) "Azo ᾿Αδὰμ volrvr. Eadem repetit ex Afri- monet. De illis abunde in nostris Euchologicis. — cano Syncellus paulo post pag. 111, al. 83, ipsum-

GoaR. — Svicerum adi, si placet, in Tes. Eccl. que aunis 440. vel 109 ἃ vero aberrasse, utrobique tom. 1, pag. 1075, v. Ἐχτενῆς, HM. Caterum Allatius — contendit, Ad hunc autem locum adnotat ista Goa- in notis ad Eustathium pag. 295, hzc Africani — rus : € Ut Levi, ita et Joseph ab Adamo soboles verba corrupta censet, atque ita ex suo Eustathio — 944 numeratur : qui, ob Cainan ab Africano prze- Teslituenda : ἐφ᾽ ὃν τά τε ὁλοχαυτώματα χαὶ “-φὡς — leritum, ipsi tertia supra vicesimam recensetu , ἐχατόμθας à ^». Quod minime admittendum — Observa. γέννησιν, haud τελευτήν, hie legendum. » videtur. Verba enim Africani παραφράζειν auclor (50) Ὡγυγόν, Ogygum cum 'Viveto iu Solinum, perhibetur, ut mox patebit. alit Ozyzem pronuntiantibus, ubique reddidi. Ὄγυ-

(1) "Er ταῖς πανηγύρεσι. Ut mercatum ethni- γόν Gisece. scribunt Josephus in. Apionem, Eusebius €is, ita Christianis sacrum conventum indicat zxv- — De prapar., cap. 1; Tatianus Orat. adv. gent.; Cle- fY9ps. Etbnieam solam significantiam memorat — mens 1 Strom., et alii. Ogygium etiam Eusebius La- Scaliger. GoaR. linus ad aunum Abrahze 220. Gon.

(43) Ἡ δ᾽ οὐ zazex. 60x. πιμπρ. Mis ceu fide (51) "Oc... ἐπώνυμος. Ut ab antiquo malo nomen dubia Scaligero nutantüibus, et a praviis paginis accepit, ila primis et vetustis maiis dedit nomen pai-

15

πολλῶν διαφθαρέντων δια ποῦ λαοῦ μετὰ Μωῦσέως ὀλίγα Μετὰ δὲ "Ὥγυγον, διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ χαταχλυ- σμοῦ πολλὴν φθορὰν, ἀθασίλευτος ἔμεινεν ἡ νῦν 'Acct- xh (22), μέχρι: Κέκροπος ρπϑ', Τὸν μὲν γὰρ "Ὥγυγον

σωθεὶς, χατὰ τὴν Αἴγυπτον Καὶ μετ᾽

ἔξοδον γενέσθαι.

᾿Ἀχταΐον, ἣ τὰ πλασσόμενα τῶν ὀνομάτων, οὐδὲ γε- vica. φησὶν ὁ Φιλόχορος. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα" ᾿ΑἈπὸ Ὠγύγου ἐπὶ Κῦρον, ὅπως ἀπὸ ΜΙωῦσέως ἐπὶ τὸν οὐτοῦ χρόνον, ἔτη ἀσλε’ (55).

QUJE SUPERSUNT EX LIBRIS CIIRONOGR., 14

A vatum, :vo illo quo cum populo Moyses ex ZEgypto

profectus est, exstitisse affirmamus. Et post non- nulla: Devastato diluvii aquis hominum genere , ad usque Cecropis statem et annos 189 post Ozy- gum, absque regibus Attica nunc dicta regio per- mansit. Verum enimvero Acteum Ogygum, vel quavis alia fieta nomina nusquam exstitisse Philo- chorus affirmat. Aliisque interjectis : Ah Ogygo us- que ad Cyrum, velut à. Moyse ad eumdem usque terminum, anni numerantur 1255.

XHI. Ex eodem libro wt. Apud. Eusebium. Prevparat. evang. lib. x , cap. 40.

At.

Text τοῖς “Ἕλλησι, πάντων συγχεχυμένων, xai χατὰ i » ἰών}

Μέχρι μὲν Ὀλυμπιάδων, οὐδὲν ἀχριδὲς ἰστό- xe v , f

ψηδὲν αὐτοῖς τῶν πρὸ τοῦ συμφωνούντων αἱ δὲ ἐχρί-

όωντο πολλοῖς, τῷ μὴ Ex πλείστου διαστήματος, διὰ τετραετίας δὲ, τὰς ἀναγραφὰς αὐτῶν ποιεῖσθαι. τοὺς Ἕλληνας. Οὗ δὴ χάριν τὰς pu D xax μυθώ-

δεῖς ἐπιλεξάμενος ἱστορίας, μέχρ: τῆς πρώτης Ὄλυμ-

πιάδος ἐπιδραμοῦμαι" τὰς δὲ μετὰ ταῦτα, συζεύξας χατὰ χρόνον ἑχάστας, εἴ τινες ἐπίσηυοι, ταῖς Ἕλλη- νιχαῖς τὰς 'E6paixàc, ἐξιστορῶν μὲν τὰ 'Ἑὐραίων,

ἐφαπτόμενος 6: τῶν Ἑλληνιχῶν, ἐφαρμόσω τόνδε τὸν πρόπον " λαθόμενος μιᾶς πράξεως Ἑθραϊκῆς ὁμοχρό-

Ἑλλήνων ἱστ

ορηθείσῃ, χαὶ ταύτης ig τε Ἕλλην, πῇ 'E6gaíov συνεχρό-

νου πράξει ἐχόμενος, ἃ 7 Πέρσης, n νησεν (54), & πύχοιμι.

toties in ea constanter lixrens , rum , aut Persarum ,

E ατρῶν τε xax προστιθεὶς,

χαὶ ὁστισοῦν ἂν ποῦ σχοποῦ

πισημειούμενος, ἴσως

Β

detractis, ubi res tulerit, aut populi cujusvis alterius, ejusdem tempore floruerit,

I. Ante Olympiadum seriem, Grocorum in hi- storia certi nihil exploratique reperias: usque adeo perturbata sunt omnia, nec ulla secum ex parte consentiunt, qu:e antea contigisse memorantur. At in Olympiadibus digerendis accurate multi diligen- terque versati sunt, quod non longo intervallo , sed tantum 3uo cujusque res quadriennio definitas Greci comprehensasque perscripserint. Quamobrem ex fabulosis illis, qu: ad primam usque Olympia- dem fáma csteris et hominum opinione prestite-- rint, brevitcr eursimque libatis , qu:& postea con- Ügerint, ea si modo insignia videbuntur, ita cum Gricis Hebrzea contexam , ut. Grzcis obiter dun- taxat perstrictis, Historici more fusius Hebrzea per- lexam. In. quo ejusmodi futura mea ratio est , ut quoties Hebraicam historiam , quze cum Greca ali- quo tempore conveniat, tractandam suscepero, adjectisve nonnullis, quinam aut Grzeco- aperiam : sie enim ejus

me:demum, quod propositum mihi est, compotem futurum existimo.

Pp αἰχμαλωτισθέντων ὑπὸ Ἡαθου χοδονόσορ βασιλέως ἥτευσεν 1ε-

Βαθυλῶνος, παρέτει ρεμίας. Τοῦ δὴ Ναόου

νόσορ μνημονεύει Βηρωσσὸς

ὁ Βαθυλώνι:ος. Μετὰ ü ^ o' τῆς αἰχμαλωσίας ἔτη, - L m - DARE iae "s ς pere Κῦρος Περσῶν ἐδασίλευσεν, ᾧ ἔτει ᾿θλυμπιὰς ἤχθη

νε΄, ὡς ἐχ τῶν Βιδιλιοθηκῶν Διοδώρου, xoi τῶν Θαλλοῦ χαὶ Κάστορος ἱστοριῶν, ἔτι δὲ Moxu6iou χαὶ Φλέγοντος ἔστιν λη-

εὑρεῖν, ἀλλὰ xa ἑτέρων, o

Κῦρος δ᾽ οὖν τῷ πρώτῳ τῆς ἀρχῆς

τον, διὰ Ζοροθάθελ, χαθ᾽

EE ἔτος τὸ πὶ

Ἰησοῦς ὁ τοῦ toos εδὲχ, τὴν πρώτην xaX μεριχὴν ϑ à D à

1 Ψιν ἐποιήσατο τοῦ λαοῦ, πληρωθείσης τῆς

i i à i ἐδδοι πον τα ετίας, ὡς ἐν τῷ "Ἔσδρᾳ παρὰ τοῖς "E6paío:; ἰστόρηται. Αἱ μὲν οὖν ἱστορία, συντρέ-

χουσι, Κύρου τε βασιλείας, χαὶ αἰχμαλωσίας τέλους" xai χατὰ τὰς Ὀλυμπιάδας οὕτως εἰς ἡμᾶς εὑρεθή- σεται: χαὶ τὰς λοιπὰς ἱστορίας χατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἀλλήλα

[1920 dio:

συμ. φωνήσαντα : κούτοις γὰρ ἑπόμε νοι

""

€ ἐφὰρ-

cemia, Ὠγύγια χαχά. Verba porro sequentia , ex- puncto τῷ μετά, inter duas virgulas, quod in textu reperiebatur, hie incluso, lezenda hoc ordine inter- polata. Πολλῶν διαφθαρέντων διασωθςε de. χατὰ τὴν ἐς Αἰγύπτου τοῦ λαοῦ μετὰ Μωῦΐσέως ἔξοδον γενέσθαι. Goan.

(52) 'H vov "Accixij. De Acte et Attica Pontaceus ja Eusebium erudite. Isthaee Africani Georgius Syr:

Parnor. Gm. X.

Ἑόραίων μὲν οὖν ἡ μετοιχκία ἐπισημοτάτη, C

D

I. Priiaum igitur celebratissima illa IHebrzorum migratio, cum a Nabuehodonosore Babylonis rege in servitutem abducti sunt, annos tenuit septua- ginta , uti futurum Jeremias ante przedixerat, Porro Nabuchodonosoris Berosus quoque Babylonius me- minit. Exactis illis septuaginta captivitatis annis , Cyrus Persicum regnum obtinuit, cum Olympias ageretur quinquagesima quinta, uti ex Diodori Bi- Lliotheca , Thalli et Castoris , ncc non Polybii et Phlegontis historiis, auferre licet ; aliisque prz- terea , qui Olympiadum seriem texuerunt ; omnis bus enim in eo tempore definiendo convenit. Cyrus igitur anno imperii sui primo, qui Olympiadis quin- quagesim: quintzs primus item annus erat, per Zorobabelem, cujus etiam zqualis idem et socius erat. Jesus Joselleci filius, expleta jam septuaginta annorum summa, populi Judaici partem aliquam primum dimisit, ut apiid Esdram Hebreum histo- ricum legimus. Et quoniam regni Cyri principium eum Judaies captivitatis fine, historicorum om- nium consensione concurrit ; similis etiam in Olym-

cellus refutat pag. 70 seq., al. 56. Ip.

(55) "τη ,ac.Ae'. A Moysead Cyrum numeratAfri- canus 1255 annos : Syncellus centum minus. flic, Cainan annis jam superioribus numeratis, poste- rius spatium contraxit; Africauns iisdem postremo, id est Judicum tempore repositis, spatium idem auxisse deprehenditur. Ip.

(54) Zvvexpórnctr. Forte συνεχρόνισεν. ViGER.

3

19 JULII AFRICANI τὸ

piadum annis eum utriusque, tum qui ab eo veluti cardine progressi,

missuri contexturique simus.

HI. At in superiorum consignandis temporibus, A — I'. Τὰς δὲ πρὸ τούτων ὧδέ πως τ

si Attice chronographi:z rationem sequi libet, ab Osvze, quem indidem satum esse credunt, sub quo ingens illud primumque diluvium , regnante Argis Phoroneo , Atticam invasisse Acusilaus auctor est, ad primam usque Olympiadem unde τοὶ accuratam sibi temporum seriem ducendam putaverunt, anni collisuntur viginti supra mille ; qui numerus et cum superioribus optime congruit , et ex sequentium declaratione constabit, Hzeenim Hellanieus et Pilochorus , qui res Atticas, item- que Castor et Thallus, qui Syriaeas prosecuti sunt, quique gentium omnium historiam in Bibliothecam suam inclusit Diodorus, et Alexander Polyhistor memorie prodiderunt : quorum etiam, e nostris praterea nonnulli , dilisenhus quam Attici omnes,

listoria, eam commode suo loco dabimus.

IV. Volumus izitur, scripti etiam hujus auctori- tale freti, Ogygem illum qui, quod haustis aqua- rum vi quamplurimis, salvus et incolumis evase- rat , primo diluvio nomen dedit, circa tempus illud, quo populus ex Egypto cum Moyse migravit, ex- stisse. ld quod hune in modum conficimus. Ab Ogyze ad primam Olympiadem anni putantur vi- ginti supra mille ; ab Olympiade prima ad primum quinquagesimze quinte annm, qui primus item Cyri regis annus est, idemque captivitatis Judaicze

finis, anni septemdeciin supra ducentos ; ergo ab (

Oxyge ad Cyrum usque, anni triginta septem su- pra mille ac ducentos omnes colliguntur. Jam, qui sursum versus ab exitu captivitatis annos retexere voluerit, is triginta septem supra mille ac ducentos reyaolvendo numerabit ; hoc est idem prorsus inter- vallum. ad eum usque annum, quo primun ex

c»terorum deinceps convenientia ad nos usque ducitur : quippe consequentes pariter Listorias eadem inter sese

ratione con- ἧς ᾿Αττιχῆς

Ὠγύγου τοῦ παρ’

χρονογραφίας ἀριθμουμένης, ἀπὸ ἐχείνοις αὐτόχθονος πιστευθέντος, ἐφ᾽ οὗ γέγονεν ὁ μέγας χαὶ πρῶτος ἐν τῇ ᾿Αττιχῇ χαταχλυσμὸς, do- ρωνέως ᾿Αργείων βασιλεύοντος, ὡς ᾿Αχουσίλαος ἵστο- ρεῖ, μέχρι πρώτης Ὀλυμπιάδος, ὁπόθεν “Ἕλληνες ἁχριθοῦν τοὺς χρόνους ἐνόμισαν, ἔτη, συνάγεται χίλια εἴχοσιν" ὡς xal τοῖς προειρημένοις συμφωνεῖ, xal τοῖς ἑξῆς δειχθήσεται. Ταῦτα γὰρ ᾿Αθηναίων Lozo- ροῦντες (55), Ἑλλάνιχός τε xai Φιλόχορος οἱ τὰς

τὰ Σύρια Κάστωρ χαὶ Θαλ

Ατθίδας, o! jg, χαὶ τὰ πάντων Διόδωρος ὁ τὰς Βιδλιοθήκεις, ᾿Αλέξανδρός τε

ὁ Πολυΐστωρ, zai τινες τῶν xaÜ' ἡμᾶς ἀχριδέστερον

ἐμνήσθησαν, χαὶ τῶν ᾿Αττιχῶν ἁπάντων (55). Εἴ τις οὖν ἐν τοῖς χιλίοις εἴχοσιν ἔτεσιν ἐπίσημος ἱστορίςι

Β τυγχάνει, χατὰ τὸ χρήσιμον ἐχλεγήσεται. accuratiusque meminere. ltaque, si quie mille ac

viginti aunorum spatio paulo insignior occurret

A'. Φαμὲν τοίνυν Ex τε (50) τοῦδε τοῦ συγγράμ- μᾶτος, [Ὥγυγον, ὃς τοῦ πρώτου χαταχλυσμοῦ γέγονεν

ων»

πώνυμος, (9T) πολλῶν διαφθαρέντων διασωθεὶς, xac : 1

ἣν Αἴγυπτον τοῦ λαοῦ μετὰ Μωῦσέως ἔξοδον Yeyevr-

E]

σθα!, τόνος τὸν τρόπον. Ἐπὶ πρώτην Ὀλυμπιάδα τὴν - iym. üt 'Θνώύνου Een δε, ἢ Ν προξιρημένην, ἀπὸ ᾿Ωγύγου ἔτη δειχθήσεται (58) αχ' -

ES PRAE MR RET τος - ἀπὸ δὲ πρώτης Ὀλυμπιάδος ἐπὶ τῆς ve' ἔτος πρῶ- τον, τουτέστιν ἐπὶ Κύρου βασιλέως ἔτος πρῶτον,

ὅπερ ἣν αἰχμαλωσίας τέλος, ἔτη cu. "Amb Ὠγύγου τοίνυν ἐπὶ Κῦρον, ἔτη ασλζ'. Εἰ δ᾽

λογιζόμενος, ἀπὸ τοῦ τέλους τῆς α ἕτη " χατὰ ἀνάλυσιν

NU

διάστημα, ἐπὶ τὸ πρῶτον ἔτο: τῆς ἀπὸ Αἰγύπτου διὰ Μωῦσέως ἐξόδου Ἰσραὴλ, ὄσον ἀπὸ τῆς πεντηχοστῆς πέμπτης Ὀλυμπιάδος ἐπὶ "Ὥγυγον, ὃς ἔχτισεν Ἐλευσῖνα. Ὅθεν ἐπισημότερόν ἐστι χαταλαδεῖν τὴν "Αττιχὴν χρονογραφίαν.

4Egypto per Moysem eductus Israel est, quod absquinquagesima quinta Olympiade ad Ogyzem, qui Eleusinem condidit, excurrere dictum est. Atque inde quidem insignius Attice chronologi; principium duci potest.

V. Verum de tempore Ozygem antezresso hacte- nus. Cieterum illius tempore , excessit ab. ZEzypto Moyses: id quod veri quam simile sit, hunc in modum ostendimus. Ab exitu Moysis ad Cyrum qui post captivitatem regnavit, anni putantur mille ac ducenti eum triginta septem. Moysis enim reliqui ab egressu anni quadraginta sunt; Jesu, qui se- cundumillum populo deducendo przefuit, quinque ac viginti ; seniorum, qui post Jesum judices fuere , trizinta τ judieum omnium , qui prop..o ipsorum l.bro continentur, nonaginta supra quadringentos ;

sacerdotum Eli et Samuel, nonaginta ; consequentium regum Hebr

Ε΄. Καὶ τοσαῦτα μὲν πρὸ "QYovoo. Κατὰ δὲ τοὺς τού- t όνους, ἐξῇλθε Μωῦσῇς ἀπ᾽ Αἰγύπτου * xal ᾧ: οὐκ ἄπιστον τότ: ταῦτα συμθῆναι, δείκνυμεν οὕτως. "Av τῆς ἐξόδου ΜΙ ωὕσέως ἐπὶ Κῦρον, ὃς ἐδασίλευσε μετὰ τὴν

Β τ Ιησοῦ «oi

αἰχμαλωσίαν, ἔτη ασλζ'. Μωῦσέως γὰρ ἔτη τὰ λοιπὰ nM

πεσσαράχοντα. μετ᾽ ἐχεῖνον ἡγησαμένου, ἔτη χε΄, πρεσθυτέρων ἔτη X, τῶν μετὰ Ἰησοῦ χριτῶν"

τῶν δὲ ἐν τῇ βίόλῳ τῶν K ριτῶν περιεχομένων, ἔτη υἱ.""

ἱερέων δὲ ᾿Πλεὶ χαὶ Σαμουὴλ ἔτη L' * τῶν δὲ ἑξῆς βασι- λέων Ἑθραίων ἔτη τετραχόσια ἱ,'" ἧς τὸ

ἔτος ἣν Κύρου βασιλείας ἕτος πρῶτον,ὡς προειρήκαμεν. aorum,nonaginta supra quadringentos ,

sequuntur captivitatis septuaginta ; cujus postremus annus regni Cyri primus fuit, ut jam ante diximus.

(53) Ταῦτα yàp "A0nv. iccop. Malim ταῦτα γὰρ ἱστοροῦσιν, deleto. ᾿Αθηναίων. ViGER.

(537) “Καὶ τῶν "Ac. ἄπ. Vertit interpres quasi, ex- puneto xaí, genitivum "Azzxov ad. comparativum απριθέστερον retulisset, Eprr. Panor.

i95) "Ex re. Particula zc aut expungenda est,

aut aliquid aliud. postulat. In.

(53) Κατὰ τὴν Αἴγυπτον. Vei hac delenda, vel reponendum ἀπ᾿ Αἰγύπτου. lp.

(58) Δειχϑήσεται. Forte δειχνύεται, Ip.

159) Ἧς τὸ ceAevca/or. Deest hic aliquid. Qua enin τὸ ἧς referatur? Forte. ante. hunc. articuluin

" Ἐπὶ ὃὲ πρώτης Ὀλυμπιάδος ἀπὸ Μωῦσέι D i? D

ος "ov,

AX', εἴπερ ἐπὶ πεντηχοστῆς πέμπτης

ἔτη ααλζ', x&v τοῖς 'Ελλινικχοῖς συνέδραμεν ὁ χρόνος. Μετὰ δὲ "Ὥγνγον, διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ χαταχλυσμοῦ πολ- λὴν φθορὰν, ἀθασίλευτος ἔμεινεν fj νῦν ᾿Αττιχὴ μέ- "Ὥγυγον Ys- 109

χρι Kéxpomoz, ἔτη ρπθ΄. Τὸν γὰρ μετ "Axzaiov, ἣ τὰ πλασσόμενα τῶν ὀνομάτων, οὐδὲ νέσθαι φησὶ Φιλόχορος. K«l αὖθις" "Amb Ὠγύ τοίνυν ἐπὶ Κῦρον, ὁπόσα ἀπὸ Μωῦσέως ἐπὶ τὸν αὖ- «by χρόνον, ροῦσι χατὰ

ἔτη ασλζ', xal Ἑλλήνων δέ τινες ἰστο-

Moó?séa:

τοὺς αὐτοὺς χρίνους

Πολέμων ἐν τῇ πρώτη τῶν "EA4qrv« λέγων ε« Ἐπὶ "Απιῦος τοῦ Φορωνέως, μοῖ πτίων στρατοῦ

»" ἱστοριῶν

α ποὺ Alyv-

εσεν Αἰγύπτου, ob ἐν τῇ Παλαι- στίνῃ χαλουμένη Συρίᾳ, οὐ πόῤῥω '᾿Αραῤίας ᾧχησαν" v

αὐτο! δηλονότι οἱ μετὰ Μωῦσέως. ᾿Απίων δὲ ὁ Πο-

Ἰουδαίων βίόλῳ, καὶ ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν Ἱστο-

fur, φησὶ, χατὰ Ἴναχον "Apvoug βασιλέα, ᾽᾿Αμώσιος Αἰγυπτίων βασιλεύοντος, ἀποστῆνα! Ἰουδαίους, ὧν

ἡγεῖσθαι Μωῦσέα. Μέμνηται δὲ ὰ

ἴ Ν E D

ποστασίας ταύτης, xal ᾿Αμώσιος, ἐν τῇ δευτέρᾳ" τρόπῳ δέ τινι χαὶ Ἰουδαίων αὐτῶν, ἐν τοῖς «st

μνομένοις αὐτοὺς χαταριθμῶν,

ev τῇ Παιαιστίνῃ ἀποχαλῶν, τάχα δι᾽ ᾽Αὐραάμ.

Πτολεμαῖος δὲ ὁ Μενδήσιος, τὰ Αἰγυπτίων ἀνέχαθε"

ἱστορῶν, ἅπας

QUJE SUPERSUNT EX LIBRIS CIIRONOCR. ^

»

τᾷ

Vf. Jam ἃ Moyse ad Olympiadem primam anni fluunt viginti sapra inille, eum ab eodem ad quin- quagesima quinti? annum. primum, mille ducenti cum triginta septem numerentur ; in quo nobis etiam cum. Grecorum temporibus optime convenit. At vero post Ozygem, quod ingens ab illo diluvio con- secuta vastitas esset , quie nune Attica. dicitur, ea sine regibus annos centum et octoginta novem , ad Ceeropem usque permansit. Aet:eum enim illum qui post Ozyzem recensetur , qui:eque deinceps fin- guntur nomina, Philochorus ne exstitisse quidem omuino confirmat. Et rursus: Ergo ab Ogyge, in- quit, ad Cyrum usque tantumdem numeres, quan- tum ad eumdem ἃ Moyse, hoc est annos ducentos et triginta septem. supra mille. Et. vero Groecorum sane nonnulli Moysem sub eadem tempora vixisse testantur. Nam, Polemo quidem, libro Grecarun historiarum primo, conceptis verbis habet, Apidis Phoronei filii tempore, exercitus /Esyptiaci partem sese ab /Esvpto subduxisse, atque in Palestina quam Syriam vocant, hiud. procul ab. Arabia con- sedisse : illos nimirum ipsos intelligens, qui Moyse duce profecti sunt. Apio vero Posidonii filius, idem- que grammaticorum omnium curiosissimus, libro Adversus Judaeos οἱ Historiarum quarto scribit, Ina- cho Argis regnante, Jud:eos duce Moyse, ab Amosi AEgyptiorum rege defecisse. Cujus etiam defectio- uis, simulque Amosis, libro secundo Herodotus me-

minit; imo et ipsorum quoque Judzorum , quos. in cireumcisorum classem reponit, ac Palestine Assy- rios nominat, ducta fortassis ex Abrahamo utriusque causa. Quibus omnibus cum Ptolemoo quoque Mendesio, qui ab ultimis usque temporibus /Egypiorum ducit historiam, ita eonvenit, ut inter ipsos

nulla fere nisi levissima temporum differentia notari possit.

H'. Σημειωτέον δὲ, ὡς 6

Ἕλλησι 0t ἀρχαιότητα μυθε «090' εὑρίσχεται, χαταχλυσμοί τ σεις, Προμηθεὺς, Ἰὼ, Εὐρώπη, Σπαρτοὶ (60), Kóonc ἁρπαγὴ, μυστήρια, νομοθεσίαι s Περσεὺς, ᾿Αογοναῦται, Kévsaupot, Μινώταυρος, τ περὶ Ἴλιον, ἄθλοι Ἡ ράχλειοι, Ἡραχλειδῶν χάθοδος, Ἰώνων ἀποιχία, xaX Ὀλυμπιάδες. "ἜδοξΞ δέ μοι τῆς ᾿Αττιχῆς βασιλείας τὸν προξιρημένον ἐχτιθέναι χρό- γον, παρατιθέναι μέλλοντι ταῖς Ἑ δοαϊχαῖς ἱστορίαις τὰς Ἑλληνιχάς. Ἐξέσται γὰρ τῷ βουλομένῳ, παρ᾽

ἐμοῦ τὴν ἀρχὴν κομιϊομένῳ, λογίζεσθαι τὸν ἀριθμὸν

ὁμοίως ἐμοί. Οὐχοῦν τῶν χιλίων xa ci

οσ! ἐτῶν, τῶν

"zc

μέχρι πρώτης Ὀλυμπιάδος, ἀπὸ Μωῦσέως χαὶ Ὠγύγου ἐχχειμένων, πρώτῳ μὲν ἔτει τὸ Πάσχα, χαὶ τῶν Ἑδραίων ἔξοδος ἢ ἀπ᾽ Αἰγύπτου, ἐν δὲ τῇ "Az- τιχῇ ὁ ἐπὶ Ὠγύγου γίνεται χαταχλυσμός " xol xac

τε

λόγον. Τῶν v&o Αἰγυπτίων ὀργῇ Θεοῦ χαλάξαι:ς

scripserit Africanus, τῆς δ᾽ αἰχμαλωσίας ἑθδομήχοντα. Certe ὁμάς illa mille ducentorum ae triginta septem annorum, quos ab Exodo ad Cyrum usque nume- ràl, eX cousequentium aunorum collectione non exsislet, nisi hos septuaginta insuper addideris : tametsi, ut deesset omnino nihil, duobus et septua - ginta opus esset. Nam, detractis septuaginta, con- liuid nodo mille centum et. sexaginta. quinque ; quibus septuaginta si addideris, miile ducentos triginta quinque habiturus es. Sed, opinor, anni Moysis octogesimi partem. annumerat, et annum

exoy C

VH. Coterum hic observandum etiam est, quid- quid paulo rarius ob vetustatem Grzeei fabulantur, id omne Moyse posterius inveniri, diluvia, incendia, Prometheum, Io, Europam , Proserpin; raptum, mysteria, legum sanctiones, Daechi gesta, Perseum, Argonautas, Centauros, Minotaurum, res Trojanas, Herculis certamina, Heraclidarum reditum, lonum migrationem, et Olympiadas. Ae mihi quidem Grze- cas historias cum dlebraicis committere statuenti, ea potissimum Attici regni tempora describere vi- sum est. Sie enim cuivis omnino liceat, qui modo principium ex meis ducere voluerit, camdem moe- cum in collizendo numero rationem inire. Horum igitur mille ae. viginti annorum, quos ab Moyse et Ozvze ad primam usque Olympiadem fluxisse dixi- mus, anno primo, uti Hebr:orum Pascha et disces- Sus ab Egypto, sic Ogygium in Attica. diluvium contigit. Et convenienter id quidem. Nam cum ZEzy-

captivitatis septuagesimum ultra Cyri primum men- sibus aliquot excurrisse putat. Eam enim summam: non ex librariorum errore, sed Africani ex mente conflatam esse, constat ex sequentibus ubi sepius eadem inculcatur. ViGER.

(60) Σπαρτοί. Hanc vocem, quz, si sola spectc- tur, nullum habet sensum, non vertit interpres. Epit. Parnor. Supplendum credo vel ὀδόντες, ve! στρατιῶται, vel aliquid simile. Omnino enim post Europam, de Cadmo Cadinique mil.tibus ex draco-

nis dentibus repente satis, locutus videtur. VigEg.

79 JULII AFRICANI $5

pios grandinibus ac tempestatibus Dei przpotentis A xc χειμῶσι μαστιζομένων. εἰχὸς ἣν μέρη τινὰ συμ-

ira percelleret, fieri vix poterat, quin simul in quas- dam terr: partes calamitatis iude aliquid redunda- ret. Ae presertim. Athenienses ZEgypti»cz cladis partem aliquam subire verius erat, quos ZEgyptio- rum coloniam habitos esse, cum ali, tum vero Theopompus in Tricaremo commemorat. Temps inde medium pritermissum est, quod in co nihil a Grecis memoria dignum referatur. Post annos vero

πάσχειν τῆς γῆς, ὅτι «s (61) ᾿Αθηναίους τῶν αὐτῶν Αἰγυπτίοις ἀπολαύειν εἰχὸς ἣν, ἀποίχους ἐχείνων ὑπονοουμένους, ὥς φασιν ἄλλοι τε, xaX ἐν τῷ Τρικα- Ὃ δὲ μεταξὺ χρόνος παραλέλειπται, mot ἱστόρηται. Μετὰ δὲ

puro Θεόπομπος

ἐν ᾧ μτδὲν 2» Ur,

πέσσαρα χαὶ ἐννενήχοντα ἔτη, ἣν Προμηθεὺς, ὥς τινες,

piri. d 5 ; 4 ; SC A ANE ὃς πλάσσειν ἀνθρώπους ἐμυθεύετο’ σοφὸς γὰρ ὧν, εἰς παιδείαν αὐτοὺς ἀπὸ τῆς ἄγαν ἰδιωτείας μετέπλαττε,

quatuor et nonaginta, ut nonnulli tradunt , Prometheus exstitit, quem, quod Lhowines ad disciplinze eultum 2b nimia simplicitate solerter ingenioseque traduxerit, homines propterea finxisse fabulantur.

XIV. Ex eodem lib. wi. Apud auctorem Chronici Paschalis, pag. 104 edit. Paris., 8& Venet.

AEschylus, Agamestoris filius, Atheniensibus im- peravit anuis viginti tribus; quo regnante, regnavit pariter Jerosolymis Joatham.

Noster vero canon, 1 Olymp. Joatham regem Juda comprehendit.

XV. Ex eodem libro m et ex libro 1v.

Africanus in tertio Historicorum libro scribit : Olym- piadem primam qui tamen quarta et decima fuit, cum stadio vietor Corebus renuntiatus est, ad Achaz in Jerusalem regnantis annum primum re- vocandam censeo. Deinde subdit in quarto: Achaz porro regni fuit hic annus. primus, in quem Olym- piadem primam incider? demonstravimus.

Αἰσχύλος (02), ὁ ᾿Αγαμήστορος, Ὦρξε τῶν 'AOr-

ἢ χγ', ἐφ᾽ οὔ Ἰωαθὰμ ἐδασίλευσεν ἐν Ἱερου-

ναίων ἔτ cau.

Καὶ ὁ ἡμέτερος xzvàv, ἐπὶ τῆς πρώτης Ὀλυμπιά- δος τὸν Ἰωχθὰμ βασιλέα Ἰούδα συνείληφεν.

Apud. Syncellum L. c., pag. 19, al. 158.

Ὁ δὲ Ἀφρικανὸς ἐν τῷ τρίτῳ Aóyo τῶν Icco-

B ρικῶν γράφει" ᾿Αναγραφῆναι ὃὲ πρώτην τὴν τεσσα-

ρεσχαιδεχάτην ( Ὀλυμπιάδα), ἡνίκα χαὶ Κόροιδος στά- διον ἐνίχα " τότε ἐθασίλευσεν "λχαζ ἐπὶ ἱιερουσαλὴμ. ἔτος πρῶτον. Εἶτα ἐν' τῷ τετάρτῳ φ«ησίν - Ἣν ἄρα τοῦ "Αχαζ βασιλείας ἔτος πρῶτον, ᾧ συντρέχειν ἀπε- δείξαμεν τὴν πρώτην Ὀλυμπιάδα.

XVI. Ex libro v. Apud Eusebium, Demonst. evang. lib. viu, cap. 2, pag. 589 seq., interprete

Bernardino Donato Danielis

De Lxx

I. Ipsa quidem particula, quze fere sie se habet, tum multa tum admirabilia significat ; attamen nunc de iis duntaxat, quie nobis ad rationem temporun, el eorum qui ad tempora pertinent, conductura sint, verba faciemus. Quod igitur h:ec de adventu Christi dicantur, qui post hebdomadas septuaginta ab hominibus esset videndus, neutiquam dubium est; tempore enim Salvatoris nostri aut ex illo ipso, et antiquantur delicta, et peccata consum- mantur; per remissionem autem, iniquitates cum

Veronensi. hebdomadibus. Δ΄. Ἡ μὲν οὖν π πως ἔχουσα πολλά

ὃΣ ὧν χρεία περὶ

«s γαὶ παράδοξα σημαίνει " νῦν τοὺς χρόνους xai τὰ τούτοις συντείνοντα τὸν λόγον

ποιησόμεθα. Ὅτι μὲν οὖν περὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρ-

ι ταῦτα, μετὰ ἑθδομάδας ἑδδομήχοντα, μέλλοντος ἐπιφαίνεσθαι, δῆλον. Ἐπὶ γὰρ τοῦ Σωτῇ- ρος, ἣ ἀπὸ τούτου, τά τε παραπτώματα παλαιοῦται, χαὶ αἱ μαρτίαι συντελοῦνται. Διὰ δὲ τὴν ἄφεσιν ai

ἀνομία: ἐξιλασμῷ μετὰ τῶν ἀδιχιῶν ἐξαλείφοντα!,

Eel f fea

τε διχαιοσύνη τε αἰώνιος χατ ται παρὰ τὴν Ex

injustitiis expiatione delentur, justitiaque sempiterna (; νόμου, ὁράσεις τε χαὶ προφητεῖαι μέχρις Ἰωάννου, denuntiatur, preter eam quai ex lege acquirebatur. Interpretatio S. Hieronymi.

I. Capitulum (65) quod in Daniele de septuaginta hebdomadibus legimus, multa et mirabilia continet, qu:e nunc longum est dicere: ergo quod ad przsens opus pertinet, de temporibus disserendum est. Nul- lique dubium quin de adventu Christi praedicatio sit, qui post septuaginta hebdomadas mundo apparuit ; post quem consumnmiata sunt delicta, et finem accepit peccatum, et. &leta est iniquitas; et annuntiata justitia sempiterna, quze leeis justitiam vinceret ; et impleta est visio et prophetia , quia lex et prophete usque ad Baptistam Joannem (64): et unctus est. Sanctus sanctorum: qui omnia priusquam Christus humanusi corpus assumeret, sperabantur magis quam tenebantur. Dicit autem ipse angelus septuaginta annorum hebdomadas, id est, annos quadringentos nonaginta, ab exitu sermonis, ut respondeatur, et ut sedificetur Jerusalem, vicesimum Artaxerxis regis Persarum annum habere principium. Neemias quippe hujus pincerna, sieut in Esdr libro legimus, rogavit regem ; accepitque responsum, ut zedificaretur Je- rusalem. Et iste egressus est sermo, qui. exstruendze urbis et cireumdandze muris daret licentiam ; quie - usque ad illud tempus vicinarum gentium patebat incursibus. Siquidem ad Cyri regis imperium , qui petentibus reverti Jerosolymam dederat potestatem, Jesus pontifex et Zorobabel, et postea Esdras sacer- dos, et ceteri qui cum eis profieisci voluerant, templum et urbem et muros ejus edificare conati sunt, prohibentibus in circuitu nationibus ne impleretur opus, quasi noe rex non jussisset.

χρίεται δὲ Λγιος ἁγίων " πρὸ γὰρ τῆς τοῦ Σωτῆρος

ubi liec praemittit: € Africanus in quinto Tenmpo- rum volumine, de septuaginta hebdomadibus hae locutus ad. verbum est: » Capitulum, etc. Ex edit. Martiaizei tom. HE, p. i110.

(61) Ὅτι τε. Forte τούς. Vicrn.

(602) Alcz6Aoc, X. z. A. lis quie hic ex Africano recitat Chronici Paschalis auctor, ista priemittit: l'gágzs ὃὲ ὁ ᾿Αφριχανὸς ὧδε πρὸς λέξιν * Aloy. Que

quidem verba omittit codex "Holstenianus, ut ad hune locuin observat cl. Cangius,

(05) Capitulum, ete. Mane interpretationem exhi- bet aoctor maximus in Comment. in. Daniel. 15, 21,

τ (64) Baptistam Joannem. Cod. Vatic. baptisnu:m Joannis, apud Vallarsium, Opp. Hieron. tom. V, pag. 682.

81 QUIE SUPERSUNT EX LIBRIS CHRONOGR. 82

ἡμῶν παρουσίας οὐχ ὄντα ταῦτα προτεδοχᾶτο μόνον. A Visiones autem et propheti:e usque ad Joannem , ci ἤΆρξασθα: δὲ τῶν ἀριθμῶν, vov

: τῶν ἑθδομή-. — Sanetus sanctorum ungitur ; nam cum ante Salva- τραχόσια Eyysyf,- — torisnostri adventum hiec nonessent, exspectaban- χοντα, ὁ ἄγγελος ὑποτίθεται, ἀπὸ ἐξόδου λόγου τοῦ τι tamen, Numeri vero initium accipere, hoc est

χοντα ἑύδομόάδων, ἅ ἐστιν ἔτ

ἀποχριθῆναι xa τοῦ οἰχοδομῆσαι Ἱερουσαλήμ. Συν- — septuaginta hebdomadarum, qui suntanni quadrin- £6r 0t ταῦτα ἐ οντος zixoott

ἔρξου τοῦ Περσῶν βασιλεύ- — genti nonaginta, angelus przcipit ab. exitu. sermo- ξεμίας γὰρ ὁ τούτου οἰνοχόος — mis ut respondeatur et zedificetur Jerusalein.. Porro δεηθεὴς, ἀποκρίσεως ἔτυχεν οἰκοδομηθῆναι Ἵερουσα- — huc contigerunt regni. Artaxerxis, qui. Persarum A&g. Καὶ λόγος ἐξῆλθε χελεύων ταῦτα * μέχρι μὲν v νυ

Az

x fuit, anno vicesimo ; hujus enim pincerna Nee- γὰρ ἐχείνου τοῦ χρόνου ἢ πόλις tofjutozo. Καὶ

ὕρου YXp — mias cum eum ipsum rosasset, responsum accepit αἰχμαλωσίας τί

μετὰ τὴν ἑδδομηχονταετίαν ὃν βου- — ut :dificaretur Jerusalem. Et sermo exivit quo ip- λομένων ἕκαστον ἐχουσιαστὶ χαταπέμψαντος, οἱ μετὰ — sum hoc jubebatur: nam ad illud usque teinpus Ἰησοῦ τοῦ μεγάλου ἱερέως xai Ζοροθάθελ κατελθόν- — civitas deserta manserat. Cum enim Cyrus post τες, χαὶ οἱ ἐπὶ τούτοις ἅμα "Πσδρᾳ, τὸν νεὼν olxo00- — septuagenariam servitutem volentem unumquemque μεῖν ἐχωλύοντο τὰ πρῶτα, χαὶ τεῖχος τῇ πόλει περι- — voluntarie emisisset, qui cum Jesu magno sacer- ὐάλλειν, ὡς οὐ χεχελευσμένου τούτου. dote el Zorobabel, quique post hos ipsos cum Esdra

descenlerant, sdifieare templum , et murum civitati cireumdare initio prohibebantur, tanquam — loc imperatum non esset. B'. "Ἔμεινεν οὖν ἕως Νεεμίου x2 ἱλείας ἢ II. Mansit igitur usque ad Neemiam et regnum p Artaserxis, annumque imperii. Persarum centesi- mum et quintum decimum; cuim vero a capta Je- rusalem annus centesimus alque octogesimus quin-

τ

Qus ageretur, tum rex Artaxerxes jussit zedilicari

civitatem ; et Neemias, unus eorum qui emissi fue-

a Qr.

ὔν.

7n, ἡ ὃὲ ᾧχοδομήθη πλατεῖα xoi περίτειχος, ὡς — rant, operi przefuit: et platea et inuri ambitus zedi- προεφητεύθη. Κὰχεῖθεν ἀριθμοῦσιν ἡμῖν ἑθδομήχοντα — ficaia sunt, sicut futurum prophetia siguificaverat. ἑθδομάδες εἰς τὸν Χριστὸν συντελοῦνται" εἰ γὰρ ὅλ- — Inde igitur nobis numerare incipientibus, septua- λοθέν ποῦεν ἀριθμεῖν ἀρξαίμεθα, χαὶ οὐχ ἐντεῦθεν, ginta hebdomades in. Christum terminantur; nam

τε ὁ χρόνος συνδραμεῖται, χαὶ πλεῖστα ἄτοπα ἀπαν- — siab alio quovis tempore numerandi initium (6 6. - τήσει. Ἐάν vs γὰρ ἀπὸ Κύρου, xai τῆς πρώτης xz- — mus, neque tempus ipsum conveniet, et. multa in- ς τὴν ἀρχὴν ποιησώμεθα τῆς ἀριθμήσεως — commoda subire necesse erit. Sive enim a Cyro,

ὧν ἑϑϑθομήχοντα ἑύδομάδων, εἰς ἔτη ἐἑχατὸν xaX προσ- — primaque emissione, septuaginta hebdomadas nu- T ἴων δὲ χρόνος, εἰ ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας — merare coeperimus, anni centum et amplius super- EU Aog προεφήτευσε, πολλῷ δὲ πλείων, erunt; sive ab eo die, quo angelus ipsi Daniel

εἰ ἀπ᾿ ἀρχῆς τῆς αἰχμαλωσίας. Εὑρίσχομεν γὰρ τὴν C oraculum reddidit, etiam major fiet annorum nume- Περσῶν βασιλείαν ἔτεσι διαχοσίοις τριάχοντα περί- — rus ; multo autem major, si ab initio. captae urbis.

γραφομένην, τὴν cz Μαχεδόνων εἰς ἔτη τριαχόσι Invenimus enim regnum Persarum intra annos du- ἑύδομήχοντα παρατείνουσαν, χἀχεῖθεν ἐπὶ τὸ Ti6s- — centos atque triginta contineri. Deinde Macedonum ρίου Καίσαρος ἐχχαιδέχατον ἔτος elg ἔτη ἐξήχοντα. ad annorum numerum continuari trecentorum et

septuaginta. Inde vero. ad Tiberii C:esaris annum sextumdecimum, annos sexaginta.

Interpretatio S. Hieronymi.

II. Mansit itaque imperfectum opus usque ad Neemiam, et vicesimum annum regis Artaxercis : quo tem- pore regni Persarum, centum et quindecim anni fuerant evoluti ; eaptivitatis autem Jerusalem, centesimus octozesimus et quintus annus erat; et tune primum Artaxerxes. jussit. muros. estrui. Jerusalem ; cui operi pr:efuit Neemias; el :eiliticata est. platea, et mauri cireumdlati; etex illo. tempore si numerare velis, septuaginta annorum hebdomadas usque ad Christum poteris invenire. Quod si harum principium ab alio tempore voluerimus sumere, et tempora noun concurrent, et multa reperremus contraria . Nain si ἃ Cyro, et prima ejus indalzentia qua Judiorum est laxata captivitas, septuaginta nunierentur hebdomade : cen- tum et eo amplius inveniemus aunos, qui stalulum septuazinta hebdomadarui excedant, nuaerum, et multo plus, si ex qua die locutus est Danieli angelus; additurque. amplior numerus, si captivitatis exor- dium volueris hebdomadarum habere principium. Permansit enim reguum Persarum, usque ad initium Macedonum, anni$ ducentis triginta; et ipsi Macedones regnaverunt annis trecentis ; atqueexinde usque ad annum quintumdecimum (65). "Tiberii. Ciesaris, quaasdo passus est Christus, numerantur aüni sexa-

ginta ; qui simul faciunt annos quingentos nonaginta, ita ut centum supersint. anni.

I". ᾿Απὸ δὲ ᾿Αρταξέρξου αἱ ἐθδομήχοντα ἑθδομάδες ΠῚ. Ab Artaxerxe autem septuaginta hebdomaes Interpretatio S. Hieronymi. Ill. A vicesimo autem anno Artaxerxis usque ad Christum, complentur hebdomadae septuaginta, juxia

(05) Quintum decisum, | Africani extus, ἐκχαιδέχατον. Sic et paulo infra, ubi iterum sanctus doctor, quinium decimum.

δῦ JULII AFRICANI δ

ad Christi tempus perveniunt, si-Judicorum nume- ros sequimur. Siquidem ἃ Neemia, qui, ut zedificaret Jerusalem est missus, anno regni Persarum cente- simo et quinto decimo , qui fuit ipsius regni Arta- xerxis vicesimus, atque idem octogesimo tertiae

Α εἰς τὸν ἐπὶ Χριστὸν συντελοῦνται χρόνον, xazX τοὺς

Ἰουδαίων ἀριθμούς - ἀπὸ γὰρ Νεεμίου, ὅς ὑπὸ 'Ao- ταξέρξου τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀνοιχοδομήσων ἐπέμφῦτν,

ἔτει πεντεχαιδεχάτῳ χαὶ ἑχατοστῷ τῆς Περσῶν βασι-

λείας, αὐτοῦ ὃὲ ᾿Αρταξέρξου βασιλείας εἰχοστῷ ἔτει, τρίτης ἔτε: τετάρτῳ, piadis ducentesim:e secundze annus secundus, im- ἐπὶ τοῦτον τὸν χρόνον, ὃς ἣν Og διαχοσίο- perii autem Tiberii C:saris sextus. decimus, anni 7 ἔτος δεύτερον, Τιθερίου δὲ Καίσάρος nunierantur quadringenti septuaginta quinque, qui ἡγεμονίας ἔτος ἐχχαιδέχατον, ἔτη συνάγεται τετρα- IF:braica ratione fiunt quadringenti nonaginta: ut- j pote cum illi ad cursum lun: annos computare con-

sueverint ; ut hac ratione annus sit, quod dietu fa-

Olympiadis quartus, ad illud tempus qui fuit Olym- — z2Y Ὀλυμπιάδος ὀγδοηχοστῆς

e

"0Xo ut

χόσια ἑύδομιήχοντα πέντε, ἅπερ 'E6paizà τετραχόδια ἐννενήχοντα γίνετα!, χατὰ τὸν σεληνιαΐον δρόμον τοὺς

D

ἐνιαυτοὺς ἐχείνων ἐξχριθμουμένων, ὥς ἐστι mpóyst-

cile est, dierum trecentorum quinquaginta quatuor, pow εἰπεῖν, ἡμεοῶν τριαχοσίων πεντήχοντα τεσσά- cum tamen solaris cursus dies conficiat trecentos — ρων, τοῦ ἡλιαχοῦ χύχλου ὑπάρχοντος ἡμερῶν τριαχο-

sexaginta quinque cum unius diei parte quarta. Ex quo apparet lunares cursus duodecim, ab uno so- λήνην δωδεχάμηνον παραλλάσσε! ἡμέραις ἔνδεχα xa lari cursu, undecim diebus et quarta unius diei su- — τετάρτῳ. Διὰ τοῦτο Ἕλληνες xaY Ἰουδαῖοι τρεῖς μῇ- perari. ldeireo et Grzci et δα] ternos interealares — vag ἐμθολίμους ἔτεσιν ὀχτὼ παρεμβάλλουσιν. "Oxxá- menses octavo cuique anno adjiciunt. Etenim si undenos cum unius parte quarta octies repetiveris, νὺν τετραχόσια ἑθδομήχοντα πέντε ἔτη, ὀχταετηρίδες vium mensium spatium conficies. Quadringeni D γίνονται πεντήχοντα ἐννέα, χαὶ μῆνες τρεῖς. Ὡς τρι- igitur septuaginta quinque anni, octennia reddunt μόνου δὲ ἐμθολίμου τῇ Óxvazcia γινομένης, ἔτη mev- quinquaginta novem et. menses preterea. tres, Cum

σίων ἑξήχοντα πέντε [xaX] τετάρταυ. Τὴν γὰρ κατὰ σε- xic vào τὰ ξνῦεχα τέταρτον. motzl toluv vov. Τὰ τοῖ- 'ς γὰρ τὰ ἕνδεχα τέταρτον, ποιεῖ τρίμηνον.

τ ὀλίγων ἡμερῶν ἀποδεόντων γίγνονται. vero octavo cuique anno terni intercalentur men- Ῥαῦτα xa πρὸς τοῖς τετραχοσπίοις ἑδδομήχοντα πέντε 55, cOrficitur annorum quindecim summa, paucis ἔτεσιν, αἱ ἑὐδομήχοντα ἑῤδομάδες συντελοῦντα!. detractis. diebus. Quos si ad quadrinzentos septuaginta quinque addideris, hebdomadas septuaginta conficies,

Interpretatio 5. Hieronymi,

Iunarem Hebrzorum supputationem , qui menses non justa solis, sed juxta Iunze cursum numerant. Nam 3 centesimo et quintodecimo anno regni Persarum, quando Artaxerxes rex. ejusdem. imperiti: vicesimus regni sui habebat annum , et erat octogesimze et tertie Olympiadis annus quartus, usque ad ducentesi- mam secundam Olympiadem, et secundum ejusdem Olympiadis annum, Tiberiique Cisaris annum quin- tum decimum, colliguntur anni quadringenti septuaginta quinque, qui faciunt. annos Hebraicos quadrin- gentos nonaginia, juxta. lunares, ut diximus, menses. Qui secundum illorum supputationem possunt facere per singulos menses dies viginti novem, et semis: ita ut solis circulus per annos quadringentos nonaginta plus babeat dies trecentos sexaginta quinque, et quartam diei partem; et per duodecim amen- ses singulorum annorum, undecim dies et quarta diei pars amplius reperiatur. Unde Graci et Judii, per velo annos trium mensium ἐμύολισμοὺς faciunt. Si enim octies undecim, et quartam parlem. voiueris supputare, nonaginta dies, hoc est, tres menses eflicies ; et in quadringentis septuaginta quinque annis octonarii reperientur anni quinquaginta novem, et menses tres: qui simul faeiunt plus. minusve annos quindecim ; quos si quadringentis septuaginta quinque annis volueris addere, septuaginta annorum facies kebdomadas, hoe est, simul annos quadringentos nonaginta.

XVII. Apud. Syacellum.[. c., pag. 501, al. 244 seqq.

De iisqu:x Hyreano et Antigono acciderunt: et de C Περὶ τῶν Ὑρχανῷ xai ᾿Αντιγόνῳ συμθάντων xal περὶ

Herode , Augusto , Antonio et. Cleopatra sumima- ρὲ ἩἭ ρώδου, Σεύσστοῦ, ᾿Αντωνίου xol Κλεοπά-

lim.

1. Octavius, X:6aczós Grecis, Augustus Roma- nis dictus, Caii filius adoptivus, Apolloniade Epiri uvbe in qua studiorum causa morabatur, Ro- iam reversus in civitatis proceres invasit impe- rium. Antonius postmodum Asiam vicinaque loca regenda obtinuit. Ad ejus judicium Merolem